Odszkodowanie z AC liczy się z VAT

● Na odszkodowania bez podatku nie zgadzają się sądy i UOKiK

● Eksperci radzą: Poszkodowani powinni walczyć o wypłatę VAT w sądzie

Ubezpieczyciele nie uwzględniają podatku od towarów i usług przy wypłacie odszkodowania z autocasco (AC). Sprawa, mimo że ciągnie się od kilku lat, nadal przysparza poszkodowanym problemów.

- Parkując, wgniotłem drzwi w aucie. Naprawiłem uszkodzenie. Zapłaciłem za to 1,2 tys. zł. Ubezpieczyciel wypłacił mi sumę za remont bez VAT - opisuje w liście do redakcji podatnik z Gdańska. Nasz czytelnik jest osobą fizyczną nieprowadzącą firmy i ma wykupione AC w PZU.

Agnieszka Rosa z biura prasowego PZU wyjaśniła nam, że jeśli klient dokumentuje naprawę samochodu fakturą VAT, wówczas przy ustalaniu wysokości odszkodowania z AC VAT jest uwzględniany. Paragon już takiej możliwości nie da.

- Nie mamy informacji, by konieczność przedłożenia zakładowi ubezpieczeń faktur lub rachunków za naprawę była przez kogokolwiek kwestionowana. Warsztaty naprawcze również nie robią z tym problemów - argumentuje Agnieszka Rosa.

Jak jest u innych? Przykładowo w Link4 odszkodowania z AC wypłacane są w kwotach brutto (z podatkiem).

- Wyjątkiem są sytuacje, gdy klient jest płatnikiem VAT, czyli prowadzi działalność, a ubezpieczone auto należy do środków trwałych firmy - stwierdza Agata Wiśniewska-Zaleska z Link4.

Przepisy o VAT nie regulują kwestii związanych z prawem ubezpieczeniowym. W efekcie nie wskazują też, czy kwota odszkodowania wypłacanego kierowcy z AC powinna uwzględniać ten podatek. Te zagadnienia regulowane są przez prawo cywilne i ubezpieczeniowe.

Ubezpieczenie autocasco jest ubezpieczeniem dobrowolnym i to strony decydują, na jakich warunkach ma zostać zawarta umowa.

- Niedopuszczalna jest sytuacja, że jedna ze stron wykorzystuje swoją pozycję - uważa Mariusz Baran, ekspert w kancelarii Łatała i Wspólnicy.

Wprowadzanie do umów konstrukcji, które krzywdzą jedną ze stron, w tym wypadku konsumenta, nie powinna mieć miejsca.

Ekspert dodaje, że zgodnie z umową odszkodowanie należne konsumentowi pomniejszane jest o VAT, skutkiem czego poszkodowany nie otrzymuje odszkodowania naprawiającego poniesioną przez niego szkodę w pełnym zakresie. Kodeks cywilny wskazuje, że wysokość odszkodowania powinna być ustalona według części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy. Miernikiem wysokości szkody ustalonej według cen kosztów naprawy jest cena części zamiennych i usług obejmująca VAT.

Z podatkowego punktu widzenia warto zwrócić uwagę na fakt, że jeśli konsument kupuje element niezbędny do remontu uszkodzonego samochodu lub samą usługę naprawy, to płaci VAT ujęty w cenie za ten element bądź usługę. Oznacza to - jak podkreśla Andrzej Pośniak, prawnik, doradca podatkowy w Kancelarii CMS Cameron McKenna - że otrzymując później odszkodowanie z AC, czyli zwrot poniesionych kosztów na naprawę samochodu objętego ubezpieczeniem, może oczekiwać, że odszkodowanie to pokryje w całości poniesione wydatki, tj. z VAT.

- Dla konsumenta - w przeciwieństwie do większości przedsiębiorców - rozróżnienie na wartości netto i brutto jest bez znaczenia, ponieważ posługuje się on wyłącznie cenami brutto - zauważa Andrzej Pośniak. Nie przysługuje mu bowiem prawo do odliczenia VAT.

Odszkodowanie wypłacane podatnikowi VAT, któremu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług służących naprawie uszkodzonego składnika majątku (samochodu), czyli np. przedsiębiorcy, nie powinno obejmować VAT.

- W przeciwnym razie taki podatnik miałby dodatkową korzyść. Oprócz otrzymania całej kwoty od zakładu ubezpieczeń mógłby odzyskać VAT z urzędu skarbowego - zauważa Tomasz Siennicki, partner w Kancelarii KNDP.

Według Tomasza Siennickiego odszkodowanie niepomniejszone o VAT powinno być także wypłacane podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, które nie mają prawa do odliczenia podatku naliczonego. Będą to np. podmioty zwolnione podmiotowo z VAT albo wykonujące wyłącznie czynności zwolnione z podatku. Może być też oczywiście tak, że dany podatnik wykonuje czynności opodatkowane, jednak uszkodzony samochód firmowy jest wykorzystywany wyłącznie do czynności zwolnionych z podatku. Wówczas również nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku, co powinno wpływać na wysokość wypłacanego odszkodowania.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego prezentuje ugruntowane stanowisko, że poszkodowany powinien otrzymać kwotę w pełni rekompensującą poniesioną szkodę. Także prezes UOKiK w swoich rozstrzygnięciach kwestionuje wypłatę AC pomniejszoną o VAT (np. decyzja nr 41/2009, sygn. RWR 61-21/09/KK).

Sąd Najwyższy podkreśla, że niezależnie od tego, czy poszkodowany naprawił uszkodzony w wypadku pojazd, czy nie, należy mu się od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie w wysokości odpowiadającej kosztom przywrócenia pojazdowi jego wartości sprzed wypadku.

Gdy zatem naprawa pojazdu przywróci mu jego wartość sprzed wypadku, odszkodowanie powinno odpowiadać kosztom takiej naprawy - wynika z uzasadnienia uchwały SN z 15 listopada 2001 r. (sygn. akt III CZP 68/01).

- W świetle stanowiska Sądu Najwyższego konieczność uwzględnienia VAT występuje w każdym przypadku, gdy poszkodowany nie jest uprawniony do pomniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego - tłumaczy Mariusz Baran. Takie stanowisko znajduje w pełni uzasadnienie w zasadzie pełnego odszkodowania wyrażonej w kodeksie cywilnym, która wymaga, aby poszkodowany otrzymał kwotę w pełni kompensującą poniesione straty.

- Daleko posunięte wymogi stosowane przez towarzystwa ubezpieczeniowe warunkujące uwzględnienie VAT przy wypłacie odszkodowania nie tylko są niezgodne z linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, ale rażąco naruszają istotę umowy ubezpieczenia oraz prawa słabszej strony kontraktu - poszkodowanego - stwierdza Mariusz Baran.

Ekspert ma nadzieje, że kontrola wzorców umownych prowadzona przez UOKiK, a także wysokość kar pieniężnych za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów stanowić będzie skuteczne narzędzie zniechęcające do takich praktyk towarzystwa ubezpieczeniowe.

Tymczasem konsumentom, którym towarzystwo ubezpieczeniowe odmówi-ło wypłaty odszkodowania obejmującego podatek od towarów i usług, pozostaje droga sądowego dochodzenia kwoty odszkodowania stanowiącego równowartość podatku.

@RY1@i02/2011/059/i02.2011.059.183.002a.001.jpg@RY2@

VAT przy odszkodowaniach

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl