Wrażliwy ojciec czy bardzo przebiegły dłużnik

Jest przed sądami taka kategoria spraw alimentacyjnych, w których zobowiązani wykazują nadzwyczaj duży entuzjazm do płacenia wysokich alimentów. Zapewne to statystyczny margines, ale jednak...

Doświadczeni wierzyciele wiedzą, że uzyskanie tytułu wykonawczego to nierzadko tylko pierwszy etap odzyskiwania należności pieniężnych. W braku dobrowolnej spłaty długu pozostaje wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciele, i to nie tylko ci "zawodowi" jak np. banki, najczęściej szukają zaspokojenia swoich wierzytelności w drodze egzekucji z takich składników majątkowych dłużnika, które dają największe prawdopodobieństwo odzyskania należności przy konieczności poniesienia możliwie najniższych kosztów. Nic zatem dziwnego, że w odniesieniu do dłużników pozostających w stosunku pracy szczególnie atrakcyjnym źródłem odzyskania należności wydaje się być wynagrodzenie. Nawet gdy nie jest wysokie to i tak ze względu na periodyczność i większą niż w innych stosunkach pewność wypłaty wydaje się być dobrym i pewnym źródłem odzyskiwania należności.

Wiedzą o tym wierzyciele, komornicy i coraz częściej uświadamiają to sobie pracownicy obarczeni obowiązkiem spłacania długów.

Zgodnie z art. 833 par. 1 k.p.c. wynagrodzenie za pracę podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach kodeksu pracy. Oznacza to między innymi, że priorytetem przy potrącaniu z wynagrodzenia za pracę są sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokajanie świadczeń alimentacyjnych (art. 87 par. 2 k.p.). Dopiero po potrąceniu alimentów możliwe jest egzekwowanie z wynagrodzenia wszystkich innych należności, ale tylko wtedy, gdy jest to dopuszczalne. Należy bowiem pamiętać o istnieniu w prawie pracy instytucji kwoty wolnej od potrąceń (art. 87¹ k.p.). W przypadku egzekwowania innych należności niż alimentacyjne na mocy tytułów wykonawczych, kwotą wolną od potrąceń jest minimalne wynagrodzenie za pracę (obecnie 1500 zł).

Żeby sprawy zanadto nie komplikować, należności o innym charakterze niż alimentacyjne mogą być egzekwowane z wynagrodzenia tylko wtedy, gdy po potrąceniu alimentów zostanie pracownikowi więcej niż minimalne wynagrodzenie. Art. 87¹ par. 1 pkt 2 i 3 k.p. wprowadza tu wprawdzie dwa małe wyjątki, ale są one dla nas nieistotne.

Tak silne preferowanie alimentów przy prowadzeniu egzekucji z wynagrodzenia za pracę jest zrozumiałe w kontekście funkcji tych świadczeń. Czasami jednak bywa wykorzystywane w takich celach, jak w poniższym przykładzie.

Jan Kowalski zarabia 11 tys. zł (brutto). Ma na utrzymaniu żonę i dwoje małoletnich dzieci. Kowalski zaciąga kredyt na zakup samochodu oraz długi u przyjaciół, ale ich nie spłaca. Dawni przyjaciele, a teraz - wierzyciele, a także bank sprawnie egzekwują swoje należności. Z pensji pozostaje Kowalskim niewiele ponad 2 tys. zł. Poziom życia rodziny gwałtownie się obniża. Pani Kowalska występuje przeciwko mężowi do sądu o zasądzenie alimentów na rzecz jej i ich dwojga dzieci, twierdząc, że mąż nie spełnia swojego obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Żąda w sumie 6,5 tys. zł miesięcznie. Inaczej niż w przeciętnej sprawie o alimenty, gdzie nierzadko trwa walka o każdą złotówkę, Kowalski już na pierwszej rozprawie uznaje roszczenie. Sąd wydaje wyrok zasądzający żądaną kwotę alimentów. Wyrok staje się prawomocny. Pani Kowalska składa pracodawcy męża wniosek o dokonywanie potrąceń alimentów z wynagrodzenia bez przeprowadzania postępowania egzekucyjnego i przedkłada tytuł wykonawczy. Związany tym wnioskiem pracodawca dokonuje potrąceń i przekazuje je na konto wskazane przez panią Kowalską. Innym wierzycielom pozostaje poszukiwanie składników majątku, z których mogliby się ewentualnie zaspokoić.

Wprawdzie zaistniała sytuacja nie zamyka im drogi do odzyskania swoich pieniędzy, ale czyni ją o wiele trudniejszą, czasochłonną i bardziej kosztowną.

@RY1@i02/2012/149/i02.2012.149.21700020a.802.jpg@RY2@

Grzegorz Orłowski, radca prawny, konsultant w firmie Orłowski-Patulski-Walczak Sp. z o.o.

Grzegorz Orłowski

radca prawny, konsultant w firmie Orłowski-Patulski-Walczak Sp. z o.o.