Projekt domu to też rodzaj utworu

- Twórca, również architekt, ma prawo do ochrony swoich praw, czy to osobistych, czy też majątkowych związanych z dziełem - zauważa radca prawny Joanna Chruściel, prowadząca własną kancelarię.

Aby zatem nie narazić się na odpowiedzialność za złamanie prawa autorskiego, powinniśmy, kupując projekt budowlany, w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na postanowienia wiążącej nas umowy.

- Zgodnie bowiem z art. 61 u.p.a., jeżeli umowa nie stanowi inaczej, nabycie od twórcy egzemplarza projektu architektonicznego obejmuje prawo zastosowania go tylko do jednej budowy - podkreśla mecenas Dariusz Kałuża z kancelarii Robaszewska & Płoszka. Radcowie Prawni.

Wskazuje on, że w praktyce przy projektach, które nie są realizowane na indywidualne zamówienie (tzw. typowych), nabycie dokumentacji projektowej potwierdzane jest jedynie fakturą VAT.

- W przypadku gdy z umowy nie wynika, że na podstawie projektu można wybudować więcej niż jeden budynek (lub umowy takiej po prostu nie ma), nabywca projektu po wybudowaniu domu nie może zrealizować kolejnego budynku w oparciu o zakupiony projekt ani nie może przekazać go innej osobie w takim celu - ostrzega mecenas Kałuża.

Co do zasady, w kupionym projekcie nie możemyteż dokonywać modyfikacji.

- O zgodę na każdą zmianę powinniśmy wystąpić do projektanta, gdyż zmiany naruszają integralność utworu, a to już jest niedozwolone bez zgody twórcy - wskazuje mecenas Chruściel.

Ta zasada podlega jednak wyłączeniu, gdy dokonanie zmian jest konieczne.

- Np. w przypadku niewyrażenia zgody przez właściwy organ administracji na budowę zgodnie z przedłożonym projektem, co potwierdza stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku IV CR 193/81 - dodaje Dariusz Kałuża i wyjaśnia, że w praktyce najczęściej wraz z projektem nabywca otrzymuje oświadczenie architekta wskazujące na zakres zmian, których można dokonać bez jego zgody.

Zgodnie z postanowieniami prawa autorskiego niedozwolone jest również kopiowanie projektów już wykonanych.

- Nie do zaakceptowania jest hipotetyczna sytuacja, w której ktoś, widząc wybudowany dom lub projekt budynku, zwróci się do innego architekta z prośbą o przygotowanie identycznego lub bardzo zbliżonego projektu - podkreśla mecenas Kałuża.

Architekt, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby naruszającej te prawa zaniechania, usunięcia skutków naruszenia, a także naprawienia wyrządzonej szkody.

- Naprawa odbywać się może na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej dwukrotności (a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione - trzykrotności) stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu - wylicza mecenas Kałuża.

- Ponadto twórca może domagać się, aby została umieszczona w prasie odpowiednia informacja odnośnie do naruszeń praw autorskich - dodaje Joanna Chruściel.

I wskazuje, że twórca może domagać się też ukarania na drodze karnej. Zgodnie bowiem z art. 117 prawa autorskiego, kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom w celu rozpowszechnienia utrwala lub zwielokrotnia cudzy utwór w wersji oryginalnej lub w postaci opracowania, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

- Największym problemem twórców architektów jest jednak bardzo często brak wiedzy na temat naruszania ich praw. Bo jak dowiedzieć się, że Jan Kowalski z drugiego końca Polski buduje na cudzym projekcie bez zapłaty? - puentuje Joanna Chruściel.

@RY1@i02/2012/094/i02.2012.094.18300130b.101.jpg@RY2@

Anna Krzyżanowska

anna.krzyzanowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa o prawie autorskim i prawie pokrewnym (Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.).