Szybka droga do komornika

Oświadczenie woli dłużnika o dobrowolnym poddaniu się egzekucji musi być złożone w formie aktu notarialnego. Dzięki temu istnieje możliwość nadania takiemu aktowi klauzuli wykonalności przez sąd na wniosek wierzyciela. I nie jest już konieczne przeprowadzenie postępowania sądowego w celu ustalenia obowiązku zapłaty dłużnika (obowiązek stwierdzony jest przez samego dłużnika w akcie). Akt notarialny zaopatrzony w klauzulę wykonalności staje się tytułem egzekucyjnym i uprawnia wierzyciela do złożenia komornikowi wniosku o prowadzenie egzekucji w celu przymusowego spełnienia świadczenia.

W jakiej formie

Warunkiem skuteczności takiego aktu jest m.in. dokładne określenie dłużnika i wierzyciela, przedmiotu świadczenia oraz wyrażenie przez dłużnika zgody na poddanie się egzekucji w razie niespełnienia obowiązku określonego w akcie notarialnym lub innym źródle zobowiązania (np. umowie). Ponadto akt powinien zawierać wskazanie terminu, w którym świadczenie powinno być spełnione. Formą aktu notarialnego może być objęte samo oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji albo cała umowa, której integralną część stanowi wspomniane oświadczenie.

Treść oświadczenia

Zabezpieczone świadczenie dłużnika może polegać na obowiązku zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku (w takiej sytuacji niezbędne jest określenie ilościowe rzeczy oraz wskazanie terminu spełnienia świadczenia). Może też polegać na wydaniu: rzeczy oznaczonej indywidualnie, lokalu, nieruchomości lub statku morskiego - jeżeli termin zapłaty, uiszczenia, wydania jest oznaczony.

Od 3 maja 2012 r., tj. wejścia w życie nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 2011 r. nr 233, poz. 1381), trzeba będzie wskazać w akcie notarialnym termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego wykonanie zobowiązania jest uzależnione. Dotychczas zabezpieczone w ten sposób mogły być zobowiązania z ustalonym z góry terminem wykonania. Po wejściu w życie nowelizacji będzie można także zabezpieczyć zobowiązania, których wymagalność uzależniona jest od jakiegoś zdarzenia (które będzie musiało być w akcie dokładnie określone).

Zabezpieczone świadczenie może również polegać na zapłacie sumy pieniężnej określonej przez wskazanie jej maksymalnej wartości albo sumy pieniężnej oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej z jednoczesnym wskazaniem warunków upoważniających wierzyciela do prowadzenia egzekucji oraz terminu, do którego może on wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności. Na gruncie nowych przepisów możliwość prowadzenia egzekucji w takiej sytuacji będzie uzależniona od wskazania w akcie notarialnym zdarzenia, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku (tj. zapłaty długu) oraz wskazania terminu, do którego wierzyciel będzie mógł wystąpić o nadanie aktowi klauzuli wykonalności.

Podmiot zobowiązany

W przypadku gdy świadczenie polega na obowiązku zapłaty wierzycielowi oznaczonej sumy pieniężnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku - podmiotem zobowiązanym jest dłużnik osobisty, czyli strona stosunku prawnego, z którego wyniknął obowiązek wskazany w akcie notarialnym. Osoba ta w wyniku zaciągniętego przez siebie zobowiązania dla zabezpieczenia jego spełnienia dobrowolnie wyraża zgodę na prowadzenie wobec niej egzekucji, w razie gdyby nie spełniła obiecanego świadczenia.

Gdy świadczenie polega na obowiązku znoszenia przez dłużnika zaspokojenia się przez wierzyciela rzeczowego z rzeczy lub prawa obciążonego hipoteką zastawem lub zastawem rejestrowym - obowiązek ten dotyka tylko dłużników rzeczowych, czyli właścicieli rzeczy lub praw, na których ustanowiono hipotekę lub zastaw. Osoby te, w przeciwieństwie do dłużników osobistych, nie zaciągnęły samodzielnie zobowiązania, a jedynie zgodziły się obciążyć swój majątek. Warunkiem skuteczności takiego aktu notarialnego jest określenie wprost wysokości wierzytelności podlegającej zaspokojeniu albo oznaczenie jej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej.

Wykorzystane przez banki

Dobrowolne poddanie się egzekucji na szeroką skalę wykorzystywane jest też w prawie bankowym, gdzie nie jest wymagana forma aktu notarialnego. Oświadczenie składane bankowi powinno określać kwotę zadłużenia, do której bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny, oraz termin na wystąpienie o nadanie temu tytułowi klauzuli wykonalności. Dopiero na tej podstawie oraz w oparciu o księgi bankowe i inne dokumenty rejestrujące dokonywane transakcje wystawiany jest bankowy tytułu egzekucyjny, zaopatrzony w pieczęć banku, datę wystawienia tytułu oraz podpisy osób uprawnionych do wystawiania tytułów bankowych. Tytuł taki uprawnia bank do wszczęcia egzekucji.

WZÓR

Dobrowolne poddanie się egzekucji z aktu notarialnego

Jan Kowalski, w zakresie zobowiązań wynikających z umowy kupna-sprzedaży nieruchomości z 1 marca 2012 r., poddaje się egzekucji na podstawie art. 777 par. 1 pkt 5 kodeksu postępowania cywilnego do kwoty 550 tys. zł. Wierzyciel będzie uprawniony do prowadzenia przeciwko Janowi Kowalskiemu egzekucji na podstawie niniejszego aktu notarialnego w przypadku niewywiązania się przez Jana Kowalskiego z obowiązku zapłaty całości kwoty ceny nabycia do 31 maja 2012 r. Wierzyciel uprawniony będzie do egzekucji w ramach niniejszego aktu notarialnego także kwoty odsetek od ceny nabycia oraz kwoty kary umownej. Wierzyciel uprawniony będzie do wystąpienia o nadanie niniejszemu aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności do 31 grudnia 2015 r.

@RY1@i02/2012/051/i02.2012.051.215000300.802.jpg@RY2@

Piotr Zimmerman, radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.

Piotr Zimmerman

radca prawny Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.

Podstawa prawna

Ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.)