Miało być taniej, może być drożej

Właścicieli sklepów, hoteli, restauracji czy punktów usługowych czekają ułatwienia - taki komunikat wysłały organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi po zatwierdzeniu przez Komisję Prawa Autorskiego przygotowanych przez nie tabel opłat za publiczne odtwarzanie muzyki. Cała procedura tak naprawdę nie jest jeszcze zakończona, bo Izba Gospodarcza Hotelarstwa Polskiego zapowiedziała złożenie sprzeciwu od tej decyzji. Niemiej jednak i tak warto się zastanowić, ile prawdy jest w tym, że przedsiębiorcy będą mieli lepiej. A o ile lepiej będzie samym organizacjom zbiorowego zarządzania?

Odpowiedź na pierwsze z pytań nie jest prosta. Oczywiście pod pewnym względem sklepikarze, restauratorzy czy hotelarze będą mieli łatwiejsze życie. Dzisiaj bowiem w przypadku muzyki cztery, a w przypadku telewizji - aż osiem różnych organizacji może upomnieć się o należne tantiemy. Przedsiębiorca nie wie więc, czy jak drzwi zamkną się za przedstawicielem Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, to nie zapuka do nich ktoś ze Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP, a może Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Teraz, dzięki temu, że wszystkie organizacje zbiorowego zarządzania przedstawiły wspólne tabele, firmy będą płacić tylko raz i zyskają pewność, że dopełniły wszystkich formalności. Potem zaś organizacje podzielą wpływy między siebie.

Prościej więc będzie, ale czy lepiej? A to już zależy komu. Przykładowo sklepikarze w małych miasteczkach powinni płacić mniej niż teraz, o ile założymy, że przekazują opłaty wszystkim uprawnionym. Dzisiaj bowiem usytuowanie sklepu nie ma większego znaczenia. Nowe tabele opłat zakładają zaś najniższe stawki w miejscowościach do 10 tys. mieszkańców. Droższe będą większe miasta, a najdroższe wybrane, takie jak np. Kraków czy Warszawa. Najwięcej będzie się zaś płacić w galeriach handlowych. Przedsiębiorcy z małych miasteczek więc zyskają, ale ci, którzy mają swe lokale w galeriach handlowych, będą musieli liczyć się z większymi wydatkami.

Tak naprawdę może się jednak okazać, że większość firm zapłaci więcej niż teraz. Dzisiaj bowiem ściągalność opłat jest bardzo różna i uzależniona od skuteczności danej organizacji. O ile ZAiKS ma zawarte ponad 50 tys. umów, o tyle takie SAWP już tylko niewiele ponad 3,5 tys. Teraz zaś jeśli przedsiębiorca będzie płacić, to od razu na rzecz wszystkich organizacji. I to chyba jest właśnie odpowiedź na pytanie, kto na zmianach skorzysta najbardziej.

Jest jeszcze dodatkowy problem - organizacje zbiorowego zarządzania, ze względu na to, że wcześniejsze tabele nie zostały zatwierdzone, były w ostatnich latach skłonne do negocjowania pobieranych przez siebie stawek. Bonifikaty wynoszące nawet kilkadziesiąt procent nie należały do rzadkości. Teraz zaś ewentualne ulgi (np. dla lokali należących do tej samej sieci) są określone z góry i w zasadzie nie będą podlegać negocjacjom.

Może więc warto się zastanowić, czy rzeczywiście jest sens odtwarzać muzykę, a jeśli tak, to czy na pewno taką, która wiąże się z koniecznością odprowadzania tantiem. Właściciele dyskotek nie mają wyboru - jeśli nie będą puszczać najnowszych hitów, nikt do nich przyjdzie. Ale już właściciel niewielkiego sklepu powinien sam sobie zadać pytanie, czy muzyka rzeczywiście przyciąga do niego klientów. Na takim bowiem założeniu opiera się cały system opłat - skoro przedsiębiorca zarabia na cudzych utworach, to powinien się podzielić zyskami. Jeśli ktoś nie chce całkowicie rezygnować z muzyki, to może rozważyć korzystanie z katalogów z utworami rozpowszechnianymi na licencji Creative Commons, których twórcy sami pozwalają na darmowe odtwarzanie muzyki. Jedno jest bowiem pewne - gdy nowe tabele wejdą w życie, to skuteczność poboru opłat na rzecz organizacji zbiorowego zarządzenia wzrośnie. A przedsiębiorcom będzie dużo trudniej niż teraz się od nich wymigać.

@RY1@i02/2013/151/i02.2013.151.21500020a.802.jpg@RY2@

Sławomir Wikariak dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej

Sławomir Wikariak

dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej