Zgłoszenie wierzytelności przez dłużnika nie przerywa biegu przedawnienia

Zgłoszenie wierzytelności przez wierzyciela w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu przerywa bieg przedawnienia i powoduje, że stosownie do art. 124 par. 2 kodeksu cywilnego dopiero uchylenie układu i zakończenie postępowania upadłościowego rozpoczyna go na nowo.

Powód, bank z siedzibą w W., zawarł z pozwaną spółką jawną w B., należącą do E. i M.W., umowę kredytu w wysokości 50 tys. zł. Pozwana spółka nie spłaciła w terminie zobowiązań. Wkrótce sąd rejonowy ogłosił upadłość pozwanej z możliwością zawarcia układu. Bank zgłosił w postępowaniu upadłościowym wierzytelność, którą pozwana spółka uznała. Sędzia komisarz zatwierdził listę wierzytelności, a sąd rejonowy w związku z zawarciem przez pozwaną spółkę układu z wierzycielami i jego zatwierdzeniem stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego dłużnika. Postanowieniem z 21 stycznia 2011 r. sąd uchylił układ dłużnika zawarty z wierzycielami, otworzył zakończone postępowanie i zmienił sposób prowadzenia upadłości z układowej na likwidacyjną. Umorzył też postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku dłużnika.

Bank 1 marca 2013 r. wniósł pozew przeciwko pozwanej. Sąd Okręgowy w Białymstoku wydał nakaz zapłaty, w którym uwzględnił powództwo. Nakaz ten został następnie utrzymany w mocy przez sąd okręgowy, który wskazał, że wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości przerywa bieg przedawnienia. W jego ocenie dochodzone wierzytelności nie uległy przedawnieniu, a termin zaczął biec po uprawomocnieniu się postanowienia o zmianie sposobu prowadzenia upadłości.

Apelację od wyroku wniosła pozwana spółka.

Sąd apelacyjny stwierdził, że apelacja jest nieuzasadniona, a wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Wskazał, że datę, w której nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, należy określić na podstawie art. 123 par. 1 pkt 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k.c.), zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Dla wywołania skutku w postaci przerwy biegu przedawnienia wymagana jest tu aktywność wierzyciela, nie dłużnika. Nie może być więc taką czynnością wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Powódka jako wierzyciel wzięła udział w postępowaniu upadłościowym i zgłosiła uznaną przez dłużniczkę oraz zatwierdzoną przez sąd wierzytelność. Jest to czynność, która zmierza do zaspokojenia wierzyciela we właściwym postępowaniu. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło przez czynność wierzyciela przed sądem. Zastosowanie znajduje tu art. 124 par. 2 k.c., zgodnie z którym w razie przerwania przedawnienia przez czynność, m.in. w postępowaniu przed sądem, przedawnienie nie biegnie na nowo dopóty, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Sąd okręgowy (choć bez przywołania podstawy prawnej) trafnie przyjął, że dopiero uchylenie układu spowodowało rozpoczęcie na nowo biegu trzyletniego terminu przedawnienia.

z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I ACa 60/14

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk