Narodziny malucha i co dalej

Urodzone dziecko staje się nowym obywatelem i musi być zgłoszone w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla jego miejsca urodzenia w ciągu 14 dni. Jeśli jednak żadne z rodziców nie mieszka na obszarze właściwości urzędu stanu cywilnego, na terenie którego urodziło się dziecko, zgłoszenia można dokonać w USC w miejscu zamieszkania rodziców lub jednego z nich. Dziecko urodzone na polskim statku morskim lub w polskim samolocie rejestruje się w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Zwykle nowy obywatel przychodzi na świat w szpitalu i to właśnie ta placówka jest zobowiązana do zgłoszenia pojawienia się nowego obywatela. Gdyby stało się to poza zakładem opieki zdrowotnej, obowiązek ciąży na ojcu lub matce, jeśli pozwala na to jej stan zdrowia, lekarzu lub położnej albo innej osobie obecnej przy porodzie.

Do sporządzenia aktu urodzenia dziecka (metryki) potrzebne jest dostarczenie do USC kilku dokumentów. Jeśli maluch przychodzi na świat w szpitalu, karta urodzenia zostaje automatycznie przekazana do urzędu, jeśli w domu - zaświadczenie o urodzeniu wystawione przez lekarza lub położną dostarcza rodzic. Niezależnie od sytuacji konieczne są jeszcze dowody osobiste rodziców i skrócony odpis aktu ślubu, o ile są w związku małżeńskim. Gdy matka jest panną, musi dostarczyć swój skrócony odpis aktu urodzenia, rozwódka skrócony odpis aktu małżeństwa z adnotacją o rozwodzie, a wdowa - skrócony odpis aktu zgonu małżonka. Nie przedkłada się wymienionych odpisów aktów stanu cywilnego, jeśli zostały sporządzone w tym samym urzędzie, w którym zgłasza się urodzenie dziecka.

Po sporządzeniu metryki, kierownik urzędu stanu cywilnego - na wniosek osoby zgłaszającej - wydaje trzy bezpłatne odpisy skrócone aktu nowo narodzonego malucha.

Podczas spisywania aktu urodzenia dziecku nadawane jest imię lub imiona (tylko dwa), przy czym nie mogą być one ośmieszające, nieprzyzwoite, w formie zdrobniałej, a także uniemożliwiające odróżnienie płci. Jeśli przy sporządzeniu aktu urodzenia rodzice nie dokonali wyboru imienia, kierownik urzędu stanu cywilnego wpisuje do niego jedno z imion zwykle używanych w kraju. Rodzice - w ciągu 6 miesięcy od daty sporządzenia aktu urodzenia - mogą je w USC bezpłatnie zmienić.

Dziecko urodzone w związku partnerskim wymaga uznania ojcostwa, które polega na tym, że mężczyzna składa oświadczenie, że jest ojcem, co jednocześnie potwierdza matka dziecka (może to zrobić w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny). Uznanie ojcostwa może nastąpić przed kierownikiem USC, sądem opiekuńczym, polskim konsulem - jeżeli następuje za granicą, a przynajmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim, notariuszem, wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta), starostą, marszałkiem województwa, sekretarzem powiatu lub gminy - jeżeli życiu ojca lub matki dziecka grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo.

Uwaga! Ojcostwo można uznać w stosunku do dziecka poczętego, urodzonego (do 18. roku życia), zmarłego przed osiągnięciem pełnoletniości - w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym mężczyzna składający oświadczenie o uznaniu dowiedział się o śmierci dziecka, nie później jednak niż do dnia, w którym osiągnęłoby ono pełnoletniość.

Zameldowanie noworodka w zasadzie następuje automatycznie na podstawie zgłoszenia narodzin w USC, który przesyła do wydziału ewidencji ludności w urzędzie gminy (miasta) odpis skróconego aktu urodzenia. Jeśli rodzice mają wspólny adres meldunkowy, dziecko może być tam zameldowane, jeśli nie, jest to adres matki. W sprawach bardziej skomplikowanych, gdy np. rodzice mieszkają osobno lub są problemy z wychowywaniem dziecka, prawo przewiduje zameldowanie w miejscu stałego pobytu matki, w miejscu stałego pobytu rodzica, który się dzieckiem faktycznie zajmuje lub tam, gdzie wskaże sąd opiekuńczy. Dziecko powinno mieć jeszcze numer PESEL, który odbiera się w urzędzie gminy właściwym dla miejsca zameldowania po okazaniu dowodu osobistego i skróconego odpisu aktu urodzenia potomka.

@RY1@i02/2014/109/i02.2014.109.007000200.803.jpg@RY2@

CORBIS/FOTOCHANNELS

Renata Żaczek

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 10-11, art. 14 ustawy z 29 września 1986 r. - prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 212, poz. 1264).

Art. 88-90¹ ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788).

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/109/i02.2014.109.007000200.804.jpg@RY2@

Ewa Wołodkiewicz-Jacyna adwokat z kancelarii adwokackiej Wołodkiewicz-Jacyna, Zarębińska, Zawadzki

Zasadą jest, iż dziecko urodzone w małżeństwie nosi nazwisko, które wybrali dla niego obydwoje małżonkowie w chwili składania zgodnych oświadczeń woli w czasie zawierania małżeństwa co do tego, jakie nazwiska będą nosić w małżeństwie. W tym samym czasie partnerzy powinni się wypowiedzieć, jakie nazwisko będą nosiły ich dzieci. Możliwości są następujące: dziecko będzie miało nazwisko ojca albo matki, albo połączone z nazwiska matki i ojca. Jeśli nie złożą zgodnych oświadczeń, dziecko nosi nazwisko matki i dołączone do niego nazwisko ojca. W przypadku zmiany decyzji rodziców już po urodzeniu się potomka istnieje możliwość złożenia przez nich zgodnego oświadczenia woli przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego w trakcie sporządzania aktu urodzenia dziecka. Takie same zasady stosuje się w przypadku nazwiska dziecka, którego rodzice zawarli związek małżeński po jego narodzinach. Dziecko urodzone w związku partnerskim (pozamałżeńskie), którego ojcostwo zostało ustalone przez zgodne uznanie w USC, nosi nazwisko wskazane w zgodnych oświadczeniach rodziców, składanych jednocześnie z oświadczeniem koniecznym do uznania dziecka przed USC. Zasady wyboru nazwiska są takie same jak w sytuacji dziecka urodzonego w związku małżeńskim. Jeśli ojciec nie uznał dziecka dobrowolnie, możliwe jest ustalanie ojcostwa przed sądem (wydział rodzinny sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ojca dziecka). W tym przypadku sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym ojcostwo, stosując omówione wcześniej zasady. Gdy ojcostwo nie zostanie ustalone, dziecko nosi nazwisko matki, natomiast dziecku nieznanych rodziców nazwisko nadaje sąd opiekuńczy. Istnieje też możliwość nadania potomkowi nazwiska mężczyzny, który nie jest jego ojcem, ale z którym matka zawarła małżeństwo, przez złożenie zgodnego oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że będzie nosić takie samo nazwisko jakie nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko. Nie jest to jednak możliwe wtedy, gdy nosi nazwisko biologicznego ojca. Taką samą zasadę stosuje się wtedy, gdy ojciec zawarł małżeństwo z kobietą, która nie jest matką jego dziecka.