Kwotę przysługujących wierzytelności trzeba skonkretyzować

We wniosku o udzielenie zabezpieczenia, polegającym na zajęciu wierzytelności, należy wskazać jej kwotę. Tylko w takiej sytuacji istnieje możliwość stwierdzenia, czy zabezpieczenie nie obciąży pozwanego ponad potrzebę.

Powodowie P.J. i L.D., prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej w M., w sprawie o zapłatę przeciwko S.Z. i P.K., prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej w T., złożyli wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Wskazali sumę zabezpieczenia oraz dziewięć wierzytelności przysługujących pozwanemu. Podali przy tym dłużników oraz określili tytuły prawne, z których wierzytelności wynikają. Wnioskodawcy nie podali jednak kwoty wierzytelności.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił wniosek strony powodowej. Stwierdził, że zajęcie wierzytelności, mającej służyć jako środek zabezpieczenia, wymaga jej zindywidualizowania w taki sposób, aby sąd - jeżeli uwzględni wniosek - mógł w postanowieniu dokładnie określić sposób i zakres zabezpieczenia. W ocenie sądu pierwszej instancji wskazany przez powodów sposób zabezpieczenia nie pozwolił na sprecyzowanie sposobu zabezpieczenia.

Zażalenie na postanowienie wnieśli powodowie.

Sąd apelacyjny uchylił zaskarżone postanowienie i oddalił zażalenie. Wskazał, że zgodnie z art. 736 par. 1 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.; dalej: k.p.c.) wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać wskazanie sposobu zabezpieczenia. Sposób ten w przypadku roszczeń pieniężnych, tak jak w rozpatrywanej sprawie, musi odpowiadać sposobom zabezpieczenia z art. 747 k.p.c. Zajęcie wierzytelności wymaga zindywidualizowania wierzytelności mającej służyć jako środek zabezpieczenia.

Zgodnie z treścią art. 730¹ par. 1 k.p.c. przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. Z przepisu wynika sposób wyważenia interesów stron przy udzielaniu zabezpieczenia. W przypadku roszczeń pieniężnych służy mu przede wszystkim wskazanie sumy zabezpieczenia, której górną granicę stanowi suma dochodzonych roszczeń. W sytuacji podania przez uprawnionego kilku sposobów zabezpieczenia (np. poprzez określenie kilku wierzytelności) rolą sądu jest wyważenie interesów stron, by suma zajętych wierzytelności nie przekraczała sumy zabezpieczenia. Obowiązku takiego sąd może dopełnić np. poprzez wybór niektórych ze sprecyzowanych przez wnioskodawcę wierzytelności. Ich niewskazanie prowadzi do oddalenia wniosku ze względu na brak możliwości jego oceny zgodnie z art. 730¹ par. 3 k.p.c.

Sąd apelacyjny zauważył, że dokonane przez powodów zindywidualizowanie wierzytelności nie spełnia potrzeb postępowania zabezpieczającego w sytuacji, gdy w odniesieniu do żadnej z wierzytelności nie wskazano jej kwoty. Sąd udzielający zabezpieczenia nie może bowiem zweryfikować, czy udzielenie zabezpieczenia poprzez zajęcie wszystkich wierzytelności, czego domaga się powód, nie będzie obciążać pozwanego ponad potrzebę.

z 14 lutego 2014 r., sygn. akt I ACz 10/14

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk