Agent nie zawsze wywalczy świadczenie wyrównawcze

Wydaje się, że w okolicznościach opisywanej sprawy nie zachodzą względy słuszności, które w świetle art. 764³ par. 1 k.c. warunkują powstanie prawa do świadczenia wyrównawczego. Zgodnie z tym przepisem po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli - biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami - przemawiają za tym względy słuszności. Takie stanowisko potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 17 kwietnia 2014 r. (sygn. akt V ACa 128/14, orzeczenia.ms.gov.pl), wydany w podobnych okolicznościach, w którym stwierdzono, że przekazywanie części wynagrodzenia jako świadczenia za usługę pośredniczenia w celu uniknięcia płacenia wyższych podatków i składek jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Dlatego zdaniem gdańskiego sądu apelacyjnego na zasadę słuszności nie może się powoływać strona, która sama tych zasad nie przestrzega. Należy podkreślić, że o tym, czy w danych okolicznościach względy słuszności przemawiają za zasądzeniem świadczenia wyrównawczego orzeka sąd. W ocenie tej nie mogą być brane pod uwagę okoliczności, które dotyczą osobiście agenta, jak wiek, sytuacja zdrowotna czy rodzinna itp., lecz okoliczności, które są ściśle związane z umową agencyjną. Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 8 listopada 2005 r. (sygn. akt I CK 207/05, OSNC 2006/9/150).