Nabywca przedsiębiorstwa przejmuje doświadczenie

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie nie wyróżnia się wprost składnika niematerialnego przedsiębiorstwa w postaci wiedzy i doświadczenia. Pojęcie niedookreślone "wiedza" obejmuje zarówno "know-how", jak i tajemnice przedsiębiorstwa. Natomiast przez pojęcie "doświadczenia" należy rozumieć umiejętności nabyte w ramach zrealizowanego już świadczenia usług, dostaw lub robót budowlanych na bazie przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym, które w odniesieniu do zamówień publicznych pokrywają się z przedmiotem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Czynniki stanowiące dobro niematerialne

Ściśle z doświadczeniem łączy się renoma, czyli dobra reputacja przedsiębiorstwa, za którą uważa się ogół niematerialnych składników przedsiębiorstwa rzutujących na jego wartość ekonomiczną, w tym efektywną organizację pracy, racjonalny sposób zarządzania i kontroli jakości oraz wysokie kwalifikacje i kompetencje pracowników. Całokształt tych czynników stanowi więc dobro niematerialne, ucieleśnione bądź w funkcjonalnie zorganizowanym majątku służącym prowadzeniu działalności gospodarczej w formie przedsiębiorstwa, bądź w osobistych przymiotach osoby wykonującej wolny zawód.

Wskazane powyżej dobra niewątpliwie stanowią składnik majątku przedsiębiorstwa i nie mogą stanowić samodzielnego składnika przedsiębiorstwa, za wyjątkiem przypadków, kiedy ściśle związane są z osobą twórcy, stanowiąc dobra osobiste w rozumieniu art. 23 kodeksu cywilnego. W takim przypadku to osoba fizyczna (twórca) jest podmiotem praw i obowiązków związanych z danym dobrem niematerialnym, a utwór nie stanowi składnika dóbr przedsiębiorstwa.

Zgodnie z treścią przepisu art. 552 k.c. czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Z przepisu tego wynika, iż przedsiębiorstwo jako pewien zespół środków produkcji może stanowić samodzielny przedmiot obrotu prawnego.

W przypadku zatem zbycia przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym nabywca przedsiębiorstwa może posługiwać się w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego referencjami wystawionymi na zbywcę przedsiębiorstwa. W tym celu wykonawca (będący nabywcą przedsiębiorstwa) powinien przedstawić dokumenty wskazujące na nabycie określonego przedsiębiorstwa dysponującego odpowiednim doświadczeniem, na które powołuje się w toku postępowania.

Domniemanie przejścia referencji

Co istotne, stosownie do treści przepisu art. 522 k.c. czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo nie musi in extenso wskazywać składników przedsiębiorstwa. Jeżeli nie zawiera wyłączeń, obejmuje ona wszystkie składniki podstawowe przedsiębiorstwa, tzn. takie, które warunkują dalszą jego działalność. Zbywając przedsiębiorstwo, należy domniemywać, że przedmiotem zbycia są wszystkie składniki łącznie z doświadczeniem i wiedzą. (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 4 czerwca 2008 r., KIO/UZP 495/08).

Może być działalność uboczna

Przy ubieganiu się przez nabywcę przedsiębiorstwa o udzielenie zamówienia publicznego nie jest istotne, czy zbywca przedsiębiorstwa nadal wykorzystuje w prowadzonej przez siebie (innej niż w oparciu o zbyte przedsiębiorstwo) działalności gospodarczej zdobytą wiedzę i doświadczenie, ale to, czy umowa zbycia przedsiębiorstwa obejmuje takie składniki niematerialne związane z wiedzą i doświadczeniem, jak np.: tajemnice przedsiębiorstwa, dokumentacja, know-how, kontakty, patenty, które pozwalają na ocenę, że jest w stanie wykonać zamówienie tak, jak by to uczynił zbywca (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 października 2008 r., sygn. akt III CZP 87/08).

Należy więc wskazać, iż co do zasady wraz z przejściem przedsiębiorstwa w rozumieniu przedmiotowym na nowy podmiot dochodzi do przejścia jego doświadczenia w znaczeniu odpowiadającym wymaganiom ustawy - Prawo zamówień publicznych. Tym samym powinno się oczekiwać od zamawiających, aby respektowali referencje "nabyte" na skutek przeniesienia przedsiębiorstwa.

Łukasz Michał Mackiewicz

 radca prawny