Czy roszczenia Frankowiczów ulegają przedawnieniu?

Roszczenia wysuwane przez Frankowiczów podzielić można na dwie główne grupy: roszczenie o zapłatę kwoty wynikającej z dokonanej przez kredytobiorców nadpłaty w związku ze spłatą kredytu w zgodzie z postanowieniami umowy stanowiącymi klauzule abuzywne oraz roszczenie o unieważnienie umowy kredytowej. Tematem niezwykle medialnym pozostaje hasło przedawnienia roszczeń frankowiczów. Niestety, problem ten nadal nie doczekał się szczegółowego opracowania, które pozwoliłoby wskazać kredytobiorcom odpowiednią drogę postępowania.

W zakresie pierwszego z ww. roszczeń termin przedawnienia należy liczyć dla każdej dokonanej nadpłaty oddzielnie. Poszczególne nadpłaty powstawały w momencie spłaty każdej kolejnej raty, a więc bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się odpowiednio dla każdej nadpłaty w dniu dokonania spłaty raty. Termin przedawnienia należy liczyć zgodnie z zasadą ogólną wskazaną w art. 118 kodeksu cywilnego. Jako że żądanie zwrotu nadpłaty nie stanowi roszczenia okresowego, termin przedawnienia dla roszczeń frankowiczów w tym zakresie wynosić będzie dziesięć lat od dnia powstania nadpłaty.

Sytuacja komplikuje się w odniesieniu do terminu przedawnienia roszczenia o unieważnienie umowy kredytowej. Zgodnie z art. 117 kodeksu cywilnego przedawnieniu ulegają roszczenia majątkowe. Ocenić więc należy, czy roszczenie unieważnienia umowy stanowi roszczenie majątkowe, czy też jest innym rodzajem roszczenia. W doktrynie wskazuje się, że roszczenie o unieważnienie umowy stanowi roszczenie procesowe, w efekcie więc nie ulega ono przedawnieniu (tak np. Kodeks cywilny. Komentarz, red. prof. dr hab. Edward Gniewek, prof. dr hab. Piotr Machnikowski, wyd. 2017 r.). W podobny sposób kwestia ta oceniana jest w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w wyroku z 27 sierpnia 1976 r. (II CR 288/76) wprost wskazał, że: "Żądanie ustalenia nieważności umowy nie ulega przedawnieniu". Szerzej o tej kwestii wypowiedział się także Sąd Najwyższy w wyroku z 1 marca 1963 r. (III CR 193/62). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli "pozew nie zmierza do zaspokojenia powoda, zarzut przedawnienia jest bezprzedmiotowy". Do zaspokojenia powoda nie zmierza zaś zarzut nieważności umowy.

Oczywiście, unieważnienie umowy kredytowej doprowadzi do sytuacji, w której strony wzajemnie muszą dokonać na swoją rzecz zwrotu spełnionych świadczeń. Pojawia się w związku z tym pytanie, czy żądanie takiego zwrotu przez kredytobiorcę po upływie dziesięciu lat od dnia zawarcia umowy kredytowej jest skuteczne? Roszczenie kredytobiorcy w sytuacji unieważnienia umowy zostałoby oparte na świadczeniu nienależnym (art. 411 Kodeksu cywilnego). Świadczenie to należy do zobowiązań bezterminowych, a więc bieg terminu przedawnienia rozpocznie się dopiero w momencie, w którym dłużnik otrzyma wezwanie do zwrotu nienależnego świadczenia (ewentualnie w momencie "najwcześniejszej potencjalnej wymagalności" - szerzej: wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2014 r., III CSK 36/14).

Podsumowując frankowicze nie powinni obawiać się przedawnienia ich roszczeń związanych z unieważnieniem umowy kredytowej, muszą jednak zwracać baczną uwagę na to, aby nie uchybić terminowi przedawnienia roszczenia związanego z odzyskaniem dokonanych na rzecz spłaty kredytu nadpłat.

@RY1@i02/2017/122/i02.2017.122.13000030e.801.jpg@RY2@

radca prawny Adam Citko z Kancelarii Radców Prawnych Optima Legal Consulting, właściciel serwisu www.pozwyfrankowiczow.pl

@RY1@i02/2017/122/i02.2017.122.13000030e.802.jpg@RY2@