Teraz mediacja może przynieść jeszcze więcej korzyści

Fot. Mat. prasowe

Ewelina Stobiecka, radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii Taylor Wessing

W przepisach nastąpiły zmiany, które mają zachęcać przedsiębiorców do polubownego załatwiania sporów.

Są to przede wszystkim mechanizmy wprowadzone do procedury cywilnej. Mają motywować strony zaangażowane w spór gospodarczy do podjęcia próby mediacji. Otóż strony mają obowiązek zamieszczenia w pierwszym sądowym piśmie procesowym informacji o podjętych próbach ugodowego rozwiązania sporu. Ponadto sędzia bada na każdym etapie postępowania, na ile możliwe jest rozstrzygnięcie sporu za pomocą mediacji i nakłania do skorzystania z tej polubownej formy. Warto też podkreślić, że w sądach przeprowadzane są spotkania informacyjne, podczas których przedsiębiorcy mogą poznać zalety mediacji i korzyści wynikają z jej zastosowania.

Jakie konkretne korzyści dla firmy może dać mediacja?

Dzięki mediacji spór gospodarczy może zostać rozwiązany znacznie szybciej. W praktyce rozstrzygnięcie zajmuje od kilku do kilkunastu tygodni. Czas ten zależy w znaczniej mierze od samych stron zaangażowanych w spór, gdyż to one decydują o terminach spotkań mediacyjnych i uzgadniają je z mediatorem. Natomiast ze statystyk wynika, że na rozstrzygnięcie sporu gospodarczego tylko w sądzie I instancji trzeba czekać kilkanaście miesięcy. Oczywiście gdy strony odwołują się do sądów wyższej instancji, to sprawa sądowa wydłuża się o kolejne miesiące. Oprócz straty czasu, zaangażowani w spór przedsiębiorcy zazwyczaj po zakończeniu tak długiego procesu zrywają relacje biznesowe. Natomiast wypracowany w czasie mediacji kompromis bardzo często umożliwia kontynuację współpracy gospodarczej.

A jak jest z kosztami obu postępowań?

Także pod tym względem znacznie korzystniejsza jest mediacja. Porównajmy koszty postępowania sądowego i mediacji, gdy wartość sporu wynosi 3 mln zł. Posłużymy się kosztami skalkulowanymi na podstawie danych Banku Światowego podanych w ostatniej publikacji z cyklu „Doing Business Report” oraz kosztami sesji mediacyjnych w ramach działającego w naszym kraju Międzynarodowego Centrum Mediacji. Otóż w przypadku sprawy sądowej trzeba liczyć się w konicznością wniesienia opłaty wstępnej (rejestracji sprawy) w wysokości ok. 100 tys. zł. Obsługa prawna procesu to zwykle kolejne 120 tys. zł. Do tego często dochodzą jeszcze koszty opinii biegłych w wysokości do ok. 3 tys. zł, a niekiedy również egzekucji komorniczej – nawet do ok. 2,5 tys. zł. W przypadku zaś mediacji trzeba wnieść opłatę rejestracyjną w wysokości 1,5 tys. zł. Natomiast same koszty mediacji w ramach tego centrum wynoszą często 15 tys. zł netto (15 godzin mediacji rozdzielonych na sesje). Wynika z tego, że przy wspomnianej wartości sporu proces sądowy może pochłonąć ok. 225 tys. zł, a rozstrzygnięcie w formie mediacji tylko 16,5 tys. zł. Oczywiście w mediacji przedsiębiorca może być reprezentowany przez prawnika, co pociągnie za sobą dodatkowe koszty. Ponieważ jednak mediacja jest szybsza, to czas zaangażowania ewentualnego pełnomocnika jest znacznie krótszy, a co za tym idzie generuje mniejsze koszty. Generalnie z różnych wyliczeń wynika, że koszty mediacji są średnio dziesięciokrotnie niższe dla przedsiębiorcy niż w przypadku prowadzenia sporu w sądzie.

Czy wprowadzone w przepisach zmiany przewidują również zachęty ekonomiczne dla przedsiębiorców korzystających z mediacji?

Tak. Otóż przedsiębiorcy mogą uwzględnić w kosztach uzyskania przychodów (podstawie opodatkowania w PIT i CIT) faktury korygujące i inne dokumenty korygujące związane z załatwionym sporem w bieżącym okresie rozliczeniowym, czyli tym, w którym zawarto ugodę. To duże ułatwienie. W poprzednim stanie prawnym trzeba było dokonywać korekt wstecz, a więc dotyczących wcześniejszych okresów, co oczywiście było znacznie bardziej uciążliwe.

Czy mediacje są pomocne tylko w sporach między firmami?

Wśród nowych rozwiązań prawnych związanych z mediacją są również znowelizowane przepisy ustawy o finansach publicznych. Umożliwiają one zawarcie ugody z przedsiębiorcami również przez jednostki sektora finansów publicznych. Otóż taka jednostka może ją zawrzeć w sprawie spornej należności w przypadku dokonania oceny, że skutki ugody są dla niej – lub odpowiednio dla Skarbu Państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego – korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego albo arbitrażowego. Zatem przepisy wprost wskazują na konieczność oceny skutków ewentualnego postępowania sądowego. W przypadku zaś stwierdzenia korzyści postępowania ugodowego, np. mediacji, dają urzędnikom odpowiednie narzędzia do zastosowania tej właśnie procedury.