Jak samorządowe komitety wyborcze powinny rozliczyć kampanię

@RY1@i02/2010/238/i02.2010.238.207.003b.001.jpg@RY2@

Krzysztof Lorentz, dyrektor Zespołu Kontroli Finansowania Partii Politycznych i Kampanii Wyborczych w Krajowym Biurze Wyborczym

Komitety wyborcze uczestniczące w wyborach są zobowiązane do złożenia sprawozdań finansowych. Komitety, które zawiadamiały o swoim utworzeniu Państwową Komisję Wyborczą składają jej sprawozdanie, a te, które zawiadamiały o swoim utworzeniu komisarza wyborczego, składają sprawozdanie temu komisarzowi. Termin na złożenie sprawozdania upływa 21 lutego 2011 r., a dla komitetów, których kandydaci na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast uczestniczyli w ponownym głosowaniu - 7 marca 2001 r.

Wzory sprawozdań określone są rozporządzeniami Ministra Finansów. Komitety, które zgłaszały tylko kandydatów na radnych, składają sprawozdanie z wydatków na kampanię wyborczą do rad, według jednego ze wzorów: dla komitetów uczestniczących jedynie w wyborach do rady gminy w gminie liczącej do 20 tys. mieszkańców, albo dla pozostałych komitetów. Natomiast komitety, które zgłaszały także kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast składają sprawozdanie łączne, według innego wzoru, obejmujące wydatki na całość prowadzonej kampanii. W sprawozdaniach nie wyodrębnia się wydatków na kampanię w poszczególnych jednostkach samorządu, ani nie oddziela się wydatków na kampanię kandydatów na radnych od wydatków na kampanię kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Wydatki są w sprawozdaniu podzielone w inny sposób, mianowicie według rodzaju zakupionych towarów i usług.

Jeśli komitet wyborczy nie pozyskiwał i nie wydatkował środków pieniężnych, to pełnomocnik może zamiast sprawozdania złożyć oświadczenie o tym. W takiej sytuacji zastępuje ono sprawozdanie.

Podstawą dobrze sporządzonego sprawozdania finansowego jest starannie prowadzona rachunkowość. Pełnomocnik finansowy powinien gromadzić i opisywać dowody finansowo-księgowe (umowy, zlecenia, faktury, polecenia przelewu i inne), które będą załącznikami do sprawozdania. Do sprawozdania załącza się również historię rachunku bankowego. Wykaz wszystkich dokumentów, które należy załączyć do sprawozdania, określa wspomniane rozporządzenie Ministra Finansów.

Finansowanie kampanii wyborczej jest jawne. Sprawozdania finansowe złożone Państwowej Komisji Wyborczej są przez nią podawane do wiadomości publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej, a sprawozdania złożone komisarzom wyborczym są udostępniane przez nich na wniosek zainteresowanych podmiotów. Partie polityczne, organizacje i komitety wyborcze wyborców, które uczestniczyły w wyborach, a także stowarzyszenia i fundacje, których zadaniem statutowym jest analiza finansowania kampanii wyborczych, mogą wnosić do organów wyborczych umotywowane zastrzeżenia do złożonych sprawozdań. Mają na to 30 dni od udostępnienia sprawozdań. Organy wyborcze udzielają pisemnych odpowiedzi na zastrzeżenia, w terminie 60 dni od zgłoszenia zastrzeżenia.

Najczęstszymi usterkami sprawozdań są błędy rachunkowe i omyłki przy wpisywaniu kwot w odpowiednie rubryki wzoru. Takie skutki niestaranności pełnomocników finansowych są bardzo kłopotliwe dla organów badających sprawozdania. Każda wątpliwość musi być wyjaśniona w korespondencji z pełnomocnikiem finansowym i opisana w postanowieniu dotyczącym sprawozdania. Często zdarzają się także braki dokumentów załączanych do sprawozdania, co powoduje podobne problemy.

Niektóre komitety popełniają błędy w gospodarce finansowej, które stają się przyczyną odrzucenia ich sprawozdań. Najczęściej są nimi: przyjmowanie wpłat po dniu wyborów, przyjmowanie wpłat dokonanych gotówką lub przekazem pocztowym, niewłaściwe postępowanie z nadwyżką środków. Nadwyżkę taką (jeśli komitet pozyskał więcej środków, niż ich wydatkował) należy wpłacić na rzecz instytucji charytatywnej po wydaniu postanowienia organu wyborczego w sprawie sprawozdania. Jedynie komitety wyborcze partii politycznych i komitety koalicyjne przekazują nadwyżkę na fundusze wyborcze właściwych partii.

Pełnomocnicy finansowi komitetów powinni pamiętać, że zarówno nieprawidłowości w gospodarce finansowej komitetu, jak w sporządzeniu sprawozdania, mogą spowodować poważne skutki. Poza ewentualnym odrzuceniem sprawozdania są to: przepadek na rzecz Skarbu Państwa środków finansowych pozyskanych wbrew prawu, a także odpowiedzialność karna.

ŁS