Kiedy jest potrzebna zgoda sanepidu

Firmę produkującą lub sprzedającą żywność albo produkującą opakowania i wyroby przeznaczone do kontaktów z żywnością zarejestruje i zatwierdzi państwowy powiatowy inspektor sanitarny albo państwowy graniczny inspektor sanitarny. Zasada ta zaczęła właśnie obowiązywać - dokładnie od 11 marca, wraz z wejściem w życie nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, uchwalonej 8 stycznia 2010 r. Do tej pory takie uprawnienia przysługiwały tylko państwowym powiatowym inspektorom sanitarnym.

Państwowy powiatowy albo graniczny inspektor sanitarny (właściwy ze względu na siedzibę zakładu lub miejsce wykonywania działalności) prowadzi rejestr zakładów, które:

● produkują lub wprowadzają do obrotu produkty pochodzenia zwierzęcego, a nie są objęte urzędową kontrolą organów inspekcji weterynaryjnej,

● produkują lub wprowadzają do obrotu żywność pochodzenia niezwierzęcego, albo żywność zawierającą jednocześnie środki spożywcze pochodzenia niezwierzęcego i produkty pochodzenia zwierzęcego,

● działają na rynku materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, a także zajmują się recyklingiem.

Przed rozpoczęciem działalności niektóre firmy branży spożywczej, np. produkujące i wprowadzające do obrotu żywność pochodzenia niezwierzęcego lub wprowadzające do obrotu produkty pochodzenia zwierzęcego, które nie są objęte urzędową kontrolą organów inspekcji weterynaryjnej, muszą dopełnić jeszcze dodatkowych formalności polegających na zatwierdzeniu zakładu przez sanepid. Decyzję w sprawie zatwierdzenia, warunkowego zatwierdzenia, przedłużenia warunkowego zatwierdzenia zawieszenia lub cofania zatwierdzenia zakładu od 11 marca ma wydawać im państwowy, powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny właściwy miejscowo dla tego zakładu. Inspektorzy będą podejmowali również decyzje o wykreśleniu z rejestru zakładów oraz zaświadczenia o tym, że firma jest do takiego rejestru wpisana.

Żywność może być produkowana lub wprowadzana do obrotu z obiektów lub urządzeń ruchomych lub tymczasowych, które należą do zakładu działającego w branży spożywczej. Aby firma mogła z nich korzystać w obrocie, właściwy miejscowo inspektor powiatowy lub graniczny musi je zarejestrować i zatwierdzić. Rejestrują także urządzenia dystrybucyjne do sprzedaży żywności należące do zakładu, który produkuje lub wprowadza z nich do obrotu żywność.

Znowelizowane przepisy zwolniły więcej firm - niż to było do tej pory - z obowiązku zatwierdzania działalności przez sanepid. Nie muszą tego robić zakłady prowadzące dostawy bezpośrednie, gospodarstwa agroturystyczne, gospodarstwa produkujące wina gronowe z winogron z upraw własnych, pod warunkiem że w ciągu roku kalendarzowego wytworzą mniej niż 1 tys. hl.

Zatwierdzenie nie jest wymagane również w odniesieniu do urządzeń dystrybucyjnych do sprzedaży żywności, obiektów lub urządzeń ruchomych lub tymczasowych, które zostały wcześniej dopuszczone do produkcji lub obrotu żywnością w innym państwie Unii Europejskiej. Nie muszą go również mieć apteki, punkty apteczne, hurtownie farmaceutyczne, sklepy zielarskie, producenci gazów technicznych na potrzeby firm działających na rynku spożywczym. Wniosku o zatwierdzenie zakładu sanepid nie wymaga od przedsiębiorców, którzy prowadzą sprzedaż detaliczną innych produktów niż środki spożywcze i wprowadzają do obrotu środki spożywcze opakowane, trwale mikrobiologicznie, a także prowadzą sprzedaż na odległość, np. wysyłkową lub przez internet.

Inspekcja nie zatwierdza zakładów zajmujących się recyklingiem, działających na rynku materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz na rynku spożywczym prowadzących produkcję pierwotną.

Do rejestru inspekcji zakład wpisywany jest więc na wniosek podmiotu działającego na rynku spożywczym lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Natomiast wykreślenie z rejestru następuje również na pisemny wniosek tego podmiotu, albo decyzji inspektora, gdy np. firma zaprzestała działalności.

Aby otrzymać wpis do rejestru lub zatwierdzić zakład, przedsiębiorca powinien złożyć do właściwej miejscowo inspekcji wniosek na piśmie, na co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem planowanej działalności. Przed nowelizacją taki wniosek musiał złożyć w terminie co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem planowanej działalności. Natomiast wniosek o dokonanie zmian w rejestrze w razie zmiany danych zakład powinien złożyć na piśmie w ciągu 30 dni od powstania zmiany.

Przedsiębiorca, który chce wprowadzić, albo wprowadza po raz pierwszy do obrotu preparaty do początkowego żywienia niemowląt, suplementy diety, niektóre środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, albo do których dodawane są witaminy lub składniki mineralne, musi o tym zawiadomić głównego inspektora sanitarnego, podając: nazwę i postać produktu, producenta, wzór oznakowania w języku polskim, rodzaj i skład ilościowy oraz jakościowy tego produktu, a także dane podmiotu, który powiadamia o pierwszym wprowadzeniu do obrotu. Wskazuje jego imię, nazwisko, albo adres i nazwę tego podmiotu oraz NIP, gdy taki numer posiada. Powiadomienia należy dokonać elektronicznie. Trzeba go opatrzyć bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu powiadomienia. Jeśli przedsiębiorca nie opatrzy dokumentu takim podpisem, dodatkowo musi złożyć na piśmie powiadomienie na specjalnym formularzu.

Po otrzymaniu powiadomienia główny inspektor sanitarny przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, czy wskazany produkt jest środkiem spożywczym, a nie np. leczniczym, wyrobem medycznym albo kosmetykiem.

Od 11 marca 2010 r. żłobki, przedszkola, małe stołówki pracownicze i inne tzw. zakłady żywienia zbiorowego typu zamkniętego nie muszą przechowywać próbek potraw wyprodukowanych w nim i przeznaczonych do żywienia konsumentów. Zniesiono bowiem bezwzględny obowiązek pobierania i przechowywania próbek, w tym w małych zakładach, ponieważ uznano, że taki obowiązek nakładany na nie znacznie podnosił koszt produkcji żywności i ze względu na małe rozmiary działalności ryzyko zatrucia pokarmowego i zakażeń nie jest tam duże.

Jeżeli taki zakład wprowadza do obrotu gotowe potrawy wyprodukowane w innej firmie, to wtedy może przechowywać próbki potraw, które otrzymał z dostawą każdej partii żywności o krótkim okresie do spożycia. Zakład może też wybrać inny sposób przechowywania próbek i umówić się z firmą produkującą i dostarczającą mu żywność, aby producent odbierał i przechowywał próbki, nie obciążając tym obowiązkiem zakładu, który prowadzi punkt żywienia.

Pobrane próbki potraw zakład musi udostępnić organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej na ich żądanie.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 21, poz. 105).