Jak doktorant może zdobyć dodatkowe pieniądze

Szkoła wyższa nie ma prawa zabrać uczestnikowi stypendium doktoranckiego za to, że ten podjął pracę. Zgodnie z przepisami należy się ono tym, którzy terminowo realizują program studiów i wykazują się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w prowadzenie badań naukowych. Doktorant wykonujący pracę zarobkową ma obowiązek dołączenia oświadczenia o wymiarze czasu pracy i wysokości dochodów uzyskiwanych w związku z podjętym zatrudnieniem. Wniosek o nie składa się do kierownika studiów. Ten ma 14 dni od momentu jego otrzymania na przekazanie go wraz ze swoją opinią rektorowi. Jeśli doktorant będzie w stanie jednocześnie pracować i spełniać powyższe warunki, to nie może zostać pozbawiony prawa do stypendium. Mimo to niektóre uczelnie wprost uzależniają przyznanie świadczenia od tego, czy doktorant pracuje. Taki zapis zmieszają w uczelnianych przepisach wewnętrznych. Zgodnie z wyjaśnieniem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest to niezgodne z przepisami, bo każdy ma konstytucyjne prawo do pracy. A regulamin studiów nie może być z nim sprzeczny.

Art. 200 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Art. 12 i 13 rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r. nr 1, poz. 3 z późn. zm.).

Stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznane na pierwszym roku studiów trzeciego stopnia osobie, która otrzymała bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym, czyli jej osiągnięcia zostały wysoko ocenione. Z kolei na drugim roku i następnych latach przysługuje ono temu, kto w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki:

● uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem kształcenia,

● wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej,

● podczas studiów prowadzonych przez uczelnię przejawiał szczególne zaangażowanie w pracy dydaktycznej.

Art. 174 oraz 199 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Art. 8 rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r. nr 1, poz. 3 z późn. zm.).

Firma może zarówno sama zlecić doktorantowi napisanie pracy na konkretny temat, jak i wesprzeć go w już realizowanym projekcie badawczym. Taka współpraca może mieć też na celu pomoc w utrzymaniu się na czteroletnich studiach - przedsiębiorca może mu przyznać stypendium. Co więcej osoby, które wyróżniają się w pracy naukowej, w przyszłym roku, mogą liczyć na zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Obecnie minimalna kwota tego świadczenie nie może być niższa niż 60 proc. minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich oraz nie wyższa niż 100 proc. Teraz wynosi ono 1740 zł, czyli doktorant otrzymuje najmniej 1044 zł. Tryb przyznawania tego rodzaju wsparcia określa regulamin zaakceptowany przez rektora po uzyskaniu opinii organu samorządu doktorantów. Dokument ten musi też uwzględniać zasadę, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30 proc. najlepszych osób na poszczególnych latach studiów.

Art. 200 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Art. 1 pkt 147 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455 z późn. zm.).

Opiekun naukowy nie może zabronić podopiecznemu podjęcia pracy. Taki zapis w regulaminie studiów jest sprzeczny z prawem. Zatem nawet jeśli uczelnia wymaga zgody opiekuna, to taka osoba, która zatrudnienie podejmie, nie może zostać ze studiów usunięta. Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym określa, jakie obowiązki ma doktorant oraz w jakich przypadkach uczelnia może go skreślić z listy przyjętych na studia. Zgodnie z nią jest on obowiązany do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych, składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów, przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Do podstawowych obowiązków osób studiujących należy także realizowanie programu kształcenia oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Są oni zobligowani również do odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych realizowanych przez doktorantów nie może przekraczać dziewięćdziesięciu godzin rocznie. Jednak skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich mogą być tylko ci uczestnicy, którzy nie wywiązują się z powyższych obowiązków. Decyzję w tej sprawie podejmuje kierownik studiów. Zatem jeśli osoba będzie w stanie połączyć pracę ze studiami, nie może zostać z uczelni usunięta.

Art. 197 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Główną instytucją przyznającą środki na badania podstawowe (czyli wstępne, niewymagające praktycznego zastosowania) jest Narodowe Centrum Nauki (NCN). Już rozpoczęło drugą edycję konkursów. Jeden z nich skierowany jest przede wszystkim do doktorantów. Jest to konkurs na finansowanie projektów badawczych realizowanych przez osoby rozpoczynające karierę naukową, niemające stopnia naukowego doktora. Aby móc wnioskować o pieniądze, trzeba jednak mieć poparcie jednostki naukowej, w której osoba studiuje. We wniosku należy szczegółowo projekt opisać oraz wycenić. W tym celu warto skonsultować się ze swoim opiekunem naukowym, a także stworzyć zespół, który wspólnie doprowadzi pracę do końca. Do NCN wnioski można składać do 15 grudnia. Dobry projekt ma szanse otrzymać dotację nawet w wysokości kilkuset tysięcy złotych. Pieniądze z niej będą mogły być wypłacane również na wynagrodzenia osób pracujących nad projektem.

Art. 30 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz.U. nr 96, poz. 617).

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl