W jaki sposób należy przeprowadzić referendum lokalne

@RY1@i02/2011/129/i02.2011.129.207.003b.001.jpg@RY2@

Jarosław Król prawnik z Kancelarii Adwokackiej Małecki & Rychłowski sp. j.

W referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty wyrażają w drodze głosowania swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki, a w przypadku gminy także wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Polega ono na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania w zakresie zadanych spraw albo na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami.

Referendum jest, odpowiednio do wspólnoty samorządowej, której spraw dotyczy: referendum gminnym, referendum powiatowym lub referendum wojewódzkim. Jego przedmiotem mogą być tylko sprawy publiczne mające znaczenie lokalne i co do których kompetencje nie zostały zastrzeżone dla innych organów państwowych.

W referendum mają prawo brać udział osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, posiadające czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego tej jednostki. Zgodnie z art. 5 ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw czynne prawo wyborcze w tym zakresie ma także każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 18 lat i stale zamieszkuje na obszarze działania rady lub sejmiku. Prawo wybierania do rady gminy ma również obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze działania tej rady.

Do urn nie mogą stawać z kolei osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym i praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu. Czynne prawo wyborcze w referendum lokalnym nie przysługuje również osobom ubezwłasnowolnionym przez sąd. Prawa do udziału w referendum nie mają również stale zamieszkujący na obszarze danej gminy cudzoziemcy i osoby nieposiadające żadnego obywatelstwa.

Zgodnie z art. 4 ustawy o referendum lokalnym przeprowadza się je z inicjatywy organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego (rady gminy, rady powiatu, sejmiku województwa) lub na wniosek co najmniej 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy albo powiatu. W przypadku referendów mających objąć swym zasięgiem obszar województwa inicjatywę musi wyrazić 5 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców. Od 14 lipca 2011 r. z inicjatywą przeprowadzenia referendum w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy będzie mogła wystąpić jedynie grupa co najmniej 15 obywateli.

KS