Jak zorganizować i rozliczyć zbiórkę charytatywną na święta

Czy każdy może zorganizować publiczną zbiórkę

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.819.jpg@RY2@

Każde publicznie zbieranie zarówno gotówki, jak i przedmiotów, np. żywności, ubrań, jest zbiórką publiczną i wymaga uzyskania pozwolenia. Kwesty mogą organizować stowarzyszenia i organizacje posiadające osobowość prawną, natomiast osoby fizyczne, które chcą pomóc innym, muszą najpierw powołać komitet. Założenie komitetu nie jest trudne. Wystarczy kilka osób (5-6), które w akcie założycielskim napiszą, jaki cel im przyświeca, jak go będą realizować (plan zbiórki), ustalą zasady podejmowania uchwał i wskażą, kto reprezentuje komitet przed organem wydającym zgodę na zbiórkę. Taki protokół założyciele komitetu muszą podpisać i podać dane umożliwiające identyfikację.

Podstawa prawna

Art. 1 ustawy z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. nr 22, poz. 162 z późn. zm.).

Czy na zbiórkę w sieci trzeba mieć pozwolenie ministra

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.820.jpg@RY2@

Studenci muszą najpierw utworzyć komitet, a następnie uzyskać pozwolenie. To, kto udzieli takiej zgody, zależy od wielkości przedsięwzięcia. Jeżeli zbiórka ma być przeprowadzona na obszarze gminy, zgodę musi wyrazić wójt lub burmistrz (prezydent miasta). Jeżeli datki będą zbierane na terenie powiatu lub jego części obejmującej więcej niż jedną gminę, potrzebna będzie zgoda starosty, a jeżeli ofiary będą napływać z terenu województwa lub jego części obejmującej więcej niż jeden powiat, wówczas pozwolenie wyda marszałek województwa. Na zbiórki o zasięgu więcej niż jednego województwa, np. gdy kwesta organizowana jest przez internet, musi się zgodzić minister administracji i cyfryzacji. Natomiast w przypadku gdy zebrane ofiary mają być użyte poza granicą państwa, pozwolenia udzieli minister administracji i cyfryzacji za zgodą ministrów spraw zagranicznych i finansów.

Podstawa prawna

Art. 2 ustawy z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. nr 22, poz. 162 z późn. zm.).

Czy do wniosku o pozwolenie trzeba dołączyć dokumenty

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.821.jpg@RY2@

Pozwolenie na zbiórkę publiczną może być udzielone tylko wówczas, gdy cel zbiórki nie jest sprzeczny z prawem oraz jest godny poparcia z punktu widzenia interesu publicznego. Nie można zbierać datków np. na opłacenie grzywny skazanego. Za cele godne poparcia uważa się przede wszystkim cele: religijne, państwowe, oświatowe, zdrowotne, kulturalno-społeczne i społeczno-opiekuńcze. Nie wolno urządzać zbiórek dla osobistego zysku. Przygotowując kwestę, warto zadbać o to, żeby cel był wyraźnie określony.

Do wniosku organizacja musi dołączyć aktualny statut i odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, a komitet - akt założycielski. Z wnioskiem należy złożyć dowód dokonania opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia. Obecnie wynosi ona 82 zł. Z opłaty skarbowej zwolnione są organizacje pożytku publicznego, pod warunkiem że składają wniosek o wydanie zezwolenia wyłącznie w związku nieodpłatną działalnością pożytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 234, poz. 1536 z późn. zm.). Decyzja o pozwoleniu na przeprowadzenie zbiórki jest uznaniowa, tzn. organ swobodnie ocenia m.in. cel kwesty i wiarygodność instytucji czy osób w niej uczestniczących. W niektórych przypadkach do odmowy mogą skłonić urzędnika zbyt wysokie koszty organizacji zbiórki.

Podstawa prawna

Par. 9 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 6 listopada 2003 r. w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami (Dz.U. nr 199, poz. 1947 z późn. zm.).

Czy zawsze trzeba występować o pozwolenie

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.822.jpg@RY2@

O pozwolenie nie trzeba występować w przypadku organizacji zbiórek odbywających się na terenach kościelnych i przy kaplicach. Dochód z nich musi być jednak przeznaczony na cele religijne, kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, naukową, oświatową i wychowawczą lub utrzymanie duchownych i członków zakonów.

Urzędowe pozwolenie nie jest też konieczne, jeśli zbiórka jest organizowana w szkole za zgodą jej władz. Swobodnie mogą się składać na cele charytatywne znajomi w lokalach prywatnych. Tak samo w urzędach publicznych można dokonywać zbiórek koleżeńskich na cele godne poparcia, o ile zgodę wyrazi przełożony urzędu.

Podstawa prawna

Art. 13 ustawy z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. nr 22, poz. 162 z późn. zm.).

Czy długo trzeba czekać na rozpatrzenie wniosku

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.823.jpg@RY2@

Organ ma obowiązek wydać decyzję niezwłocznie. Źle złożony wniosek może jednak wydłużyć całe postępowanie. Jeżeli otrzyma się decyzję odmowną, można się odwołać do organu wyższej instancji.

Podstawa prawna

Art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).

Czy organizator zbiórki może płacić kwestującym

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.824.jpg@RY2@

Kwestować mogą jedynie członkowie instytucji, która uzyskała pozwolenie. Organizator może jednak wydać innym osobom imienne zaproszenia do pomocy. Każdy z kwestujących musi mieć legitymację z fotografią. Zbierający dary nie mogą otrzymywać wynagrodzenia. Można im natomiast zapewnić wyżywienie i napoje. W czasie zbiórki organizator musi prowadzić dokumentację zawierającą dane: komu, w jakiej ilości, kiedy i gdzie wydano sprzęt (puszki, skarbony, cegiełki) oraz zbiorcze zestawienie zebranych sum. Puszki kwestarskie oraz skarbony stacjonarne muszą być tak zabezpieczone, by ich otwarcie i wyjęcie zawartości było niemożliwe bez widocznego naruszenia zabezpieczenia. Można je otworzyć tylko w obecności kwestującego oraz co najmniej dwóch osób upoważnionych przez przeprowadzającego zbiórkę.

Podstawa prawna

Art. 7 ustawy z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. nr 22, poz. 162 z późn. zm.).

Czy za brak zezwolenia grozi grzywna

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.825.jpg@RY2@

Zbiórka pieniędzy lub przedmiotów bez wymaganego zezwolenia bądź wbrew jego postanowieniom jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny. Jej wysokość będzie uzależniona od kwoty bądź wartości przedmiotów zebranych w czasie zbiórki. Karze podlega również osoba, która pomagała przeprowadzić zbiórkę z naruszeniem prawa. Jeżeli zbiórka odbyła się bez pozwolenia, sąd orzeknie też przepadek przedmiotów wszystkich zebranych darów, np. na rzecz Skarbu Państwa.

Podstawa prawna

Art. 56 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Czy można nagłaśniać zbiórkę przed pozwoleniem

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.826.jpg@RY2@

Pozwolenia wymaga nie tylko zbieranie ofiar, ale już samo apelowanie o dobrowolne przekazywanie środków konkretnemu podmiotowi. O tym, czy zbiórka ma charakter publiczny, decyduje to, że organizatorzy zwracają się do bliżej nieokreślonego adresata, co oznacza, że każdy, kto zapozna się z informacją, może przekazać datek. Zbiórką publiczną jest zatem zamieszczenie apelu o pomoc w internecie, np. na portalu społecznościowym. Zbiórki publiczne można ogłaszać także poprzez komunikaty w prasie, radiu, ogłoszeniach na ulotkach czy plakatach. Należy pamiętać o tym, aby w treści ogłoszenia zamieścić numer pozwolenia.

Podstawa prawna

Art. 1 ustawy z 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz.U. nr 22, poz. 162 z późn. zm.).

Czy zebrane podczas zbiórki dary trzeba rozliczyć?

@RY1@i02/2012/240/i02.2012.240.183001500.827.jpg@RY2@

Po zakończeniu akcji charytatywnej należy przesłać organowi wydającemu pozwolenie informacje o wynikach zbiórki i sposobie wydatkowania zebranych pieniędzy i rzeczy. Informacje o wynikach kwesty muszą zostać ogłoszone w ciągu miesiąca w prasie o zasięgu co najmniej obejmującym obszar zbiórki. W tym samym terminie należy złożyć sprawozdanie podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu organizatora zbiórki z załączoną kopią ogłoszenia prasowego. Jeżeli zbiórka publiczna nie została przeprowadzona, należy o tym - w formie pisemnej - poinformować organ i wyjaśnić, dlaczego tak się stało.

Podstawa prawna

Par. 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 listopada 2003 r. w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami (Dz.U. nr 199 poz. 1947 z późn. zm.).

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl