O czym należy pamiętać, zbierając grzyby i poruszając się po lesie

Czy mogę wjechać do lasu samochodem

@RY1@i02/2012/186/i02.2012.186.18300150e.813.jpg@RY2@

Część grzybiarzy przemieszczająca się samochodami nie uświadamia sobie, że na czterech kółkach mogą dojechać jedynie do lasu, natomiast poruszać się po nim muszą już pieszo.

W Polsce ruch pojazdów silnikowych, zaprzęgowych i motorowerowych w lesie dozwolony jest jedynie drogami publicznymi, natomiast drogami leśnymi jest dozwolony tylko wtedy, gdy są one oznakowane drogowskazami dopuszczającymi ruch po tych drogach. Będzie tak w przypadku dróg dojazdowych do ośrodków wypoczynkowych czy punktów widokowych. Leśniczy pozwalają też na poruszanie się po lesie pojazdami silnikowymi, w sytuacji gdy ktoś chce dokonać wyrębu lub zakupił drewno czy inne produkty składowane w lesie. Zakaz nie obowiązuje, pod warunkiem że w razie kontroli okażemy odpowiedni dokument poświadczający fakt nabycia drewna (może to być asygnata). Zakaz poruszania się nie dotyczy właścicieli lasów, pod warunkiem że jeżdżą oni po własnych lasach. Nie obejmuje też inwalidów poruszających się pojazdami przystosowanymi do ich potrzeb. Mogą więc wjechać do lasu samochodem, pod warunkiem że jest on odpowiednio oznakowany. Grzybiarze nie mogą zapominać również o tym, że postój pojazdów na drogach leśnych jest dozwolony wyłącznie w miejscach oznakowanych.

Podstawa prawna

Art. 29 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2011 r. nr 12, poz. 59 z późn. zm.).

Czy mogę zbierać grzyby w każdym lesie

@RY1@i02/2012/186/i02.2012.186.18300150e.814.jpg@RY2@

Las nie jest miejscem, po którym zawsze można poruszać się bez żadnych ograniczeń. Zarówno zarządcy lasów państwowych, jak i właściciele lasów prywatnych mogą ustanowić okresowy lub stały zakaz wstępu na ich tereny. W przypadku lasów państwowych stałym zakazem wstępu objęte są m.in. lasy stanowiące uprawy leśne do 4 m wysokości, powierzchnie doświadczalne i drzewostany nasienne i ostoje zwierząt. Nadleśniczy może też wprowadzić okresowy zakaz wstępu do lasu stanowiącego własność Skarbu Państwa, w razie gdy wystąpiło zniszczenie albo znaczne uszkodzenie drzewostanów. Wskutek podobnego zarządzenia tymczasowo nie można wchodzić do lasu, gdy występuje w nim duże zagrożenie pożarowe lub gdy wykonywane są zabiegi gospodarcze związane z hodowlą, ochroną lasu lub pozyskaniem drewna. Lasy objęte stałym lub okresowym zakazem wstępu, z wyjątkiem młodnika, muszą być oznaczone tablicami z napisem "zakaz wstępu" oraz wskazaniem przyczyny i terminu obowiązywania zakazu. Tak więc grzybiarz, który nie mógł wiedzieć o istniejącym zakazie wstępu, nie może zostać ukarany za jego złamanie. Prywatni właściciele lasów mają przywilej podobny do nadleśniczych. Mogą oni zakazać wstępu do lasu, oznaczając ten las tablicą z odpowiednim napisem.

Podstawa prawna

Art. 26 - 28 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2011 r. nr 12, poz. 59 z późn. zm.).

Czy strażnik leśny może ukarać mnie mandatem

@RY1@i02/2012/186/i02.2012.186.18300150e.815.jpg@RY2@

Do kompetencji strażników leśnych należy zwalczanie przestępstw i wykroczeń w zakresie szkodnictwa leśnego. Dlatego na terenie lasów i obszarów do nich przyległych mają oni podobne uprawnienia do policji. Strażnik może przede wszystkim legitymować sprawców przestępstw i wykroczeń popełnianych w lesie, a także świadków takich zdarzeń. W razie uzasadnionych podejrzeń może też przeszukiwać poruszające się po lesie samochody i bagaże należące do przebywających na takich terenach osób. Strażnik leśny może też wobec osób uniemożliwiających wykonywanie przez niego czynności stosować środki przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej, pałki gumowej służbowej czy używania miotaczy gazu. Może też użyć psa służbowego. Oczywiście środki te mogą być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach. Strażnicy leśni są także upoważnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za praktycznie wszystkie wykroczenia związane z naruszeniem przepisów w lasach (np. nieostrożne obchodzenie się z ogniem, nielegalny wyrąb gałęzi, niszczenie kosodrzewiny czy płoszenie zwierząt).

Podstawa prawna

Par. 1 - 5 rozporządzenia ministra środowiska z 24 września 2002 r. w sprawie zakresu wykroczeń, za które uprawnieni pracownicy Lasów Państwowych, pracownicy parków narodowych oraz strażnicy łowieccy są upoważnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. z 2002 r. nr 174, poz. 1432).

Czy mogę udać się do lasu z psem

@RY1@i02/2012/186/i02.2012.186.18300150e.816.jpg@RY2@

Przepisy zabraniają jedynie puszczania psa w lesie luzem. Jedynym odstępstwem od tego są czynności związane z polowaniem, do którego uprawnieni są jedynie wykwalifikowani łowczy. W takich miejscach obowiązuje jeszcze kilka innych zakazów, o których powinni pamiętać grzybiarze i miłośnicy lasów. W lasach nie wolno zanieczyszczać gleby i wód, wyrzucać śmieci i rozkopywać gruntu. Zbieracze nie powinni niszczyć grzybów oraz grzybni gatunków, które nie nadają się do spożycia, a przy poszukiwaniu prawdziwych okazów muszą się wystrzegać niszczenia lub uszkadzania drzew, krzewów lub innych roślin. Nie mogą też wybierać jaj i piskląt, niszczyć lęgowisk i gniazd ptasich, a także niszczyć legowisk, nor i mrowisk. W lesie trzeba poza tym zachować ciszę. Zakazane jest płoszenie, ściganie, chwytanie i zabijanie dziko żyjących zwierząt, hałasowanie oraz używanie sygnałów dźwiękowych (z wyjątkiem przypadków wymagających wszczęcia alarmu). Łamanie opisanych powyżej zakazów jest traktowane jako wykroczenie, za które (w zależności od konkretnego przewinienia) może zostać nałożona na grzybiarza grzywna albo alternatywnie kara nagany. Wysokość kary pieniężnej może sięgać w niektórych przypadkach nawet 5 tys. zł. Grzywną mogą też zostać ukarane osoby, które złamią przepisy dotyczące zasad poruszania się po lasach i wjeżdżają pojazdem silnikowym, zaprzęgowym lub motorowerem do nienależącego do niego lasu w miejscu, w którym jest to niedozwolone. Kara grozi też za pozostawianie pojazdu w lesie w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Podstawa prawna

Art. 30 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2011 r. nr 12, poz. 59 z późn. zm.).

Art. 161 - 162, 164 - 166 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Czy do sprzedaży grzybów potrzebne są atesty

@RY1@i02/2012/186/i02.2012.186.18300150e.817.jpg@RY2@

Zasady obrotu grzybami i produkcji pochodzących z nich przetworów określają specjalne procedury. Podmioty działające na rynku spożywczym prowadzące działalność w zakresie skupu grzybów rosnących w warunkach naturalnych oraz zakłady przetwórcze są zobowiązane posiadać atesty na grzyby świeże. Ich ocena pod kątem spełniania wymagań określonych w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia musi być dokonywana przez grzyboznawcę lub klasyfikatora grzybów. Z kolei w przypadku grzybów suszonych, pozyskiwanych z grzybów rosnących w warunkach naturalnych, taka ocena powinna być dokonywana przez grzyboznawcę. Poza tym obowiązkiem zakładów przetwórczych jest zapewnienie nadzoru grzyboznawcy nad procesem technologicznym przetwórstwa grzybów. Należy jednak pamiętać, że osoby handlujące zebranymi przez siebie grzybami nie podlegają jednak restrykcyjnym regułom. Zgodnie z ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia jej przepisów nie stosuje się do osób zbierających indywidualnie grzyby rosnące w warunkach naturalnych.

Podstawa prawna

Art. 41 - 44 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 r. nr 136, poz. 914 z późn. zm.).

Par. 1 - 15 rozporządzenia ministra zdrowia z 17 maja 2011 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz.U. z 2011 r. nr 115, poz. 672).

Czy mogę dostać mandat za deptanie grzybów

@RY1@i02/2012/186/i02.2012.186.18300150e.818.jpg@RY2@

Zgodnie z kodeksem wykroczeń każdy, kto w lesie rozgarnia ściółkę i niszczy grzyby lub grzybnię, podlega karze grzywny (od 20 zł do 5 tys. zł) albo karze nagany. Trzeba zwrócić uwagę na to, że takie sformułowanie przepisu pozwala na pociągnięcie do odpowiedzialności za wykroczenie jedynie osoby, które rozgarniają w lesie ściółkę i jednocześnie niszczą grzyby lub grzybnię. Karalny nie jest natomiast wyłącznie jeden z wymienionych sposobów zachowania się, np. wyłącznie niszczenie grzybów. Wykroczenie może być popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie.

Podstawa prawna

Art. 163 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl