Kiedy można przywrócić termin

W maju 2009 roku 63-letnia czytelniczka przeszła na emeryturę. Kilka miesięcy później ZUS uchylił decyzję przyznającą jej to świadczenie, gdyż okazało się, że pracownik urzędu popełnił błąd, wprowadzając do systemu podwójny staż ubezpieczonej. Czytelniczka nie złożyła odwołania do sądu. Przez ostatnich kilka miesięcy przebywała w szpitalu. Dwa dni temu, po powrocie do domu, dowiedziała się o wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który zakwestionował możliwość weryfikacji prawomocnych decyzji emerytalno-rentowych wydanych w wyniku błędu. Czy może się ubiegać o cofnięcie decyzji odbierającej emeryturę?

Tak. Ubezpieczona musi jednak skierować w najbliższych dniach do ZUS prośbę o przywrócenie terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania.

28 lutego br. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis przewidujący możliwość weryfikacji przez ZUS błędnych decyzji emerytalno-rentowych (art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej) jest niezgodny z konstytucją. Po ogłoszeniu wyroku, co nastąpiło 8 marca 2012 r., ZUS nie może odebrać prawa do emerytury lub renty ani obniżyć wysokości świadczenia, gdy stwierdzi, że pierwotna dokumentacja nie dawała podstaw do przyznania świadczenia lub ustalenia jego wysokości.

Z wyroku TK mogą skorzystać także osoby, którym ZUS odebrał prawo do emerytury lub renty (lub obniżył jej wysokość), stosując przepis uznany za niezgodny z konstytucją. Mogą one żądać wznowienia postępowania w sprawie emerytury lub renty. Jeśli wydana w tej sprawie decyzja ZUS nie była przedmiotem postępowania odwoławczego przed sądem, mogą wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania przed tym organem. Termin na wniesienie takiej skargi wynosi miesiąc od dnia wejścia w życie wyroku TK. W przypadku wyroku z 28 lutego 2012 r. upłynął on 10 kwietnia 2012 r. W razie przekroczenia tego terminu istnieje jednak możliwość jego przywrócenia na prośbę osoby zainteresowanej. Taka prośba musi zostać wniesiona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny przekroczenia terminu. Jednocześnie osoba zainteresowana musi dopełnić czynności, dla której był określony termin, czyli w omawianym przypadku wnieść skargę o wznowienie postępowania. ZUS może jej przywrócić termin na wniesienie skargi, wydając odpowiednie postanowienie, jeśli udowodni ona, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy.

Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Następnie organ rentowy przeprowadza postępowanie, w którego wyniku wydaje decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji lub uchylającą tę decyzję. Ten drugi przypadek ma miejsce wówczas, gdy decyzja o wstrzymaniu wypłaty świadczenia w związku z brakiem uprawnień lub o obniżeniu jego wysokości została wydana na podstawie przypisu uznanego przez TK za niezgodny z konstytucją, a od dnia jej doręczenia nie upłynęło 5 lat.

Marek Opolski

marek.opolski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 114 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 58, art. 145a, art. 146 - 149, art. 151 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2012 r., sygn. akt K 5/11 (Dz.U. nr 251).