Kryteria różnicowania opłat za zajęcie drogi określa ustawa

Katalog kryteriów określony w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.) - dalej ustawa, według których mogą być różnicowane stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, jest zamknięty. Ustawa nie daje uprawnień do wprowadzenia innych kryteriów różnicowania stawek.

Rada Powiatu Z. podjęła 25 listopada 2011 r. uchwałę, którą ustaliła wysokość stawek za zajęcie pasa drogowego na drogach powiatu. W par. 3 pkt 1 uchwały postanowiono zróżnicować roczne stawki opłat za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, ustalając stawki za 1 mkw powierzchni pasa drogowego drogi powiatowej zajętej przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia w zależności od lokalizacji drogi w obszarze zabudowanym lub poza obszarem zabudowanym. Wojewoda dolnośląski, jako organ nadzoru, stwierdził niezgodność tego zapisu z prawem.

Zgodnie z art. 40 ust. 8 ustawy - organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.), w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest j.s.t., wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 mkw pasa drogowego. Podstawę do różnicowania opłat związanych z zajęciem pasa drogowego zawiera art. 40 ust. 9 ww. ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu stawek uwzględnia się: 1) kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty; 2) rodzaj elementu zajętego pasa drogowego; 3) procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni; 4) rodzaj zajęcia pasa drogowego; 5) rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Enumeratywne wyliczenie tych czynników oznacza, że rada, ustalając stawki opłat, nie może brać pod uwagę żadnych innych czynników niż te, które zostały wymienione w tym przepisie. Żaden z czynników wymienionych w ustawie nie obejmuje kategorii podmiotu zajmującego pas drogowy, wpływu zajęcia pasa drogowego na ruch drogowy, rodzaju nośnika, na którym umieszczona jest reklama, czy terenu, na którym położony jest pas drogowy podlegający zajęciu na podstawie stosownego zezwolenia.

Działanie polegające na wprowadzeniu innych niż określone w art. 40 ust. 9 przedmiotowej ustawy przesłanek różnicowania opłat za zajęcie 1 mkw pasa drogowego narusza zasadę legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a także art. 94 Konstytucji RP, w oparciu o który organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów.

W związku z powyższym wojewoda stwierdził nieważność spornego zapisu w uchwale.

wojewody dolnośląskiego z 20 grudnia 2011 r., NK-N.4131.1011.2011.RB

Julita Karaś-Gasparska