Najpierw kryteria podstawowe, a potem dodatkowe

Niedopuszczalne jest zastosowanie dodatkowego kryterium, które spowodowałoby wykluczenie przedsiębiorców spełniających kryteria podstawowe i uzyskanie zezwolenia przez podmioty, które tych kryteriów podstawowych nie spełniają.

Prezydent miasta po rozpatrzeniu wniosków 40 podmiotów gospodarczych ubiegających się o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza sklepem udzielił zezwolenia 11 wnioskodawcom, a jednocześnie odmówił m.in. W. sp. z o.o. Wskazał, że do rozdysponowania było 11 punktów sprzedaży alkoholi w strefie limitów ustalonych w wysokości 50 punktów uchwałą rady miasta. Każde ze zgłoszonych 40 miejsc sprzedaży napojów było usytuowane zgodnie z wymogami uchwał rady miejskiej i każdy z podmiotów gospodarczych ubiegających się o zezwolenie uzyskał pozytywne opinie stosownych organów. W związku z tym, że określone w uchwale rady miejskiej kryteria daty wpływu i zasady jeden przedsiębiorca - jeden punkt sprzedaży spełniała większa liczba przedsiębiorców, niż pozostawało wolnych punktów, organ przyjął w sprawie dodatkowe kryterium oceny wniosków, tj. uwzględnienie terytorialnego zasięgu rozdysponowanych już punktów, według którego zezwolenie może otrzymać ten przedsiębiorca, na którego terenie brak jest punktu sprzedaży alkoholu lub jest ich najmniej.

Spółka wniosła odwołanie, podnosząc, że jako trzecia złożyła wniosek i nie posiadała innych punktów sprzedaży alkoholu. Jej zdaniem kryterium w postaci terytorialnego położenia punktów sprzedaży jest nieprecyzyjne i nieujęte w uchwałach. Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzję. Sprawa trafiła do sądu.

Wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę. Wskazał, że decyzja organu I instancji była zgodna z ustawą z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1356), w szczególności z art. 18 ust. 3a, ust. 5 i ust. 6, albowiem organ ten w ramach wydawania decyzji uznaniowej miał prawną możliwość wyboru kryteriów odpowiednich w danej sytuacji. Spółka złożyła skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok oraz decyzję I i II instancji.

W jego ocenie dokonana przez organ weryfikacja wniosków narusza przyjęte kryteria, ponieważ w pierwszej kolejności powinny być stosowane znane wnioskodawcom zasady, o których mowa w uchwale rady miasta. W ramach uznania administracyjnego organ może wprowadzić dodatkowe kryteria wyboru podmiotów. Jednakże określenie tych dodatkowych kryteriów powinno być obiektywne, jasne i precyzyjne, a procedura wyboru przejrzysta i poddająca się kontroli, tak aby zadośćuczynić zasadom postępowania administracyjnego, w szczególności zasadzie uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.

Ponadto dodatkowe kryterium powinno być zastosowane dopiero wtedy, gdy po weryfikacji wniosków w oparciu o kryteria podstawowe (daty złożenia wniosku i zasady jeden przedsiębiorca - jeden punkt sprzedaży) wyłoniono by większą liczbę przedsiębiorców niż liczba wolnych punktów. Niedopuszczalne jest z kolei zastosowanie dodatkowego kryterium, które spowodowałoby wykluczenie przedsiębiorców spełniających kryteria podstawowe i uzyskanie zezwolenia przez podmioty, które tych kryteriów podstawowych nie spełniają. W ocenie sądu w tej sprawie nie wykazano, aby stosowanie dodatkowego kryterium wyboru było konieczne. Skoro bowiem jednym z kryteriów podstawowych była data wpływu wniosku, to oznacza, że należało preferować tych przedsiębiorców, którzy złożyli wnioski najwcześniej.

z 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 605/12

Oprac. Ewa Maria Radlińska