Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Dz.U. z 2013 r. poz. 21

DZIAŁ II

Zasady ogólne gospodarki odpadami

Rozdział 1

Ochrona życia i zdrowia ludzi oraz środowiska

Gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może:

1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt;

2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach;

3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.

●Do zasad ogólnych ustawy wprowadzono, zgodnie z art. 13 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U. L 312 z 2008 r., str. 3; dalej: dyrektywa odpadowa), nakaz prowadzenia gospodarki odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Gospodarka odpadami nie może w szczególności:

- powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt,

- powodować uciążliwości przez hałas lub zapach,

- wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.

●Nakaz ten dotyczy wszystkich posiadaczy odpadów, a nie - jak w ustawie z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 z późn. zm.; dalej: s.u.o.) - wyłącznie spalarni i współspalarni odpadów. Jeżeli ktoś obecnie prowadzi gospodarkę odpadami niezgodnie z powyższym nakazem, to podlega karze aresztu albo grzywny (art. 171 n.u.o.).

●Przy czym przez gospodarkę odpadami rozumie się wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami. Z kolei przez gospodarowanie nimi rozumie się zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 n.u.o.).

Rozdział 2

Hierarchia sposobów postępowania z odpadami

Wprowadza się następującą hierarchię sposobów postępowania z odpadami:

1) zapobieganie powstawaniu odpadów;

2) przygotowywanie do ponownego użycia;

3) recykling;

4) inne procesy odzysku;

5) unieszkodliwianie.

●Zgodnie z art. 4 dyrektywy odpadowej, ale nieco szerzej niż w s.u.o., wprowadzono hierarchię sposobów postępowania z odpadami, czyli ustanowiono kolejność priorytetów tego, co stanowi najlepsze z punktu widzenia środowiska, a dotyczy odpadów.

Hierarchia sposobów postępowania z odpadami jest następująca:

- ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU ODPADÓW,

- PRZYGOTOWYWANIE DO PONOWNEGO UŻYCIA,

- RECYKLING,

- INNE PROCESY ODZYSKU,

- UNIESZKODLIWIANIE.

Odstępstwo od takiej hierarchii może być konieczne w przypadku określonych strumieni odpadów, jeżeli jest to uzasadnione m.in. wykonalnością techniczną, opłacalnością ekonomiczną i ochroną środowiska. W n.u.o. np. dla odpadów zakaźnych ze względu na ochronę zdrowia i życia obowiązuje nakaz unieszkodliwiania, a więc nie są dozwolone inne priorytety z powyższej hierarchii.

Przy czym według definicji z art. 3 ust. 1 pkt 14, 22, 23, 30 i 33 n.u.o.:

- przez zapobieganie powstawaniu odpadów - rozumie się środki zastosowane w odniesieniu do produktu, materiału lub substancji, zanim staną się one odpadami, zmniejszające:

- ilość odpadów, w tym również przez ponowne użycie lub wydłużenie okresu dalszego używania produktu,

- negatywne oddziaływanie wytworzonych odpadów na środowisko i zdrowie ludzi, zawartość substancji szkodliwych w produkcie i materiale;

- przez przygotowanie do ponownego użycia - rozumie się odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania;

- przez recykling - rozumie się odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk; z tym że według art. 18 ust. 4 n.u.o. recykling organiczny polega na obróbce tlenowej, w tym kompostowaniu, lub obróbce beztlenowej odpadów ulegających rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan, z tym że składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny;

- przez odzysk - rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce;

- przez unieszkodliwianie odpadów - rozumie się proces niebędący odzyskiem, nawet jeżeli wtórnym skutkiem takiego procesu jest odzysk substancji lub energii.

1. Każdy, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić przy użyciu takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko, w tym przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użycia.

2. Odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi.

3. Odzysk, o którym mowa w ust. 2, polega w pierwszej kolejności na przygotowaniu odpadów przez ich posiadacza do ponownego użycia lub poddaniu recyklingowi, a jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn technologicznych lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych - poddaniu innym procesom odzysku.

4. Przez recykling rozumie się także recykling organiczny polegający na obróbce tlenowej, w tym kompostowaniu, lub obróbce beztlenowej odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny.

5. Odpady, których poddanie odzyskowi nie było możliwe z przyczyn, o których mowa w ust. 3, posiadacz odpadów jest obowiązany unieszkodliwiać.

6. Składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn, o których mowa w ust. 3.

7. Unieszkodliwianiu poddaje się te odpady, z których uprzednio wysegregowano odpady nadające się do odzysku.

●W art. 18 n.u.o. doprecyzowano ww. hierarchię sposobów postępowania z odpadami, stanowiąc jednocześnie regulacje mające pomóc w jej przestrzeganiu poprzez wskazanie następującej kolejności działań:

- każde działanie powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów powinno być planowane, projektowane i prowadzone przy użyciu takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko; dotyczy to także wytwarzania produktów, ich użycia oraz postępowania z produktami po zakończeniu ich użycia;

- odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, w pierwszej kolejności należy poddać odzyskowi polegającemu na przygotowaniu odpadów do ponownego użycia lub poddać recyklingowi, a jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn technologicznych lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych - poddać innym procesom odzysku;

- odpady, których poddanie odzyskowi nie było możliwe z przyczyn technologicznych lub nie było uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, należy unieszkodliwiać, przy czym najmniej pożądanym sposobem gospodarowania odpadami jest ich unieszkodliwianie poprzez składowanie.

●Unieszkodliwiać można wyłącznie te odpady, z których uprzednio wysegregowano odpady nadające się do odzysku. W przypadku naruszenia tego obowiązku wojewódzki inspektor ochrony środowiska (dalej: WIOŚ) może wydać decyzję o wstrzymaniu działalności unieszkodliwiania odpadów (art. 32 n.u.o.).

1. Organy administracji publicznej, w zakresie swojej właściwości, podejmują działania wspierające ponowne użycie i przygotowanie do ponownego użycia odpadów, w szczególności:

1) zachęcając do tworzenia i wspierając sieci ponownego wykorzystania i napraw;

2) stwarzając zachęty ekonomiczne.

2. Jednostki sektora finansów publicznych stosują kryteria ponownego użycia lub przygotowania do ponownego użycia odpadów przy udzielaniu zamówień publicznych, o ile ponowne użycie lub przygotowanie do ponownego użycia odpadów jest możliwe.

●Nowy przepis, transponujący art. 11 dyrektywy odpadowej, nakłada obowiązki związane z hierarchią sposobów postępowania z odpadami na:

- ORGANY ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, które zobowiązane są podejmować w zakresie swojej właściwości działania wspierające ponowne użycie i przygotowanie do ponownego użycia odpadów, w szczególności poprzez zachęcanie do tworzenia sieci ponownego wykorzystania i napraw oraz wspieranie tych sieci, a także poprzez stwarzanie zachęt ekonomicznych;

- JEDNOSTKI SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH, które zobowiązane są stosować, jeżeli to możliwe, ponowne użycie lub przygotowanie do ponownego użycia odpadów jako kryterium przy udzielaniu zamówień publicznych.

Przy czym według art. 5 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) przez organy administracji publicznej rozumie się:

- ministrów, centralne organy administracji rządowej,

- wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej),

- organy jednostek samorządu terytorialnego (organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza/prezydenta miasta, starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza/prezydenta miasta, starosty lub marszałka województwa, a ponadto samorządowe kolegia odwoławcze),

- inne organy państwowe i inne podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Natomiast według art. 9 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) sektor finansów publicznych tworzą:

- organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały,

- jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki,

- jednostki budżetowe,

- samorządowe zakłady budżetowe,

- agencje wykonawcze,

- instytucje gospodarki budżetowej,

- państwowe fundusze celowe,

- Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,

- Narodowy Fundusz Zdrowia,

- samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,

- uczelnie publiczne,

- Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,

- państwowe i samorządowe instytucje kultury oraz państwowe instytucje filmowe,

- inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego.

Rozdział 3

Zasada bliskości

1. Odpady, z uwzględnieniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami, w pierwszej kolejności poddaje się przetwarzaniu w miejscu ich powstania.

2. Odpady, które nie mogą być przetworzone w miejscu ich powstania, przekazuje się, uwzględniając hierarchię sposobów postępowania z odpadami oraz najlepszą dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być przetworzone.

3. Zakazuje się:

1) stosowania komunalnych osadów ściekowych,

2) unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych

- poza obszarem województwa, na którym zostały wytworzone.

4. Zakazuje się przywozu na obszar województwa odpadów, o których mowa w ust. 3, wytworzonych poza obszarem tego województwa, do celów, o których mowa w ust. 3.

5. Komunalne osady ściekowe mogą być stosowane na obszarze województwa innego niż to, na którym zostały wytworzone, jeżeli odległość od miejsca wytwarzania odpadów do miejsca stosowania położonego na obszarze innego województwa jest mniejsza niż odległość do miejsca stosowania położonego na obszarze tego samego województwa.

6. W przypadku unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych, przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio. Dopuszcza się unieszkodliwienie zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych na obszarze województwa innego niż to, na którym zostały wytworzone, w najbliżej położonej instalacji, w przypadku braku instalacji do unieszkodliwiania tych odpadów na obszarze danego województwa lub gdy istniejące instalacje nie mają wolnych mocy przerobowych.

7. Zakazuje się przetwarzania:

1) zmieszanych odpadów komunalnych,

2) pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, o ile są przeznaczone do składowania,

3) odpadów zielonych

- poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone.

8. Zakazuje się przywozu na obszar regionu gospodarki odpadami komunalnymi odpadów, o których mowa w ust. 7, wytworzonych poza obszarem tego regionu.

9. W przypadku wyznaczenia instalacji przewidzianej do zastępczej obsługi regionu gospodarki odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2, poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym odpady te zostały wytworzone, nie stosuje się ust. 7 i 8.

●W n.u.o. podtrzymano dotychczasową zasadę bliskości, zgodnie z którą odpady w pierwszej kolejności powinny być poddane odzyskowi albo unieszkodliwieniu w miejscu ich powstania. Przy tym należy uwzględnić hierarchię sposobów postępowania z powstałymi odpadami, a więc w pierwszej kolejności przygotować je do ponownego użycia, a jeżeli jest to niemożliwe, to poddać je recyklingowi, w dalszej kolejności innemu odzyskowi, a dopiero w ostateczności unieszkodliwianiu, gdy inne metody nie są możliwe.

●Jeżeli odpady nie mogą być przetworzone w miejscu ich powstania, to należy je przekazać do najbliżej położonych miejsc przetwarzania, uwzględniając przy tym hierarchię sposobów postępowania z odpadami oraz najlepszą dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 z późn. zm.; dalej: p.o.ś.), a więc w instalacjach i urządzeniach spełniających wymagania, przy określaniu których uwzględnia się w szczególności:

- stosowanie substancji o małym potencjale zagrożeń,

- efektywne wytwarzanie oraz wykorzystanie energii,

- zapewnienie racjonalnego zużycia wody i innych surowców oraz materiałów i paliw,

- stosowanie technologii bezodpadowych i małoodpadowych oraz możliwość odzysku powstających odpadów,

- rodzaj, zasięg oraz wielkość emisji,

- wykorzystywanie porównywalnych procesów i metod, które zostały skutecznie zastosowane w skali przemysłowej,

- postęp naukowo-techniczny.

Jest to przepis, którego stosowanie w praktyce może nastręczać trudności. Mogą bowiem przeważyć względy ekonomiczne (gdzie taniej, a nie gdzie bliżej) i nie zawsze możliwa będzie ocena spełnienia wymagań art. 143 p.o.ś. w miejscu przetwarzania.

●KOMUNALNE OSADY ŚCIEKOWE mogą być stosowane (rozprowadzane na powierzchni ziemi lub wprowadzane do gleby) co do zasady na obszarze tego województwa, na którym zostały wytworzone. Zakazane jest bowiem, tak jak dotychczas, stosowanie tych odpadów poza obszarem województwa, gdzie zostały wytworzone, oraz zakazany jest ich przywóz w celu stosowania na teren innego województwa, pod karą aresztu albo grzywny (art. 172 n.u.o.). W drodze wyjątku odpady te mogą być stosowane na obszarze innego województwa, jeżeli odległość od miejsca ich wytwarzania do miejsca ich stosowania jest mniejsza niż odległość do miejsca stosowania w tym samym województwie.

Przy czym przez komunalne osady ściekowe rozumie się pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych (art. 3 ust. 1 pkt 4 n.u.o.).

●ZAKAŹNE ODPADY MEDYCZNE I ZAKAŹNE ODPADY WETERYNARYJNE mogą być unieszkodliwiane (przez termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów niebezpiecznych) co do zasady na obszarze tego województwa, na którym zostały wytworzone. Zakazane jest bowiem, tak jak dotychczas, unieszkodliwianie tych odpadów poza obszarem województwa, na którym zostały wytworzone, oraz zakazany jest ich przywóz na teren innego województwa, pod karą aresztu albo grzywny (art. 172 n.u.o.). W drodze wyjątku odpady te mogą być unieszkodliwione na obszarze innego województwa, jeżeli odległość od miejsca ich wytwarzania do miejsca ich unieszkodliwienia jest mniejsza niż odległość do miejsca unieszkodliwiania w tym samym województwie. Dopuszcza się też ich unieszkodliwienie w najbliżej położonej instalacji w innym województwie w przypadku braku instalacji do unieszkodliwiania tych odpadów na obszarze danego województwa lub gdy istniejące instalacje nie mają wolnych mocy przerobowych.

Przy czym przez odpady medyczne rozumie się przez odpady powstające w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny, a przez odpady weterynaryjne rozumie się odpady powstające w związku z badaniem, leczeniem zwierząt lub świadczeniem usług weterynaryjnych, a także w związku z prowadzeniem badań naukowych i doświadczeń na zwierzętach (art. 3 ust. 1 pkt 8 i 11 n.u.o.).

●Zakazane jest przetwarzanie, poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone, takich odpadów jak:

- ZMIESZANE ODPADY KOMUNALNE,

- POZOSTAŁOŚCI Z SORTOWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH przeznaczone do składowania,

- POZOSTAŁOŚCI Z PROCESU MECHANICZNO-BIOLOGICZNEGO PRZETWARZANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH przeznaczone do składowania,

- ODPADY ZIELONE.

Tak więc przetwarzanie tych odpadów możliwe jest wyłącznie w ramach regionów gospodarki odpadami komunalnymi, określonych w wojewódzkich planach gospodarki odpadami, i zakazany jest ich przywóz na obszar innego regionu. Przetwarzanie i przywożenie tych odpadów wbrew powyższym zakazom grozi karą aresztu albo grzywny (art. 173 n.u.o.). Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której instalację zastępczą do obsługi regionu gospodarki odpadami komunalnymi wyznaczono poza tym regionem, a znajdująca się w regionie regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn albo jeszcze nie została uruchomiona.

Przy czym przez zmieszane odpady komunalne należy rozumieć zmieszane odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości (art. 3 ust. 1 pkt 7 n.u.o.).

Z kolei przez odpady zielone są rozumiane odpady komunalne stanowiące części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy, a także z targowisk (z wyłączeniem odpadów z czyszczenia ulic i placów) (art. 3 ust. 1 pkt 12 n.u.o.).

Rozdział 4

Postępowanie z odpadami niebezpiecznymi

1. Zakazuje się mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, a także mieszania odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji niebezpiecznych.

2. Dopuszcza się mieszanie odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszanie odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, a także mieszanie odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, jeżeli ich zmieszanie służy poprawie bezpieczeństwa procesów przetwarzania odpadów powstałych po zmieszaniu i jeżeli w wyniku prowadzenia tych procesów nie nastąpi wzrost zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska.

3. W przypadku gdy odpady niebezpieczne uległy zmieszaniu z innymi odpadami, substancjami, materiałami lub przedmiotami, rozdziela się je, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

1) w procesie przetwarzania odpadów powstałych po rozdzieleniu nastąpi ograniczenie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska;

2) jest to technicznie możliwe i ekonomicznie uzasadnione.

●Rozszerzono nieco dotychczasowy przepis, tak więc według n.u.o. obowiązuje zakaz mieszania:

- odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów,

- odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne,

- odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji.

W przypadku naruszenia tego zakazu WIOŚ może wstrzymać tę działalność w drodze decyzji (art. 32 n.u.o.) oraz nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości od 1000 zł do 1 000 000 zł (art. 194 n.u.o.).

●Wyjątkiem od tej reguły jest takie mieszanie odpadów, które:

- służy poprawie bezpieczeństwa procesów przetwarzania odpadów powstałych po zmieszaniu,

- nie spowoduje wzrostu zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska.

●Tak jak dotychczas, n.u.o. określa, że odpady niebezpieczne zmieszane z innymi odpadami, substancjami, materiałami lub przedmiotami należy rozdzielić wówczas, gdy łącznie spełnione są warunki:

- w procesie przetwarzania odpadów powstałych po rozdzieleniu nastąpi ograniczenie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska,

- jest to technicznie możliwe i ekonomicznie uzasadnione.

Rozdział 5

Koszty gospodarowania odpadami

Koszty gospodarowania odpadami są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego lub poprzedniego posiadacza odpadów. W przypadkach określonych w przepisach odrębnych koszty gospodarowania odpadami ponosi producent produktu lub podmiot wprowadzający produkt na terytorium kraju, określony w tych przepisach.

●W n.u.o. wskazano, że koszty gospodarowania odpadami ponosi w pierwszej kolejności pierwotny wytwórca odpadów, a dopiero w dalszej kolejności inny posiadacz odpadów. Przepis ten stanowi odzwierciedlenie art. 14 dyrektywy odpadowej określającej zasadę, że "zanieczyszczający płaci". Przy czym gospodarowanie odpadami to (art. 3 ust. 1 pkt 32 n.u.o.) zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Z kolei pierwotny wytwórca to każdy, którego bytowanie lub działalność (inna niż przetwarzanie odpadów) powoduje powstawanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 32 n.u.o.).

●Ponadto n.u.o. wyjaśnia, że w niektórych przypadkach (określonych w przepisach odrębnych) koszty gospodarowania odpadami ponosi producent produktu lub podmiot wprowadzający produkt na terytorium kraju, określony w tych przepisach, co odzwierciedla art. 8 dyrektywy odpadowej określającej zasadę "rozszerzonej odpowiedzialności producenta". Obecnie dotyczy to odpadów powstałych z następujących produktów:

- opakowania (wprowadzone z produktami), opony, oleje smarowe - do końca 2013 r. zasady ponoszenia kosztów określa ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 90, poz. 607 z późn. zm.),

- opony, oleje i preparaty smarowe - od 2014 r. zasady ponoszenia kosztów określi nadal ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej,

- opakowania (wprowadzone z produktami) - od 2014 r. zasady ponoszenia kosztów określi nowa ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,

- pojazdy samochodowe kategorii M1 i N1 oraz motorowery trójkołowe L2e - zasady ponoszenia kosztów określa ustawa z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. nr 25, poz. 202 z późn. zm.),

- sprzęt elektryczny i elektroniczny - zasady ponoszenia kosztów określa ustawa z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.),

- baterie i akumulatory - zasady ponoszenia kosztów określa ustawa z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz.U. nr 79, poz. 666 z późn. zm.).

Rozdział 6

Zbieranie i transport odpadów

1. Odpady są zbierane w sposób selektywny.

2. Zakazuje się zbierania poza miejscem wytwarzania:

1) pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, o ile są przeznaczone do składowania;

2) komunalnych osadów ściekowych;

3) zakaźnych odpadów medycznych;

4) zakaźnych odpadów weterynaryjnych.

3. Zakazuje się zbierania:

1) zmieszanych odpadów komunalnych,

2) odpadów zielonych

- poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone.

4. Jeżeli ze względów bezpieczeństwa lub w celu zapewnienia ciągłości odbioru zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych, zbieranie tych odpadów jest konieczne, marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zbierania odpadów może zezwolić, w drodze decyzji, na ich zbieranie.

5. W przypadku zbierania zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych na terenach zamkniętych zezwolenie, o którym mowa w ust. 4, wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce zbierania tych odpadów.

6. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 4 i 5, może być wydane na okres nie dłuższy niż rok.

7. W przypadku, o którym mowa w ust. 4 i 5, przepisy art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

8. Zakaz zbierania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych nie dotyczy zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych powstałych w wyniku świadczenia usług medycznych lub weterynaryjnych na wezwanie.

9. Wytwórca zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych powstałych w wyniku świadczenia usług na wezwanie jest obowiązany do bezzwłocznego dostarczenia wytworzonych odpadów do przystosowanych do tego celu pomieszczeń spełniających wymagania w zakresie magazynowania takich odpadów.

●Zbieranie odpadów to według definicji (art. 3 ust. 1 pkt 34 n.u.o.) gromadzenie odpadów w danym miejscu przed ich transportem do miejsc, gdzie będą przetwarzane, i może być związane ze wstępnym sortowaniem i tymczasowym magazynowaniem odpadów. Ogólna zasada, tak jak dotychczas, zobowiązuje każdego do selektywnego zbierania odpadów, co według definicji (art. 3 ust. 1 pkt 24 n.u.o.) polega na oddzielnym zbieraniu strumienia odpadów o podobnym charakterze, co ułatwi dalszy sposób postępowania z takim strumieniem odpadów. Dlatego też nie powinno się mieszać selektywnie już zebranych odpadów.

●Tylko na obszarze danego regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały odpady wytworzone, mogą być tak jak dotychczas zbierane:

- ZMIESZANE ODPADY KOMUNALNE,

- ODPADY ZIELONE.

Nie można wywozić tych strumieni odpadów do innego regionu, gdyż jest tam całkowity zakaz ich zbierania. W przypadku naruszenia tego zakazu WIOŚ może wydać decyzję o wstrzymaniu działalności zbierania odpadów (art. 32 n.u.o.) oraz nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości od 1000 zł do 1 000 000 zł (art. 194 n.u.o.).

Szerzej na temat zmieszanych odpadów komunalnych i odpadów zielonych w uwagach do art. 20 niniejszej części komentarza.

●Takie same sankcje jak powyżej grożą za naruszenie zakazu zbierania poza miejscem wytwarzania:

- POZOSTAŁOŚCI Z SORTOWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH, o ile są przeznaczone do składowania,

- KOMUNALNYCH OSADÓW ŚCIEKOWYCH,

- ZAKAŹNYCH ODPADÓW MEDYCZNYCH ORAZ ZAKAŹNYCH ODPADÓW WETERYNARYJNYCH.

Te strumienie odpadów muszą być, tak jak dotychczas, przekazane bezpośrednio z miejsca ich wytworzenia do miejsca ich przetwarzania, bo nie może być pośredniego miejsca, w którym byłyby zbierane.

Jedynie dla odpadów zakaźnych są, tak jak dotychczas, pewne wyjątki. Gdy ich zbieranie jest konieczne ze względów bezpieczeństwa lub w celu zapewnienia ciągłości odbioru, to można uzyskać zezwolenie na ich zbieranie na okres nie dłuższy niż rok, co odbiega od ogólnych zasad dla zezwoleń na zbieranie odpadów. Zezwolenie to wydaje marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zbierania odpadów zakaźnych. Zezwolenie to wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska (dalej: RDOŚ) w przypadku zbierania na terenie zamkniętym. Przy czym przez teren zamknięty należy rozumieć (zgodnie z definicją art. 3 pkt 40 p.o.ś.) teren, a w szczególnych przypadkach obiekt budowlany lub jego część, dostępny wyłącznie dla osób uprawnionych oraz wyznaczony w sposób określony w ustawie z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027 z późn. zm.). Wniosek o takie zezwolenie i zezwolenie muszą spełniać ogólne wymagania dotyczące zezwoleń na zbieranie odpadów. Ponadto zakaz zbierania odpadów zakaźnych nie dotyczy odpadów powstałych w wyniku świadczenia usług medycznych lub weterynaryjnych na wezwanie, ale ich wytwórca jest obowiązany do bezzwłocznego dostarczenia wytworzonych odpadów do przystosowanych do tego celu pomieszczeń spełniających wymagania w zakresie magazynowania takich odpadów. Wymagania te, do czasu wydania nowych rozporządzeń ale maksymalnie do 23 stycznia 2015 r., określa rozporządzenie ministra zdrowia z 30 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz.U. nr 139, poz. 940) oraz rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 1 października 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami weterynaryjnymi (Dz.U. nr 198, poz. 1318).

Szerzej na temat komunalnych osadów ściekowych, odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych w uwagach do art. 20 niniejszej części komentarza.

●Ponadto w dziale VII n.u.o. zostały określone szczegółowe wymagania prawne dotyczące gospodarowania niektórymi rodzajami odpadów, m.in. w art. 102 określono wymagania dla punktów zbierania odpadów metali. Oprócz tych przepisów szczególnych, przepisy ogólne art. 41-48 n.u.o. określają, że prowadzący zbieranie odpadów musi, poza pewnymi wyjątkami, mieć zezwolenie na zbieranie odpadów.

1. Transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7.

2. Transport odpadów niebezpiecznych odbywa się z zachowaniem przepisów obowiązujących przy transporcie towarów niebezpiecznych.

3. Zlecający usługę transportu odpadów jest obowiązany wskazać transportującemu odpady wykonującemu usługę transportu odpadów miejsce przeznaczenia odpadów oraz posiadacza odpadów, do którego należy dostarczyć odpady.

4. Transportujący odpady wykonujący usługę transportu odpadów jest obowiązany dostarczyć odpady do miejsca przeznaczenia odpadów i przekazać je posiadaczowi odpadów, o którym mowa w ust. 3.

5. Transportujący odpady wykonujący usługę transportu odpadów umieszcza indywidualny numer rejestrowy, o którym mowa w art. 54 ust. 1, na dokumentach związanych z tą usługą.

6. Środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.

7. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowanie środków transportu, biorąc pod uwagę właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi.

●Przy transportowaniu odpadów należy uwzględniać ich właściwości, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować. Transport odpadów nie powinien zagrażać środowisku oraz bezpieczeństwu życia i zdrowia ludzi i ma być prowadzony zgodnie z wymaganiami rozporządzenia, które określi szczegółowe wymagania dla transportu odpadów (w tym dla środków transportu i sposobu transportowania) oraz oznakowanie środków transportu (rozporządzenia tego jeszcze nie wydano). Wymagania w zakresie transportu niektórych strumieni odpadów określają przepisy szczególne, m.in. dla odpadów medycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 139, poz. 940), weterynaryjnych (Dz.U. z 2010 r. nr 198, poz. 1318), zawierających azbest (rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest - Dz.U. z 2004 r. nr 71, poz. 649, z późn. zm.). Wykonujący usługę transportu odpadów musi, tak jak dotychczas, dostarczyć odpady do miejsca ich przeznaczenia i przekazać je podmiotowi wskazanemu przez zlecającego tę usługę. Naruszenie tych wymagań grozi karą aresztu albo grzywny (art. 174 n.u.o.).

●Transportujący odpady będzie musiał umieszczać na dokumentach związanych z usługą transportu indywidualny numer rejestrowy, jaki na wniosek zostanie mu nadany w rejestrze prowadzonym przez marszałka województwa w ramach bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), która ma być utworzona do 23 stycznia 2016 r. Do tego czasu transportujący odpady powinien, poza pewnymi wyjątkami, posiadać zezwolenie na transport odpadów lub być wpisanym do rejestru starosty zgodnie z przepisami s.u.o. obowiązującymi przejściowo nadal w tym zakresie (art. 233 n.u.o.).

●W przypadku transportu odpadów niebezpiecznych należy przestrzegać, tak jak dotychczas, przepisów obowiązujących przy transporcie towarów niebezpiecznych, a obecnie określa je:

- ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. z 2011 r. nr 227, poz. 1367 z późn. zm.),

- w zakresie przewozu drogowego - regulamin ADR (umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzona w Genewie 30 września 1957 r. - Dz.U. z 2011 r. nr 110, poz. 641),

- w zakresie przewozu kolejowego - regulamin RID (regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiący załącznik C do konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzony w Bernie 9 maja 1980 r. - Dz.U. z 2007 r. nr 100, poz. 674 z późn. zm.),

- w zakresie żeglugi śródlądowej - regulamin ADN (umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu śródlądowymi drogami wodnymi towarów niebezpiecznych (ADN), zawarta w Genewie 26 maja 2000 r. - Dz.U. z 2010 r. nr 235, poz. 1537).

Rozdział 7

Magazynowanie odpadów

1. Magazynowanie odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7.

2. Magazynowanie odpadów odbywa się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny.

3. Magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów.

4. Odpady, z wyjątkiem przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata.

5. Odpady przeznaczone do składowania mogą być magazynowane wyłącznie w celu zebrania odpowiedniej ilości tych odpadów do transportu na składowisko odpadów, nie dłużej jednak niż przez rok.

6. Okresy magazynowania odpadów, o którym mowa w ust. 4 i 5, są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów.

7. Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania dla magazynowania odpadów, obejmującego wstępne magazynowanie odpadów przez wytwórcę odpadów, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów oraz magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów, kierując się właściwościami odpadów, wymaganiami ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi oraz ograniczeniem uciążliwości związanych z magazynowaniem odpadów.

8. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 7, minister właściwy do spraw środowiska może określić czas magazynowania, kierując się rodzajem magazynowania i właściwościami odpadów.

●Przy magazynowaniu odpadów należy uwzględniać ich właściwości, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować. Magazynowanie odpadów nie powinno zagrażać środowisku oraz bezpieczeństwu życia i zdrowia ludzi i musi być prowadzone zgodnie z wymaganiami rozporządzenia, jeżeli zostanie wydane, które określi szczegółowe wymagania dla magazynowania odpadów i w którym może zostać określony czas magazynowania (rozporządzenia tego jeszcze nie wydano).

●Teraz posiadacz odpadów w każdym przypadku powinien mieć tytuł prawny do terenu, na którym magazynowane są odpady (według art. 3 pkt 41 p.o.ś. przez tytuł prawny rozumie się prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy). Jest to istotna zmiana w stosunku do przepisu art. 63 ust. 1a s.u.o., według którego tytułu prawnego do terenu nie musiał posiadać magazynujący odpady w przypadku nieobowiązującej już obecnie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami (a więc dla odpadów wytwarzanych w związku z usługami u klienta), a także w przypadku zezwolenia na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest w urządzeniach przewoźnych.

●Magazynowanie odpadów jest czasowym przechowywaniem odpadów, które nie może być prowadzone samo, lecz wyłącznie w ramach wytwarzania (wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę), zbierania (tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów) lub przetwarzania odpadów (magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów). Wynikało to już pośrednio z dotychczasowych przepisów s.u.o., ale dodanie tego jednoznacznego przepisu do n.u.o. wynika z wątpliwości interpretacyjnych podmiotów gospodarczych w tym zakresie (według uzasadnienia do projektu n.u.o.). Miejsce i sposób magazynowania odpadów oraz rodzaj magazynowanych odpadów powinna określać decyzja (jeżeli jest wymagana) związana z gospodarką odpadami (tj. zezwolenie na zbieranie odpadów, zezwolenie na przetwarzanie odpadów, pozwolenie na wytwarzanie odpadów, pozwolenie zintegrowane). Za magazynowanie nie ponosi się opłaty za korzystanie ze środowiska, tak jak w przypadku składowania. Jednak w przypadku magazynowania odpadów bez wymaganej takiej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania ponosi się opłatę podwyższoną za każdą dobę takiego magazynowania z uwzględnieniem 0,05 jednostkowej stawki opłaty za składowanie (art. 293 ust. 2 p.o.ś.). Z kolei jeżeli jest taka decyzja określająca miejsce i sposób magazynowania odpadów, to w przypadku naruszenia jej warunków co do rodzaju i sposobów magazynowania WIOŚ wymierza administracyjną karę pieniężną za każdą dobę z uwzględnieniem 0,1 jednostkowej stawki opłaty za składowanie (art. 298 ust. 1 pkt 4, art. 309 p.o.ś.). Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. dotyczy to wyłącznie decyzji wymaganych przepisami n.u.o., a więc obecnie nie odnosi się to już do pozwolenia na wytwarzanie odpadów, które wymagane jest teraz tylko na podstawie p.o.ś.

●Według ogólnych zasad n.u.o., tak jak dotychczas, dopuszczalny czas magazynowania odpadów wynosi:

- do 1 roku - w przypadku odpadów przeznaczonych do składowania, z tym że mogą być magazynowane wyłącznie w celu zebrania ich odpowiedniej ilości do transportu na składowisko odpadów;

- do 3 lat - w innych przypadkach, pod warunkiem że konieczność ich magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów.

Okresy magazynowania odpadów liczy się łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy odpadów. Dlatego dobrze by było dla zabezpieczenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych względem przekazującego odpady, na wypadek nałożenia sankcji związanych z przekroczeniem dopuszczalnych prawem terminów magazynowania odpadów, aby przejmujący odpady uzyskał od przekazującego odpady oświadczenie o dotychczasowym okresie magazynowania przekazywanych odpadów. Nie jest to jednak wymagane przepisami. Przekroczenie bowiem dopuszczalnych czasów magazynowania odpadów uznaje się za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, gdyż przez magazynowanie, zgodnie z definicją art. 3 ust. 1 pkt 5 n.u.o., rozumie się czasowe przechowywanie odpadów. Skutkuje to opłatą podwyższoną za każdą dobę takiego magazynowania, z uwzględnieniem 0,7 jednostkowej stawki opłaty za składowanie (art. 293 ust. 3 p.o.ś.), por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 228/12.

●Naruszenie ogólnych wymagań dotyczących magazynowania odpadów określonych w art. 25 n.u.o. grozi karą aresztu albo grzywny (art. 174 n.u.o.).

●Oprócz ogólnych wymagań art. 25 n.u.o. należy mieć na uwadze wymagania szczegółowe n.u.o. dotyczące magazynowania niektórych strumieni odpadów, m.in.:

- zakazane jest łączne magazynowanie produktów ubocznych i odpadów, a także magazynowanie produktów ubocznych w miejscach przeznaczonych do magazynowania odpadów lub składowania odpadów (art. 13 n.u.o.);

- zakazane jest łączne magazynowania odpadów i przedmiotu lub substancji, które utraciły status odpadów, a także magazynowanie przedmiotu lub substancji, które utraciły status odpadów w miejscach przeznaczonych do magazynowania odpadów lub składowania odpadów (art. 15 n.u.o.);

- zakazane jest mieszanie olejów odpadowych z innymi odpadami niebezpiecznymi, w tym zawierającymi PCB, w czasie ich zbierania lub magazynowania, jeżeli poziom określonych substancji przekracza dopuszczalne wartości (art. 92 n.u.o.);

- posiadacz odpadów pochodzących z procesów wytwarzania dwutlenku tytanu oraz z przetwarzania tych odpadów jest obowiązany do prowadzenia oprócz monitoringu składowisk również monitoring miejsc magazynowania tych odpadów (art. 98 n.u.o.);

- zakazane jest magazynowanie odpadów na składowisku odpadów (art. 104 n.u.o.); według uzasadnienia do projektu n.u.o.: "W praktyce przepis ten nie będzie dotyczył całego terenu, na którym zlokalizowane jest składowisko, a jedynie jego kwater";

- zarządzający spalarnią odpadów lub współspalarnią odpadów jest obowiązany do transportu i magazynowania w zamkniętych pojemnikach pylistych odpadów powstałych w wyniku termicznego przekształcania odpadów (art. 160 n.u.o.).

●Ponadto inne akty prawne regulują szczegółowo magazynowanie niektórych strumieni odpadów, niekiedy odmiennie w zakresie dopuszczalnego czasu magazynowania niż w art. 25 n.u.o.

Rozporządzenia, wydane na podstawie s.u.o. obowiązujące do czasu wydania odpowiednich nowych do n.u.o., ale maksymalnie do 23 stycznia 2015 r., określają warunki magazynowania dla takich odpadów, jak:

- oleje odpadowe - warunki magazynowania określa rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z 4 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z olejami odpadowymi (Dz.U. nr 192, poz. 1968);

- odpady opakowaniowe - magazynuje się selektywnie zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki i pracy z 25 października 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami opakowaniowymi (Dz.U. nr 219, poz. 1858) w sposób zapewniający ochronę środowiska przed ich negatywnym oddziaływaniem i przy przestrzeganiu wymagań ochrony ppoż. i bhp;

- odpady medyczne - magazynuje się zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia z 30 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz.U. nr 139, poz. 940) m.in. w odpowiednio opisanych workach i pojemnikach o odpowiednich kolorach, we właściwej temperaturze i przed przekazaniem do unieszkodliwiania nie dłużej niż 30 dni, a w niektórych przypadkach 72 godz.;

- odpady weterynaryjne - magazynuje się zgodnie z rozporządzeniem ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 1 października 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami weterynaryjnymi (Dz.U. nr 198, poz. 1318) m.in. w odpowiednio opisanych workach i pojemnikach o odpowiednich kolorach, we właściwej temperaturze i przed przekazaniem do unieszkodliwiania nie dłużej niż 30 dni, a w niektórych przypadkach 48 godz.;

- komunalne osady ściekowe stosowane w celach określonych w art. 96 ust. 1 n.u.o. - według par. 4 ust. 4 rozporządzenia ministra środowiska z 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz.U. nr 137, poz. 924) nie można magazynować ich w miejscu stosowania, gdyż muszą być zmieszane z gruntem niezwłocznie po przetransportowaniu na nieruchomość gruntową, na której mają być one stosowane;

- pozostałości po termicznym przekształcaniu odpadów - magazynuje się według rozporządzenia ministra gospodarki z 21 marca 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów (Dz.U. nr 37, poz. 339 z późn. zm.) w sposób uniemożliwiający ich rozprzestrzenianie się w środowisku.

Należy zwrócić uwagę, że inne przepisy szczegółowe określają inaczej niż s.u.o. warunki magazynowania dla takich odpadów, jak:

- zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny - warunki magazynowania w zakładzie przetwarzania określają art. 45 i 46 ustawy z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. nr 180, poz. 1495 z późn. zm.);

- odpady wydobywcze - należy je magazynować zgodnie z art. 4 i 7 ustawy z 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz.U. nr 138, poz. 865 z późn. zm.), a więc niebezpieczne w zasadzie nie mogą być magazynowane (z wyjątkiem magazynowania do 6 miesięcy tych, których wytworzenie było wcześniej niemożliwe do przewidzenia), natomiast magazynowanie odpadów wydobywczych innych niż niebezpieczne i obojętne może trwać nie dłużej niż 1 rok, a magazynowanie niezanieczyszczonej gleby, odpadów wydobywczych innych niż niebezpieczne wytworzonych w czasie prac poszukiwawczych, odpadów powstałych w wyniku wydobywania, przeróbki i magazynowania torfu oraz odpadów wydobywczych obojętnych - nie dłużej niż 3 lata;

- zużyte baterie i akumulatory - mogą być magazynowane nie dłużej niż przez 1 rok (łącznie przez wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów), a szczegółowe warunki magazynowania poszczególnych rodzajów tych odpadów reguluje art. 14 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz.U. nr 79, poz. 666 z późn. zm.);

- wycofane z eksploatacji pojazdy - warunki ich magazynowania oraz odpadów z ich demontażu na terenie stacji demontażu określa rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. nr 143, poz. 1206 z późn. zm.), wydane na podstawie art. 22 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji;

- odpady zawierające azbest - magazynuje się zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest, wydanym na podstawie art. 4 ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 3, poz. 20 z późn. zm.).

Rozdział 8

Usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania

1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

2. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

3. Nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska.

4. Jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu.

5. Władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości.

6. W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności:

1) termin usunięcia odpadów;

2) rodzaj odpadów;

3) sposób usunięcia odpadów.

●Jeżeli odpady znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania, to ich posiadacz musi niezwłocznie je usunąć z takiego miejsca. W przeciwnym wypadku zobowiązany zostanie do tego decyzją wydaną z urzędu przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, tak jak było dotychczas według s.u.o. Nowością są dalsze przepisy art. 26.

●Decyzję tę wydaje właściwy RDOŚ w przypadku nakazu usunięcia odpadów:

- z terenów zamkniętych,

- z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, ale niebędących w posiadaniu innego podmiotu.

Przy czym przez władającego powierzchnią ziemi należy rozumieć (zgodnie z definicją art. 3 pkt 44 p.o.ś.) właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. W decyzji nakazującej usunięcie odpadów konieczne jest określenie przynajmniej terminu usunięcia odpadów, rodzaju odpadów oraz sposobu ich usunięcia. Nie wydaje się jej, gdy posiadacz odpadów ma już obowiązek ich usunięcia w związku z decyzją o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

●W porównaniu ze s.u.o. dodano też przepis uwzględniający przypadek, gdy posiadacz odpadów nie ma (bo utracił albo nigdy nie miał) tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady. Wówczas władający powierzchnią ziemi powinien umożliwić usunięcie odpadów z tej nieruchomości jemu, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu działającemu na podstawie ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.). W takim przypadku władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia działań związanych z usunięciem odpadów znajdujących się nielegalnie na jego nieruchomości. Przepis ten poprawi egzekwowalność decyzji nakazującej usunięcie odpadów.

Rozdział 9

Przekazywanie odpadów i przenoszenie odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami

1. Wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami.

2. Wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają:

1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub

2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub

3) wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5

- chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru.

3. Jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów.

4. Posiadacza odpadów, który przekazał odpady transportującemu odpady, nie zwalnia się z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie odpadów, do czasu przejęcia odpowiedzialności przez następnego posiadacza odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a.

5. Wytwórca zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych jest zwolniony z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie tych odpadów, z chwilą dokonania unieszkodliwienia tych odpadów przez następnego posiadacza odpadów przez termiczne przekształcenie zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych w spalarni odpadów niebezpiecznych.

6. Potwierdzeniem przejścia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami na następnego posiadacza odpadów w przypadku, o którym mowa w ust. 5, jest dokument potwierdzający unieszkodliwienie.

7. Sprzedawca odpadów oraz pośrednik w obrocie odpadami nie przejmują odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami, jeżeli nie są posiadaczami tych odpadów.

8. Osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne.

9. Posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.

10. Minister właściwy do spraw środowiska, w drodze rozporządzenia:

1) określi listę rodzajów odpadów, które osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody odzysku,

2) może określić dla niektórych rodzajów odpadów, o których mowa w pkt 1, warunki magazynowania odpadów przeznaczonych do wykorzystania na potrzeby własne oraz dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości

- kierując się właściwościami odpadów oraz możliwościami ich bezpiecznego wykorzystania.

●Wytwórca odpadów ma obowiązek, tak jak dotychczas, gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami, a więc jest odpowiedzialny za przeprowadzenie ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwienia odpadów w zgodzie z przepisami. Nie oznacza to jednak, że musi on samodzielnie je transportować, zbierać i przetwarzać. Wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami, ale wyłącznie podmiotom mającym (jeżeli jest wymagane):

- zezwolenie na zbieranie odpadów,

- zezwolenie na przetwarzanie odpadów,

- koncesję na podziemne składowanie odpadów,

- pozwolenie zintegrowane,

- decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi,

- zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych,

- wpis do gminnego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości,

- wpis do rejestru (jaki będzie do 23 stycznia 2016 r. utworzony przez marszałka województwa w ramach BDO) w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 n.u.o., a więc dotyczący:

- prowadzących przetwarzanie odpadów zwolnionych z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, z wyjątkiem wymienionych w art. 45 ust. 1 pkt 2 i 3 n.u.o. (a więc zwolniona z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów oraz z wpisu do rejestru jest osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 n.u.o., oraz osoba władająca powierzchnią ziemi, gdzie są stosowane komunalne osady ściekowe w celach, o których mowa w art. 96 ust. 1 pkt 1-3 n.u.o.),

- transportujących odpady,

- sprzedawców odpadów i pośredników w obrocie odpadami, o ile już nie podlegają wpisowi do rejestru z innego powodu.

Posiadacz odpadów zlecający gospodarowanie odpadami podmiotom, które nie uzyskały wymaganych decyzji lub wymaganego wpisu do rejestru, podlega karze aresztu albo grzywny (art. 175 n.u.o.), a ponadto WIOŚ może wstrzymać jego działalność związaną z tym naruszeniem (art. 32 n.u.o.). Z tym że na podstawie przepisów przejściowych zezwolenia na zbieranie odpadów oraz zezwolenia na odzysk lub unieszkodliwianie odpadów, a także decyzje łączne zawierające te zezwolenia, wydane na podstawie s.u.o., stają się odpowiednio zezwoleniami na zbieranie odpadów i zezwoleniami na przetwarzanie odpadów w rozumieniu n.u.o. i zachowują ważność na czas, na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do 23 stycznia 2015 r. (art. 232 n.u.o.). Z kolei transportujący odpady do czasu utworzenia rejestru w ramach BDO, jeżeli nie mają aktualnych starych zezwoleń, są obowiązani do uzyskania zezwolenia na transport odpadów lub wpisu do rejestru prowadzonego przez starostę na podstawie s.u.o. (art. 233 n.u.o.).

●Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami w zasadzie przechodzi na następnego posiadacza odpadów z chwilą fizycznego ich przekazania powyżej wymienionym podmiotom mającym odpowiednią decyzję albo wpis do rejestru, z wyjątkiem:

- transportującego odpady w zakresie wykonywanej usługi transportowej,

- sprzedawcy odpadów oraz pośrednika w obrocie odpadami, jeżeli nie są posiadaczami tych odpadów.

Z tym że potwierdzeniem przejścia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami zakaźnymi (medycznymi lub weterynaryjnymi) z ich wytwórcy na następnego posiadacza odpadów będzie, wyjątkowo w tym szczególnym przypadku, dokument poświadczający ich unieszkodliwienie przez termiczne przekształcenie w spalarni odpadów niebezpiecznych. Przepis ten zacznie obowiązywać z chwilą wejścia w życie rozporządzenia (jest już jego projekt), które zostanie wydane na podstawie art. 95 ust. 13 n.u.o., określającego wzór takiego dokumentu.

●Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami nie przechodzi także w przypadku przekazania odpadów podmiotom niepodlegającym wpisowi do rejestru, takim jak:

- osoba fizyczna oraz jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 n.u.o.;

- podmiot władający powierzchnią ziemi, na której są stosowane komunalne osady ściekowe w celach, o których mowa w art. 96 ust. 1 pkt 1-3 n.u.o.;

- podmiot prowadzący działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych, w tym zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów konsumpcyjnych w sklepach, systemy zbierania odpadów w szkołach, placówkach oświatowo-wychowawczych, urzędach i instytucjach (nieprofesjonalna działalność w zakresie zbierania odpadów).

●Chociaż odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami się nie przenosi, to posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu. W rozporządzeniu, które będzie wydane na podstawie art. 27 ust. 10 n.u.o., zostaną określone rodzajów odpadów, które osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami będą mogły poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody odzysku. W rozporządzeniu tym mogą być dodatkowo określone (co jest nowością w przepisach) dla niektórych rodzajów odpadów warunki magazynowania odpadów oraz dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości. Do czasu wydania tego rozporządzenia, ale maksymalne do 23 stycznia 2015 r., nadal obowiązuje wydane na podstawie s.u.o. rozporządzenie ministra środowiska z 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. nr 75, poz. 527 z późn. zm.).

1. W przypadku korzystania przez wytwórców odpadów ze wspólnego lokalu dopuszcza się przeniesienie odpowiedzialności za wytworzone odpady na rzecz jednego z nich lub na rzecz wynajmującego lokal, jeżeli podmiot ten zapewni postępowanie z przyjętymi odpadami w sposób zgodny z niniejszą ustawą.

2. Przeniesienie odpowiedzialności, o którym mowa w ust. 1, oznacza przeniesienie praw i obowiązków ciążących na wytwórcy odpadów i następuje pod warunkiem zawarcia umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

●Nowością jest możliwość, w przypadku korzystania przez wytwórców odpadów ze wspólnego lokalu, przeniesienia w pisemnej umowie odpowiedzialności za wytworzone odpady (przeniesienie praw i obowiązków ciążących na wytwórcy odpadów) na rzecz jednego z nich lub na rzecz wynajmującego lokal, jeżeli podmiot ten zapewni postępowanie z przyjętymi odpadami w sposób zgodny z przepisami n.u.o.

Według art. 46 kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.; dalej: k.c.) nieruchomością może być m.in. część budynku trwale związanego z gruntem, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności. Takim przepisem szczególnym dla samodzielnego lokalu (części budynku) jest ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 z późn. zm.), według której samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne (np. biuro). Spełnienie tych wymagań stwierdza starosta w formie zaświadczenia. Do lokalu mogą przynależeć jako jego części składowe pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż. Dla przykładu kilku przedsiębiorców wspólnie zajmujących jeden lokal użytkowy umawia się na piśmie, że jeden z nich będzie ponosił odpowiedzialność za wytworzone odpady przez wszystkich najemców tego lokalu, albo podpisuje analogiczną umowę z właścicielem wynajmującym im ten lokal.

Rozdział 10

Przetwarzanie odpadów w instalacjach i urządzeniach

1. Odpady są przetwarzane w instalacjach lub urządzeniach.

2. Instalacje oraz urządzenia do przetwarzania odpadów eksploatuje się tylko wówczas, gdy:

1) spełniają wymagania ochrony środowiska, w tym nie powodują przekroczenia standardów emisyjnych, o których mowa w przepisach o ochronie środowiska, oraz

2) pozostałości powstające w wyniku działalności związanej z przetwarzaniem odpadów będą przetwarzane z zachowaniem wymagań określonych w ustawie.

●Tak jak dotychczas odpady powinny być przetwarzane zasadniczo w instalacjach lub urządzeniach - i to takich, które spełniają wymagania ochrony środowiska, w tym nie powodują przekroczenia standardów emisyjnych obecnie określonych w rozporządzeniu ministra środowiska z 22 kwietnia 2011 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz.U. nr 95, poz. 558). Dodatkowo wymagane jest, aby pozostałości z takiego przetwarzania odpadów były zagospodarowane z zachowaniem wymagań określonych w n.u.o. W przypadku naruszenia tych wymagań WIOŚ może wstrzymać taką działalność przetwarzania odpadów (art. 32 n.u.o.).

●Ponadto w dziale VII n.u.o. zostały określone szczegółowe wymagania prawne dotyczące przetwarzania niektórych rodzajów odpadów: PCB (art. 85-88), oleje odpadowe (art. 90-93), odpady medyczne i odpady weterynaryjne (art. 94-95), komunalne osady ściekowe (art. 96), odpady pochodzące z procesów wytwarzania dwutlenku tytanu oraz z przetwarzania tych odpadów (art. 97-100), odpady z wypadków (art. 101).

●Z kolei szczegółowe wymagania prawne dla takich procesów przetwarzania, jak składowanie odpadów oraz termiczne przekształcanie odpadów, zostały określone w dziale VIII (art. 103-167) n.u.o.

●Przetwarzanie odpadów to (zgodnie z definicją z art. 3 ust. 1 pkt 21 n.u.o.) procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Wykaz procesów odzysku o kodach R1-R13 określa załącznik nr 1 do n.u.o., a procesów unieszkodliwiania o kodach D1-D15 - załącznik nr 2 do n.u.o. Zgodnie z dyrektywą odpadową są to wykazy niewyczerpujące, gdyż przepisy unijne mogą je zmienić.

●Prowadzący przetwarzanie odpadów musi, poza pewnymi wyjątkami określonymi w n.u.o., mieć zezwolenie na przetwarzanie odpadów, co regulują art. 41-48 n.u.o., albo wpis do rejestru, który będzie prowadzony w ramach BDO przez marszałka województwa, do czego zobowiązuje art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a n.u.o.

1. Zakazuje się przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami.

2. Dopuszcza się odzysk poza instalacjami lub urządzeniami w przypadku:

1) odzysku w procesie odzysku R10, o którym mowa w załączniku nr 1 do ustawy, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 4;

2) rodzajów odpadów wymienionych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5, poddawanych odzyskowi, zgodnie z warunkami określonymi w tych przepisach, w procesach odzysku R3, R5, R11 i R12, o których mowa w załączniku nr 1 do ustawy;

3) osób fizycznych prowadzących kompostowanie na potrzeby własne.

3. Odzysk poza instalacjami lub urządzeniami, o którym mowa w ust. 2, może być prowadzony, jeżeli nie stwarza zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi oraz jest prowadzony zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych odpowiednio na podstawie ust. 4 lub 5.

4. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, warunki odzysku w procesie odzysku R10, wymienionego w załączniku nr 1 do ustawy, i rodzaje odpadów dopuszczonych do takiego procesu odzysku, uwzględniając potrzebę ochrony życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

5. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje odpadów oraz warunki ich odzysku w procesach odzysku R3, R5, R11 i R12 wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy, poza instalacjami i urządzeniami, uwzględniając właściwości tych odpadów oraz możliwość bezpiecznego dla środowiska i zdrowia ludzi wykorzystania tych odpadów.

●Zakazane jest przetwarzanie odpadów poza instalacjami lub urządzeniami. Za naruszenie tego zakazu WIOŚ może wydać decyzję o wstrzymaniu takiej działalności (art. 32 n.u.o.).

●Od zakazu odzysku odpadów poza instalacjami lub urządzeniami są wyjątki analogiczne jak dotychczas. Dopuszczony jest więc niestwarzający zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi:

- odzysk R3 substancji organicznych w procesie kompostowania prowadzony przez osoby fizyczne na potrzeby własne;

- odzysk R10 prowadzony zgodnie z rozporządzeniem - do czasu wydania nowego, ale maksymalnie do 23 stycznia 2015 r., jest to rozporządzenie ministra środowiska z 5 kwietnia 2011 r. w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. nr 86, poz. 476);

- odzysk R3, R5, R11 i R12 prowadzony zgodnie z rozporządzeniem - do czasu wydania nowego (jest już projekt), ale maksymalnie do 23 stycznia 2015 r., jest to rozporządzenie ministra środowiska z 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. nr 49, poz. 356), w którym określone są wprawdzie dotychczas stosowane procesy R14 i R15, ale te stają się w tym rozporządzeniu odpowiednio procesami odzysku R3, R5, R11 i R12 na mocy art. 222 n.u.o.

●Według załącznika nr 1 do n.u.o. poszczególne kody wymienionych powyżej procesów odzysku oznaczają:

- R3 - Recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania)(**),

- R5 - Recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych(***),

- R10 - Obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska,

- R11 - Wykorzystywanie odpadów uzyskanych w wyniku któregokolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R10

- R12 - Wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R11(****),

gdzie:

(**) Pozycja obejmuje również zgazowanie i pirolizę z wykorzystaniem tych składników jako odczynników chemicznych.

(***) Pozycja obejmuje oczyszczanie gruntu prowadzące do odzysku gruntu i recykling nieorganicznych materiałów budowlanych.

(****) Jeżeli nie istnieje inny właściwy kod R, może to obejmować procesy wstępne poprzedzające przetwarzanie wstępne odpadów, jak np. demontaż, sortowanie, kruszenie, zagęszczanie, granulację, suszenie, rozdrabnianie, kondycjonowanie, przepakowywanie, separację, tworzenie mieszanek lub mieszanie przed poddaniem któremukolwiek z procesów wymienionych w poz. R1-R11.

●Z kolei od zakazu unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami obecnie wyjątki określone są tylko w poniższym art. 31 n.u.o. Nie ma jednak w n.u.o. delegacji ustawowej do określenia w rozporządzeniu rodzajów odpadów i warunków unieszkodliwiania odpadów w procesie unieszkodliwiania D2, tak jak to było dotychczas w s.u.o. W związku z tym, że ustawa ma w przepisach rangę wyższą niż rozporządzenie, obowiązujące przejściowo rozporządzenie ministra środowiska z 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami, chociaż nadal obowiązuje w zakresie procesów odzysku R14 i R15, to nie jest już od 23 stycznia 2013 r. obowiązujące w zakresie określonych w nim warunków dla procesu unieszkodliwiania D2. Dla odpadów o kodzie ex 17 05 03* (Gleba i ziemia zawierająca substancje ropopochodne) warunki unieszkodliwiania D2 określone w tym rozporządzeniu brzmiały: "Unieszkodliwianie substancji ropopochodnych zawartych w glebie lub ziemi bezpośrednio w gruncie, na przykład za pomocą bakterii lub innych metod «in situ»; po przeprowadzeniu unieszkodliwiania należy wykonać badania potwierdzające uzyskanie standardów wymaganych odrębnymi przepisami". Trzeba mieć jednak na uwadze to, że tak opisane dopuszczone dotychczas warunki unieszkodliwiania są przy obecnych przepisach zbędne, gdyż według art. 2 pkt 2 n.u.o. przepisów tej ustawy nie stosuje się już do gruntu w pierwotnym położeniu (w miejscu), czyli "in situ", w tym niewydobytej zanieczyszczonej gleby.

1. Jeżeli spalanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach przeznaczonych do tego celu jest niemożliwe ze względów bezpieczeństwa, marszałek województwa może zezwolić, w drodze decyzji, na spalanie odpadów poza instalacjami lub urządzeniami.

2. Zezwolenie na spalanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami dla terenów zamkniętych wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska.

3. Organem właściwym do wydania zezwolenia na spalanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami jest organ właściwy ze względu na miejsce spalania odpadów.

4. Wniosek o wydanie zezwolenia na spalanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami zawiera:

1) wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do spalania poza instalacjami i urządzeniami;

2) określenie ilości odpadów poszczególnych rodzajów poddawanych spalaniu w okresie roku;

3) oznaczenie miejsca spalania odpadów;

4) szczegółowy opis stosowanej metody spalania odpadów;

5) proponowany czas obowiązywania decyzji.

5. W przypadku gdy określenie rodzajów odpadów jest niewystarczające do ustalenia zagrożeń, jakie te odpady mogą powodować dla środowiska, właściwy organ może wezwać wnioskodawcę do podania podstawowego składu chemicznego i właściwości odpadów.

6. W zezwoleniu na spalanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami określa się:

1) rodzaj odpadów przewidzianych do spalania poza instalacjami i urządzeniami, w tym podstawowy skład chemiczny i właściwości odpadów - w przypadku, o którym mowa w ust. 5;

2) ilość odpadów poszczególnych rodzajów poddawanych spalaniu w okresie roku;

3) miejsce spalania odpadów;

4) warunki spalania odpadów danego rodzaju poza instalacjami i urządzeniami;

5) czas obowiązywania zezwolenia.

7. Dopuszcza się spalanie zgromadzonych pozostałości roślinnych poza instalacjami i urządzeniami, chyba że są one objęte obowiązkiem selektywnego zbierania.

●Spalanie odpadów poza instalacjami lub urządzeniami co do zasady jest zabronione, z wyjątkiem dwóch przypadków:

- można spalać zgromadzone pozostałości roślinne, gdy nie są objęte obowiązkiem selektywnego zbierania (zasady selektywnego zbierania określa regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy uchwalony przez radę gminy na podstawie art. 4 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391 z późn. zm.);

- w innych przypadkach, gdy unieszkodliwienie odpadów przez ich spalanie w instalacjach lub urządzeniach przeznaczonych do tego celu jest niemożliwe ze względów bezpieczeństwa, ale wówczas należy uzyskać zezwolenie właściwego ze względu na miejsce spalania odpadów marszałka województwa, a dla terenów zamkniętych (nowość w tym przepisie) - RDOŚ.

●Zezwolenie to wydawane jest w drodze decyzji, jednak organ, biorąc pod uwagę względy bezpieczeństwa, może, ale nie musi je wydać wnioskodawcy. Przepis ten jako szczególny jest odstępstwem od ogólnych zasad wydawania zezwoleń na przetwarzanie odpadów określonych art. 41-48 n.u.o. We wniosku o wydanie zezwolenia na spalanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami, tak jak i w zezwoleniu, należy:

- wyszczególnić ilości odpadów poszczególnych rodzajów poddawanych spalaniu w okresie roku,

- określić miejsce spalania odpadów,

- opisać szczegółowo stosowaną metodę spalania odpadów,

- podać czas obowiązywania decyzji.

Z tym że organ wydający zezwolenie może (analogicznie jak według art. 42 ust. 3 n.u.o. w przypadku wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów oraz wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów) wezwać wnioskodawcę do podania podstawowego składu chemicznego i właściwości odpadów - ale tylko wówczas, gdy określenie rodzajów odpadów jest niewystarczające do ustalenia zagrożeń dla środowiska.

W takim też przypadku w zezwoleniu podaje skład chemiczny i właściwości odpadów, co jest wyjątkiem, gdyż w innych decyzjach związanych z gospodarką odpadami nie podaje się tego. Z kolei w przypadku wniosku o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz w samym pozwoleniu należy wyszczególnić rodzaje odpadów przewidzianych do wytwarzania z uwzględnieniem ich podstawowego składu chemicznego i właściwości (art. 184 ust. 2b pkt 2 i art. 188 ust. 2b pkt 2 p.o.ś.).

Rozdział 11

Wstrzymywanie działalności posiadacza odpadów

1. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska może, w drodze decyzji, kierując się stopniem zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi, wstrzymać działalność posiadacza odpadów w przypadku naruszenia:

1) hierarchii sposobów postępowania z odpadami, polegającego na niewysegregowaniu odpadów nadających się do odzysku spośród odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania, wbrew art. 18 ust. 7;

2) zakazu dotyczącego postępowania z odpadami niebezpiecznymi, o którym mowa w art. 21;

3) zakazów określonych w art. 23 ust. 2 i 3;

4) obowiązku określonego w art. 27 ust. 2;

5)wymagań dotyczących eksploatacji instalacji lub urządzeń do przetwarzania odpadów, o których mowa w art. 29 ust. 2;

6) zakazu przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami, o którym mowa w art. 30 ust. 1.

2. Postępowanie w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu.

3. W przypadkach określonych w ust. 1, na wniosek posiadacza odpadów, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może, w drodze postanowienia, określić termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, zawieszając na ten czas postępowanie. Termin nie może być dłuższy niż rok od dnia doręczenia postanowienia.

4. W razie nieusunięcia nieprawidłowości w terminie określonym na podstawie ust. 3, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, działalność posiadacza odpadów w zakresie, o którym mowa w ust. 1, związaną z gospodarowaniem odpadami.

5. W decyzji o wstrzymaniu działalności określa się termin wstrzymania działalności, uwzględniając potrzebę bezpiecznego dla środowiska zaprzestania wykonywania działalności w sposób, o którym mowa w ust. 1. Termin wstrzymania działalności nie może być dłuższy niż rok od dnia doręczenia decyzji o wstrzymaniu działalności.

6. Po stwierdzeniu, że ustały przyczyny wstrzymania działalności, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, na wniosek zainteresowanego, wyraża, w drodze decyzji, zgodę na podjęcie wstrzymanej działalności.

●Ten jeden rozdział n.u.o., inaczej niż było w s.u.o., kompleksowo reguluje przypadki i procedury wstrzymywania przez WIOŚ działalność związanej z gospodarowaniem odpadami. WIOŚ, kierując się stopniem zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi, może z urzędu wydać decyzję o wstrzymaniu działalności, w której określa termin wstrzymania działalności nie dłuższy niż rok od dnia doręczenia decyzji o wstrzymaniu działalności. Jest więc to przepis uprawniający WIOŚ do wydania fakultatywnej decyzji wstrzymującej, co oznacza, iż WIOŚ po stwierdzeniu zaistnienia wskazanych w przepisie okoliczności podejmuje decyzję o wstrzymaniu bądź nie działalności. Przy tym WIOŚ musi się kierować stopniem zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi. Ustawodawca jednak nie doprecyzował, co oznacza pojęcie "stopnia zagrożenia", co sprawia, że w praktyce WIOŚ kieruje się uznanymi przez siebie kryteriami oceny tegoż ryzyka. Ważne jest, że WIOŚ wydaje decyzję o wstrzymaniu działalności posiadacza odpadów, ale tylko w zakresie naruszenia zakazów i obowiązków wynikających z ust. 1 omawianego przepisu, a związaną z gospodarowaniem odpadami. Decyzja zatem nie może dotyczyć całkowitego wstrzymania działalności, chyba że jedynie całkowite wstrzymanie działalności zapobiegnie powstawaniu negatywnych skutków.

●Decyzja taka może być wydana przez WIOŚ w przypadku naruszenia przepisów n.u.o. określonych w:

- art. 18 ust. 7 - dotyczących hierarchii sposobów postępowania z odpadami, polegającego na niewysegregowaniu odpadów nadających się do odzysku spośród odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania;

- art. 21 - dotyczących zakazu (poza pewnymi wyjątkami) mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, a także mieszania odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji niebezpiecznych;

- art. 23 ust. 2 i 3 - dotyczących zakazu zbierania poza miejscem wytwarzania: pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, komunalnych osadów ściekowych, zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych, a także zakazu zbierania zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpadów zielonych poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone;

- art. 27 ust. 2 - dotyczących przekazywania odpadów wyłącznie podmiotom, które - jeżeli jest to wymagane - mają odpowiednią decyzję związaną z gospodarowaniem odpadami lub wpis do odpowiedniego rejestru;

- art. 29 ust. 2 - dotyczących wymagań przy eksploatacji instalacji lub urządzeń do przetwarzania odpadów, że spełniają wymagania ochrony środowiska, w tym nie powodują przekroczenia standardów emisyjnych, a powstające pozostałości będą przetwarzane z zachowaniem wymagań określonych w n.u.o.;

- art. 30 ust. 1 - dotyczących zakazu przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami, jeżeli nie można skorzystać z dopuszczenia takiego przetwarzania.

●Na wniosek zainteresowanego WIOŚ może w postanowieniu określić maksymalnie roczny termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, zawieszając na ten czas postępowanie w sprawie wydania decyzji o wstrzymaniu działalności. Jeżeli w tym terminie nieprawidłowości nie zostaną usunięte, to WIOŚ jednak wyda decyzję o wstrzymaniu działalności związanej z gospodarowaniem odpadami powodującej naruszenia.

●Ponowne podjęcie działalności przez posiadacza odpadów następuje po spełnieniu łącznie dwóch warunków: 1) gdy WIOŚ stwierdzi ustanie przyczyn stanowiących podstawę do wydania decyzji o wstrzymaniu działalności oraz gdy 2) zainteresowany złoży w tym zakresie stosowny wniosek, wówczas WIOŚ wydaje decyzję wyrażającą zgodę na podjęcie wstrzymanej działalności.

Ustawodawca posługuje się tu pojęciem "zainteresowanego", a nie "posiadacza odpadów", gdyż zainteresowany podmiot wskutek wykonania decyzji może już nie być posiadaczem odpadów. Biorąc pod uwagę art. 28 k.p.a., należy stwierdzić, że "zainteresowany" to każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (czyli strona postępowania administracyjnego). W związku z tym pojęcie "zainteresowanego" obejmie szerszy krąg podmiotów niż pojęcie "posiadacza odpadów".

●WIOŚ wyda decyzję o wstrzymaniu działalności po podjęciu czynności kontrolnych podjętych zgodnie z art. 9-22 zawartych w rozdziale 3 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 44, poz. 287 z późn. zm.). Kontrolę wykonują wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska oraz upoważnieni przez nich pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska (inspektorzy), którzy uprawnieni są do:

- wstępu z niezbędnym sprzętem na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza bądź do środków transportu;

- wstępu przez całą dobę wraz z niezbędnym sprzętem na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej;

- pobierania próbek, przeprowadzania niezbędnych badań lub wykonywania innych czynności kontrolnych w celu ustalenia na terenie kontrolowanej nieruchomości, w obiekcie lub jego części, stanu środowiska oraz oceny tego stanu w świetle przepisów o ochronie środowiska, a także indywidualnie określonych w decyzjach administracyjnych warunków wykonywania działalności wpływającej na środowisko;

- żądania wstrzymania ruchu instalacji lub urządzeń oraz powstrzymania się od wykonywania innych czynności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla pobrania próbek oraz przeprowadzenia badań i pomiarów;

- oceny sposobu eksploatacji instalacji lub urządzeń, w tym środków transportu;

- oceny stosowanych technologii i rozwiązań technicznych;

- żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego;

- żądania okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli;

- żądania okazania dokumentów niezbędnych do wymierzenia mandatu lub kary grzywny;

- oceny sposobu wykonywania pomiarów emisji, ilości pobranej wody oraz odprowadzanych ścieków przez jednostkę prowadzącą pomiary, w tym poprawności sposobu pobierania i analizy próbek.

Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej oraz kontrolowana osoba fizyczna, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz o zakwaterowaniu sił zbrojnych, obowiązani są umożliwić inspektorowi przeprowadzenie kontroli.

Upoważniony do kontroli inspektor jest uprawniony do poruszania się po terenie nieruchomości, obiektu lub ich części oraz środków transportu, bez potrzeby uzyskiwania przepustki oraz nie podlega rewizji osobistej przewidzianej w regulaminie wewnętrznym kontrolowanej jednostki organizacyjnej; podlega on przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązującym w kontrolowanej jednostce organizacyjnej.

Z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Protokół podpisują inspektor oraz ww. osoby, które mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. W razie odmowy podpisania protokołu inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska.

Na podstawie ustaleń kontroli WIOŚ może:

- wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej;

- wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną (m.in. decyzję o wstrzymaniu działalności na podstawie art. 32 n.u.o.);

- wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.

Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania WIOŚ o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

WIOŚ może zażądać od kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej przeprowadzenia postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciwko osobom winnym dopuszczenia do uchybień i poinformowania go, w określonym terminie, o wynikach tego postępowania i o podjętych działaniach.

Warto wiedzieć, że koszty pobierania próbek oraz wykonywania pomiarów i analiz, na podstawie których stwierdzono naruszenie wymagań ochrony środowiska, ponoszą jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, których działalność jest źródłem naruszania tych wymagań. Wysokość kosztów jest ustalana w drodze decyzji organ Inspekcji Ochrony Środowiska stwierdzający naruszenie wymagań ochrony środowiska na podstawie rozporządzenia ministra środowiska z 10 kwietnia 2006 r. w sprawie warunków i sposobu ustalania kosztów kontroli (Dz.U. nr 71, poz. 495).

●Pamiętać należy, iż do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy - także przeprowadzanej przez WIOŚ - stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672; dalej: u.s.d.g.).

Najważniejsze kwestie w kontekście omawianego przepisu art. 32 n.u.o, o których przedsiębiorcy powinni wiedzieć, odnoszą się do:

- obowiązku wójta, burmistrza lub prezydenta miasta niezwłocznego zawiadomienia właściwych organów administracji publicznej (w tym wypadku - WIOŚ) m.in. w razie stwierdzenia: zagrożenia życia lub zdrowia, niebezpieczeństwa powstania szkód majątkowych w znacznych rozmiarach lub naruszenia środowiska w wyniku wykonywania tej działalności. W razie braku możliwości zawiadomienia właściwych organów wójt, burmistrz lub prezydent miasta może samodzielnie nakazać, w drodze decyzji, wstrzymanie wykonywania działalności gospodarczej na czas niezbędny, nie dłuższy niż 3 dni; decyzji nakazującej wstrzymanie wykonywania działalności gospodarczej w razie stwierdzenia zagrożenia życia lub zdrowia, niebezpieczeństwa powstania szkód majątkowych w znacznych rozmiarach lub naruszenia środowiska w wyniku wykonywania tej działalności, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 78 u.s.d.g.);

- zwolnienia WIOŚ z obowiązku zawiadamiania przedsiębiorcy o przeprowadzeniu kontroli, która jest uzasadniona bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 79 ust. 2 pkt 5 u.s.d.g.);

- możliwości wniesienia na podstawie art. 84c ust. 1 u.s.d.g. sprzeciwu przez przedsiębiorcę wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów dotyczących m.in. zawiadomienia o przeprowadzeniu kontroli, a także upoważnienia do przeprowadzenia kontroli (art. 79-79b u.s.d.g.), obecności przedsiębiorcy przy kontroli (art. 80 ust. 1 i 2 u.s.d.g.), równoczesnego przeprowadzania więcej niż jednej kontroli u tego samego przedsiębiorcy (art. 82 ust. 1 u.s.d.g.) oraz przekroczenie czasu trwania wszystkich kontroli organu kontroli w ciągu roku (art. 83 ust. 1 i 2 u.s.d.g.). Sprzeciw przedsiębiorca wnosi na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego. Sprzeciw wnosi się w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Przedsiębiorca musi uzasadnić wniesienie sprzeciwu (art. 84c ust. 2 i 3 u.s.d.g.). Uwaga: wykluczona jest możliwość wniesienia sprzeciwu w odniesieniu do wskazanych przypadków w art. 84d u.s.d.g. (zasadniczo dotyczą one kontroli związanych m.in. z przeciwdziałaniem popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia);

- zakwestionowania dowodów, które zostały przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli; dowody takie nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnoskarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy (art. 77 ust. 6 u.s.d.g.);

- odszkodowania przysługującego przedsiębiorcy, który poniósł szkodę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy; roszczenia przedsiębiorca może dochodzić w oparciu o przepisy prawa cywilnego, w szczególności art. 417 lub art. 417² k.c. Przedsiębiorca jest zobowiązany do wykazania w postępowaniu sądowych okoliczności obciążających organ. Dlatego już od samego początku (m.in. przy podpisywaniu protokołu kontroli) przedsiębiorca powinien informować organ i wykazywać szkodę, która zaistniała na skutek naruszenia konkretnych przepisów prawa związanych z kontrolą (art. 77 ust. 4 i 5 u.s.d.g.).

Rozdział 12

Postępowanie z odpadami

1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarki odpadami, o których mowa w art. 16-31, w tym do prowadzenia procesów przetwarzania odpadów w taki sposób, aby procesy te oraz powstające w ich wyniku odpady nie stwarzały zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska, a także w sposób zgodny z przepisami o ochronie środowiska i planami gospodarki odpadami.

2. Ministrowie właściwi do spraw: budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, gospodarki, gospodarki morskiej, łączności, rolnictwa, transportu, wewnętrznych, zdrowia oraz Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska, każdy w zakresie swojego działania, mogą określić, w drodze rozporządzeń, szczegółowy sposób postępowania z niektórymi rodzajami odpadów, z wyłączeniem wymagań dla prowadzenia procesów przetwarzania, kierując się potrzebą zapewniania prawidłowego postępowania z odpadami.

3. Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, wymagania dla określonych procesów przetwarzania, z wyjątkiem składowania odpadów i termicznego przekształcania odpadów, oraz wymagania dla odpadów powstających w wyniku tych procesów, kierując się zapobieganiem zagrożeniom dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska, a także zapobieganiem nieprawidłowościom przy przetwarzaniu odpadów.

●Według przepisów ogólnych tego rozdziału każdy posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z:

- zasadami gospodarowania odpadami określonymi w dziale II n.u.o., w tym do prowadzenia procesów przetwarzania odpadów w taki sposób, aby procesy te oraz powstające w ich wyniku odpady nie stwarzały zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska (za nieprzestrzeganie tego przepisu grozi według art. 176 n.u.o. kara aresztu albo grzywny);

- przepisami o ochronie środowiska;

- krajowym i wojewódzkim planem gospodarki odpadami, o których mowa w dziale III n.u.o.

●Analogicznie do dotychczasowych przepisów n.u.o. zawiera fakultatywne upoważnienie dla różnych ministrów do określenia, w drodze rozporządzeń, szczegółowego sposobu postępowania (oprócz przetwarzania) z niektórymi rodzajami odpadów. Do czasu ich wydania, ale maksymalnie do 23 stycznia 2015 r., obowiązują wydane na podstawie s.u.o. następujące rozporządzenia:

- rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z 4 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z olejami odpadowymi,

- rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z 25 października 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami opakowaniowymi,

- rozporządzenie ministra zdrowia z 30 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi,

- rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 1 października 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami weterynaryjnymi.

●N.u.o. daje ministrowi właściwemu ds. środowiska nowe, ale też fakultatywne upoważnienie do podania w rozporządzeniu wymagań dla określonych procesów przetwarzania (oprócz składowania i termicznego przekształcania) odpadów oraz wymagań dla odpadów powstających z tych procesów. Umożliwi to określenie w rozporządzeniu minimalnych standardów, w tym technologicznych, dla prowadzenia niektórych procesów przetwarzania odpadów, dla których nie ma w innym miejscu n.u.o. odrębnego upoważnienia do wydania rozporządzenia.