Urzędnicze prezenty powinny być ujawnione i policzone

Urzędnicy muszą ujawniać nie tylko swój majątek, lecz także wszelkie korzyści otrzymane zarówno przez siebie, jak i współmałżonków. Mówi o tym ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 216, poz. 1584 z późn. zm.). Nakaz spowiadania się z każdego prezentu dotyczy także członków Rady Ministrów, sekretarzy i podsekretarzy stanu w ministerstwach i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Taki sam obowiązek mają kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie i ich zastępcy oraz członkowie zarządów województw. Muszą o tym także pamiętać sekretarze i skarbnicy województw, członkowie zarządów powiatów, sekretarze powiatów, skarbnicy powiatów, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz ich zastępcy, sekretarze i skarbnicy gmin.

Do Rejestru Korzyści muszą być zgłaszane informacje o:

wwszystkich stanowiskach i zajęciach wykonywanych zarówno w administracji publicznej, jak i w instytucjach prywatnych, z tytułu których pobiera się wynagrodzenie, oraz pracy zawodowej wykonywanej na własny rachunek,

wfaktach materialnego wspierania działalności publicznej prowadzonej przez zgłaszającego,

wdarowiźnie otrzymanej od podmiotów krajowych lub zagranicznych, jeżeli jej wartość przekracza 50 proc. najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę,

wwyjazdach krajowych lub zagranicznych niezwiązanych z pełnioną funkcją publiczną, jeżeli ich koszt nie został pokryty przez zgłaszającego lub jego małżonka albo instytucje ich zatrudniające bądź partie polityczne, zrzeszenia lub fundacje, których są członkami.

Współmałżonek pod lupą

Dodatkowe obowiązki zostały nałożone na osoby sprawujące kierownicze stanowiska. Muszą one bowiem informować, czym zawodowo zajmuje się ich współmałżonek. Informacja dotyczy także okresu sprzed powołania na stanowisko. Obejmuje zarówno wysokich rangą urzędników, jak i sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Ta grupa osób musi złożyć oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka, a także o zamiarze podjęcia takiej działalności lub zmianie jej charakteru - w trakcie pełnienia funkcji. To, co robi współmałżonek, jest także oceniane przez specjalną komisję powołaną przez premiera. Na wniosek przełożonego lub osoby zainteresowanej komisja wydaje w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku opinię, czy działalność gospodarcza może wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność osoby wymienionej. Taki dokument trafia do przełożonego osoby sprawdzanej ubiegającej się o stanowisko w administracji rządowej.

Roczna karencja

Zakończenie pracy w urzędzie nie oznacza jednak, że można pracować tam, gdzie się chce. Aby podjęcie pracy w zamian za załatwienie sprawy nie było sposobem rozliczenia, wprowadzono jeszcze jedno ograniczenie. Urzędnicy nie mogą przed upływem roku od zaprzestania zajmowania stanowiska lub pełnienia funkcji być zatrudnieni lub wykonywać innych zajęć u przedsiębiorcy. Zakaz ten dotyczy firm, dla których konkretni urzędnicy wydali decyzje w sprawach indywidualnych.

W uzasadnionych przypadkach zgodę na zatrudnienie przed upływem roku może wyrazić komisja powołana przez prezesa Rady Ministrów. Komisja rozpatruje sprawy w składach trzyosobowych. Do postępowania przed komisją stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzje są podejmowane w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o wyrażenie zgody.

Kara za kłamstwo

Trudno sobie wyobrazić sytuację, aby przepisy nakładające obowiązki na osoby pełniące publiczne funkcje były naruszane bez żadnych konsekwencji. Odpowiedzialność za złamanie przepisów jest jednak różna w zależności od pełnionej funkcji. Na przykład członkowie korpusu służby cywilnej czy pracownicy urzędów państwowych, którzy będą ukrywać prowadzenie własnej firmy, poniosą odpowiedzialność jak za przewinienie służbowe. Spowoduje to odpowiedzialność dyscyplinarną lub też będzie stanowić podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Inaczej będzie w przypadku pracowników kolegiów odwoławczych, banków czy agencji państwowych. W takim przypadku złamanie zakazu dodatkowej pracy lub też współpraca przy prowadzeniu firmy stanowi podstawę do odwołania ze stanowiska.

Jeśli do zakazów nie będzie się stosować np. członek zarządu województwa, to zostanie odwołany ze stanowiska w ciągu miesiąca od dnia, w którym przewodniczący organu stanowiącego uzyskał informację o przyczynie odwołania. Jeżeli członek zarządu województwa lub powiatu przed dniem wyboru pełnił funkcję, prowadził działalność gospodarczą albo posiadał akcje, obowiązany jest w ciągu trzech miesięcy od dnia wyboru zrzec się funkcji, zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej albo zbyć udziały lub akcje.

WAŻNE

Informacje zawarte w oświadczeniu współmałżonka o prowadzonych formach stanowią tajemnicę służbową prawnie chronioną i podlegają ochronie przewidzianej dla informacji niejawnych o klauzuli tajności zastrzeżone określonej w przepisach o ochronie informacji niejawnych

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl