Dla kogo dane ze zbioru PESEL

Uchwalona niedawno nowelizacja ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (druki sejmowe nr 988 i 1164, powoływana dalej jako nowelizacja) jest przedmiotem wielu ożywionych dyskusji w środowiskach prawniczych. Warto przypomnieć, że główne ostrze krytyki kierowane jest przeciwko wprowadzeniu do par. 2 art. 126 k.p.c. wymogu oznaczania numeru PESEL lub numeru informacji podatkowej strony będącej osobą fizyczną, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania lub posiada go, nie mając takiego obowiązku. Trafnie dowodzi się bowiem, że bardzo często powodowie na etapie inicjowania postępowania sądowego stosownymi danymi nie dysponują, co skutecznie opóźnić może (czy wręcz uniemożliwić) wnoszenie przez nich powództw.

Dodatkowo nie sposób zapomnieć, że nowelizacja wprowadza również środek dyscyplinujący w postaci obowiązku nakładania przez sąd grzywien na stronę, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który w złej wierze lub wskutek niezachowania należytej staranności oznaczył nieprawidłowo wzmiankowane wyżej dane.

Wszelako sygnalizowane wątpliwości nie zostały uwzględnione. Na tym tle warto uwypuklić obawy, które wiążą się z praktycznymi aspektami, jakie wywołać może nałożenie wspomnianego wymogu dla powodów. Otóż ustawa z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993) regulująca właśnie m.in. problematykę udostępniania danych ze zbioru PESEL, sytuuje się w domenie prawa administracyjnego. W konsekwencji pojęcie "interesu prawnego" rozumiane być na jej kanwie musi w specyficzny - wypracowany właśnie w tej gałęzi prawa - sposób. Konstatacja ta jest istotna dlatego, że to właśnie posiadanie i wykazanie interesu prawnego jest przesłanką warunkującą udostępnienie wnioskodawcy danych z przedmiotowego zbioru.

W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia wykazania "interesu prawnego" w uzyskaniu danych ze zbioru PESEL w kontekście ich wykorzystania w ramach postępowań sądowych ujmowana była zaś dość niejednolicie. Przykładowo w wyroku z 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Gd 402/2009) WSA w Gdańsku wskazał, że podstawą do legitymowania się interesem prawnym jest przepis prawa materialnego, a nie okoliczność, że skarżący złożył w sądzie wniosek czy pozew lub też że zamierza to zrobić. Podstawą do wykazywania, że dana osoba ma interes prawny w żądaniu udostępnienia danych osobowych innej osoby, nie jest również zobowiązanie sądu do uzupełnienia braków formalnych pozwu czy wniosku. Równocześnie nieco ponad pół roku wcześniej ten sam sąd w wyroku z 23 kwietnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Gd 10/2009) podkreślił, że pochodzące od sądu wezwanie do przedłożenia określonych danych stanowi przesłankę uzasadniającą ich udostępnienie ze zbioru PESEL.

Lektura uzasadnienia pierwszego z powołanych wyroków prowadzić może do wniosku, iż zacytowany wyżej fragment z jego uzasadnienia sformułowany został nieco niefortunnie i odnosił się raczej do realiów konkretnej sprawy, niż wyrażał pewną myśl o ogólnym wymiarze. Niezależnie jednak od tego wyrazić trzeba obawę, czy sygnalizowana niejednolitość orzecznictwa nie przysporzy w praktyce powodom znacznych trudności już na etapie pozyskiwania niezbędnych do złożenia pozwów danych. Moim zdaniem pod rozwagę warto poddać wprowadzenie w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyraźnej regulacji pozwalającej na uzyskiwanie stosownych danych ze zbioru PESEL na potrzeby zainicjowania postępowania sądowego.

Wykazanie interesu prawnego jest przesłanką udostępnienia wnioskodawcy danych pozwanego

@RY1@i02/2013/084/i02.2013.084.215000200.802.jpg@RY2@

dr Jacek Kołacz, ekspert prawa gospodarczego

dr Jacek Kołacz

ekspert prawa gospodarczego