Kiedy ZUS płaci odsetki za opóźnienie

Odpowiedź na to pytanie będzie możliwa dopiero po wydaniu wyroku przez sąd. Wszystko zależy bowiem od tego, czy sąd przyznając prawo do emerytury, stwierdzi jednocześnie winę ZUS w nieustaleniu tego prawa, czyli w wydaniu decyzji odmownej.

W przypadku gdy sąd nie stwierdzi winy, przyjmuje się, że data wpływu odpisu wyroku do ZUS jest datą wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Zostanie wypłacona zaległa emerytura od dnia wskazanego w wyroku, jednak w takim wypadku nie będzie można żądać odsetek.

Sąd może jednak stwierdzić winę ZUS w wydaniu błędnej decyzji. Co może być podstawą takiego orzeczenia? Najczęściej jest ono wydawane w sytuacji, gdy ZUS dysponując pełną dokumentacją sprawy, dokonuje błędnej oceny stanu faktycznego albo popełnia błąd przy interpretacji przepisów i mimo spełnienia warunków do uzyskania emerytury wnioskodawca otrzymuje decyzję odmowną. Sąd nie wydaje jednak orzeczenia o winie, jeżeli dopiero na etapie postępowania sądowego wnioskodawca złożył jakieś uzupełniające dokumenty albo przeprowadzono nowe, rozstrzygające sprawę dowody.

Stwierdzenie winy ZUS skutkuje obowiązkiem wypłaty odsetek w wysokości ustawowej (obecnie 13 proc. w skali rocznej). Początek okresu, za jaki należą się odsetki, wyznacza się na dzień następny po dniu, w którym powinna być wydana decyzja przyznająca sporne świadczenie. W omawianym przypadku byłby więc to 31. dzień po wyjaśnieniu ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W sprawach emerytalno-rentowych jest to najczęściej wpływ do ZUS ostatniego dokumentu. Wypłata odsetek następuje z urzędu.

Może się zdarzyć, że sąd kwestię winy organu zupełnie pominie. Nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem braku winy ZUS. Sąd Najwyższy, odpowiadając na przekazane zagadnienie prawne, w uchwale z 24 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 2/11, OSNP 2011/19-20/255) zajął stanowisko, że odniesienie się do kwestii winy jest obowiązkiem sądu. Jeśli tego nie zrobił, sprawę uznaje się za nierozstrzygniętą w całości, a wnioskodawca może domagać się uzupełnienia wyroku. Ma na to dwa tygodnie od jego ogłoszenia. Ustalenie winy może mieć miejsce także w oddzielnym procesie, w sytuacji gdy wnioskodawca odwołuje się od decyzji odmawiającej wypłaty samych odsetek, ale tylko wtedy, gdy braku winy nie stwierdził sąd już wcześniej. Jeżeli brak winy został już stwierdzony, nie można w kolejnych postępowaniach kwestionować tego faktu.

@RY1@i02/2014/152/i02.2014.152.03300020b.802.jpg@RY2@

Joanna Śliwińska radca prawny

Joanna Śliwińska

 radca prawny

Podstawa prawna

Art. 85 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 118 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).

Par. 2 ust. 2 i par. 4 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 12, poz. 104).

Art. 351 ust. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101).