Przy dochodzeniu należności za lokalne podatki obowiązują granice samorządów

Burmistrz może prowadzić egzekucję administracyjną tylko wtedy, jeśli dłużnik stale przebywa na terenie danej gminy lub tu ulokowany jest jego majątek. W innym razie musi przekazać sprawę właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu skarbowego.

To sedno wczorajszej uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes NSA zauważył, że wykształciły się dwie równoległe linie orzecznicze dotyczące właściwości burmistrza (prezydenta miasta) jako organu egzekucyjnego należności publicznoprawnych, głównie podatków i opłat lokalnych. Organ gminy o statusie miasta może dochodzić należności z majątku dłużnika, z wyjątkiem nieruchomości.

Problemu nie ma, gdy dłużnik ma siedzibę lub miejsce zamieszkania na terenie jednostki samorządu terytorialnego (JST), której jest coś winien. Podobnie jest, gdy w granicach gminy znajduje się jego mienie ruchome (np. samochody, maszyny), z którego może być prowadzona egzekucja. Wówczas uprawnienie burmistrza w zakresie dochodzenia należności nie podlega wątpliwości.

Niejasności co do interpretacji art. 19 i 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619) pojawiają się, wtedy gdy dłużnik wyprowadzi się lub swój majatek poza gminę przed uruchomieniem egzekucji. Część sądów stoi na stanowisku, że właściwość burmistrza ma charakter wyłączny. Oznacza to, że nie traci on przymiotu organu egzekucyjnego wobec dłużnika, który uciekł z majątkiem poza gminę, której winien jest pieniądze. Włodarz może go ścigać też na innym terenie.

Druga linia orzecznicza wskazuje, że egzekucję może prowadzić tylko organ, który jest właściwy miejscowo. Burmistrz nie może więc działać poza granicami danej gminy. Jeśli dłużnik się przeprowadził lub przeniósł majątek, to zmienia się organ właściwy do prowadzenia egzekucji.

NSA stwierdził, że właściwe jest to drugie podejście. Burmistrz jako organ egzekucyjny nie może działać poza granicami swojej gminy. Nawet jeśli ściga dłużnika, który jest winien pieniądze kierowanej przez niego JST. W sytuacji, gdy włodarz stwierdzi, że dłużnik przeniósł się do innej miejscowości, powinien przekazać egzekucję właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu skarbowego.

- Mając na względzie kompetencje naczelnika US, jest on w opisanym przypadku najwłaściwszym organem do przejęcia działań egzekucyjnych. W krajowym systemie prawnym jest to bowiem podstawowy organ egzekucyjny, którego właściwość rzeczowa jest wyłączana jedynie wyjątkowo - uzasadniał Marek Zirk-Sadowski, sędzia NSA.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała NSA z 8 grudnia 2014 r., sygn. akt II FPS 5/14. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia