Kiedy decyzja administracyjna może zostać unieważniona

Stosowanie przepis ó w dotyczących unieważnienia decyzji administracyjnej rodzi wiele problem ó w po stronie organ ó w. Dlatego dziś postanowiliśmy dokładnie je prześledzić i wskazać najważniejsze orzeczenia dotyczące tego zagadnienia, uwzględniając przy tym zmiany, jakie w tym zakresie wprowadziła nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego z 11 sierpnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491; dalej: k.p.a.). I choć jej zakres dotyczy wyłącznie dw ó ch przepis ó w (art. 156 par. 2 oraz art. 158, w kt ó rym dodano par. 3), to już odbiła się szerokim echem. Chcąc kr ó tko opisać charakter noweli, można powiedzieć, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od 16 września, nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, niezależnie od tego, jakie były przyczyny nieważności. Poprzednio, przed nowelizacją, upływ czasu m ó gł uniemożliwić stwierdzenie nieważności wyłącznie przy wystąpieniu czterech z siedmiu przesłanek nieważności. [tabela 1] Ustawodawca przyczyny nieważności decyzji traktował bowiem r ó żnie, wychodząc z założenia, że każda z nich ma inną wagę, inne są też ich konsekwencje społeczne, ekonomiczne lub gospodarcze, a także r ó żny jest poziom zagwarantowania praworządności w państwie prawa. Przykładem jest decyzja wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ uznawał ją za nieważną niezależnie od tego, ile lat upłynęło od jej doręczenia lub ogłoszenia. Teraz, po nowelizacji, organ nie tylko nie stwierdza nieważności decyzji po upływie 10 lat od jej wydania, ale w og ó le nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, jeśli minęło 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia.

Tabela 1. Porównanie

Przesłanki, co do których niemożliwe było stwierdzenie nieważności decyzji w razie upływu 10 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia (stan prawny sprzed 16 września 2021 r.)

Przesłanki, co do których niemożliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji w razie upływu 10 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia (stan prawny po 16 września 2021 r.)

1. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 3. decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 4. decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

1. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3. decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4. decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5. decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały; 6. decyzja w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7. decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Przykład 1