Jak zaskarżyć plan, by uniknąć odszkodowania

Nie jest to jednak jedyna szansa na zrekompensowanie szkody. Do żądania wykupu nieruchomości w przypadkach, o których mowa w art. 130 ust. 1 p.o.ś., stosuje się odpowiednio zasady określone w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 65; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 782). Wybór drogi dochodzenia roszczeń należy do podmiotu, który uważa, że utworzenie formy ochrony przyrody wywołało szkodę. Przy żądaniu wykupu musi on wykazać, że ustanowienie np. użytku ekologicznego uniemożliwia korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem.

W sprawie krakowskiego Zakrzówka zastanawia, dlaczego użytki ekologiczne nie powstały przed uchwaleniem planu miejscowego, a także dlaczego obszary cenne przyrodniczo zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Jeżeli tak jest istotnie, to należałoby rozważyć, czy plan może być zaskarżony w odpowiednim zakresie. Przydatny może być tutaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r. (sygn. akt II OSK 762/15). Sąd rozważał kwestię wprowadzenia ochrony dla głównego zbiornika wód podziemnych bezpośrednio w planie albo przez ustanowienie obszaru ochronnego dla niego. Uznał, że między tymi dwiema drogami nie ma kolizji, a jeżeli rada gminy miała wiedzę o istnieniu takiego zbiornika, to powinna uwzględnić ochronę już w planie. Podobnie jest w odniesieniu do użytku ekologicznego. Jeżeli na etapie uchwalania planu było wiadomo o cennym przyrodniczo terenie, to nie powinno się go przeznaczać pod zabudowę mieszkaniową. NSA w przywoływanym wyroku wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 293; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 11) organ planistyczny zobowiązany jest do uwzględnienia wymagań ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych, nie ograniczając się tylko do ustanowionych form ochrony.