Kiedy burmistrz nie może żądać zwrotu świadczenia 
z funduszu alimentacyjnego pobranego po śmierci dłużnika

Taka konkluzja płynie z dwóch wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 czerwca 2024 r., o sygn. akt IV SA/Wr 632/23 i IV SA/Wr 633/23. „Dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że pobrane świadczenie jest nienależne, ale konieczne jest wykazanie, że osoba, której te świadczenia wypłacono, pobrała je ze świadomością, że świadczenie to jej nie przysługuje, a więc, że można ją uznać za «osobę, która pobrała nienależne świadczenia», jak to określił ustawodawca w art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a., tj. przemilczała fakty, których skutki prawne były jej znane, tzn. wiedziała o śmierci dłużnika alimentacyjnego w okresie pobierania świadczeń alimentacyjnych albo miała do tej informacji uprawniony dostęp – podobnie jak organ pierwszej instancji – z którego nie skorzystała.” – wskazał WSA.

Dotkliwy skutek

Orzeczenie zapadło na gruncie następującego stanu faktycznego: 12 maja 2023 r. przedstawiciel ustawowy małoletnich (matka) za pośrednictwem prokuratury rejonowej dowiedziała się o śmierci 19 października 2021 r. ojca dzieci, będącego dłużnikiem alimentacyjnym. Kobieta niezwłocznie poinformowała ośrodek pomocy społecznej wypłacający świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Burmistrz gminy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania świadczeń za nienależnie pobrane oraz o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami za okres następujący po dacie zgonu ojca dzieci do dnia poinformowania organu administracji publicznej. Matka małoletnich zaskarżyła decyzje administracyjne (burmistrz wydał dwie dla dwóch okresów zasiłkowych). Argumentowała, iż o śmierci ojca dzieci nie wiedzieli ani ona, ani komornik, policja czy kurator uczestniczący w sprawie o pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej nad małoletnimi.