Większość firm nie płaci za zanieczyszczanie środowiska

● Aż 70 proc. firm nie wnosi opłat środowiskowych i naraża się na kary finansowe, które mogą prowadzić do bankructwa

● Przedsiębiorcy nie płacą za wprowadzone zanieczyszczenia, bo nie potrafią wyliczyć wysokości opłat

Do końca tego tygodnia przedsiębiorcy mają obowiązek uiszczenia opłaty środowiskowej. Obowiązek ten ciąży na większości firm w Polsce, wystarczy, że przedsiębiorstwo użytkuje służbowe samochody. Zgodnie z prawem ochrony środowiska opłatę środowiskową musi uiścić każdy przedsiębiorca, który w jakikolwiek sposób emituje gazy lub pyły do powietrza czy wprowadza do ziemi ścieki, a także pobiera wodę lub składuje odpady. Mimo to zdecydowana większość firm nie płaci za korzystanie ze środowiska i tym samym naraża się na kary.

Ryszard Pazdan, prezes firmy Atmoterm, przyznaje, że opłat nie wnoszą przede wszystkim małe firmy. Duże zakłady wiedzą o tych obowiązkach.

– Około 70 proc. zobowiązanych firm nie płaci opłat środowiskowych. Wynika to zarówno z niewiedzy części przedsiębiorców, jak i z faktu, że wiele osób ma trudności z wyliczeniem należności – tłumaczy Ryszard Pazdan.

Jednym z głównych powodów, dla których przedsiębiorcy nie płacą opłat środowiskowych, są bardzo skomplikowane metody ich obliczania. Najłatwiej mają te firmy, które zanieczyszczają środowisko wyłącznie poprzez eksploatację służbowych aut. W tym przypadku wystarczy, że pomnożą oni ilość spalonego paliwa w danym półroczu przez odpowiednią stawkę dla danego pojazdu. Dużo trudniej mają firmy, które zanieczyszczają środowisko w szerszym zakresie, jak np. warsztaty samochodowe, gdzie np. lakieruje się samochody czy spawa pewne elementy. Muszą one dokładnie wiedzieć, ile i jakich substancji jest emitowanych do środowiska podczas wykorzystywania lakierów i rozpuszczalników i dla każdej ilości substancji obliczyć opłatę, a na koniec wszystko zsumować. Nie jest to łatwe, więc wiele firm rezygnuje z uiszczenia opłaty w ogóle, a te, które chcą opłatę zapłacić, błędnie wypełniają formularze.

– Skala popełnianych przez podmioty błędów przy naliczaniu opłat i sporządzaniu wymaganych wykazów jest dość znaczna – mówi Marta Milewska, rzecznik prasowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. – Do najczęściej zdarzających się pomyłek należy m.in. stosowane niewłaściwych jednostkowych stawek opłat, błędy rachunkowe, brak naliczenia opłat za wszystkie substancje emitowane do powietrza w wyniku prowadzonej działalności – dodaje.

Ministerstwo Środowiska jest zdania, że nie można uprościć metod naliczania opłat środowiskowych, tak aby w każdym przypadku przedsiębiorca mógł sobie z tym łatwo poradzić.

– Uproszczone metody obliczeń zastosowano dla stosunkowo niewielkich i dobrze zbadanych (pod kątem emisji) i powszechnie eksploatowanych źródeł. Natomiast lakiernie samochodowe wykorzystują często bardzo zróżnicowane procesy technologiczne przy użyciu różnorodnych wyrobów. Dlatego też, przy zróżnicowanych procesach technologicznych określenie rodzajów i ilości zanieczyszczeń wprowadzanych do środowiska i co za tym idzie, ustalenie wysokości opłaty, może odbywać się tylko indywidualnie – tłumaczy Grzegorz Zygan z Ministerstwa Środowiska.

Skomplikowane metody obliczania opłat narażają przedsiębiorców na duże straty finansowe. W przypadku kontroli inspekcji środowiska firma, która nie rozlicza się za korzystanie ze środowiska, musi zapłacić zaległości wraz z odsetkami, które wynoszą 20 proc. w skali roku.

Poza inspekcjami ochrony środowiska przedsiębiorcy zobowiązani do zapłaty opłat kontrolowani są także przez urzędy marszałkowskie.

– Szukamy potencjalnych płatników. W tym celu wykorzystywaliśmy nawet GUS-owski rejestr firm – przyznaje Daniel Tresenberg z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Zaznacza, że jeżeli okaże się, że firma zalega z opłatami, to wszczynane jest postępowanie i wymierzana jest opłata do pięciu lat wstecz.

Jeżeli urząd wezwie do zapłaty zaległości z pięciu lat, to może okazać się to dużym problemem dla niektórych firm.

– Były już przypadki zakładów, które zbankrutowały, gdy musiały uregulować zaległości z tego tytułu – mówi Ryszard Pazdan.

Zgodnie z prawem za korzystanie ze środowiska nie trzeba płacić, jeżeli wysokość opłaty okaże się niższa niż 400 zł. Jednak nawet w takiej sytuacji pozostaje obowiązek przedstawiania w urzędzie marszałkowskim i wojewódzkim inspektoracie ochrony środowiska ewidencji z informacjami o wpływie firmy na środowisko.