Dla kogo wcześniejsza emerytura

Czytelniczka z Radomia przez 15 lat wykonywała pracę nauczycielską w publicznym przedszkolu, a przez pięć lat w przedszkolu niepublicznym. Na początku 2009 roku zgłosiła wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury nauczycielskiej, na podstawie Karty Nauczyciela. ZUS odmówił świadczenia, twierdząc, że do stażu pracy w charakterze nauczyciela nie może zaliczyć pięcioletniego zatrudnienia w przedszkolu niepublicznym. Prawa przysługujące osobom zatrudnionym w takich placówkach uległy ostatnio zmianie.

– Czy ZUS może obecnie przyznać mi wcześniejszą emeryturę – pyta pani Joanna.

W myśl art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela nauczyciele urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. (a także urodzeni po 1948 r., którzy spełnili wymagane warunki do 31 grudnia 2008 r.) mogą przejść na emeryturę po udowodnieniu co najmniej:

● trzydziestoletniego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym 20 lat wykonywania pracy nauczycielskiej co najmniej w połowie obowiązującego wymiaru zajęć lub

● dwudziestopięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym 20 lat wykonywania zatrudnienia w szkolnictwie specjalnym co najmniej w połowie obowiązującego wymiaru zajęć (w przypadku nauczycieli klas, szkół, placówek i zakładów specjalnych).

Prawo do emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek mają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w placówkach określonych w przepisach Karty Nauczyciela. Wśród osób uprawnionych ustawa ta wymienia m.in. nauczycieli zatrudnionych w publicznych przedszkolach, szkołach i innych placówkach, o których mowa w ustawie o systemie oświaty. Zgodnie z przepisami Karty pracą nauczycielską nie jest natomiast zatrudnienie w przedszkolu niepublicznym. Na tej podstawie ZUS odmawiał zaliczenia takiej pracy do wymiaru nauczycielskiej wysługi emerytalnej.

Sytuacja uległa jednak zmianie od 5 maja 2009 r., w wyniku wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2009 r. W wyroku tym Trybunał uznał, że art. 91b ust. 2 pkt 4 Karty Nauczyciela, w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 88 ust. 1 tej ustawy (czyli przepisu przewidującego możliwość przejścia na emeryturę bez względu na wiek) do nauczyciela zatrudnionego w przedszkolu niepublicznym, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, jest niezgodny z Konstytucją. Wejście w życie tego wyroku oznacza, że obecnie ZUS zobowiązany jest do zaliczania okresu pracy nauczycielskiej w przedszkolu niepublicznym do stażu zatrudnienia w charakterze nauczyciela, wymaganego do przyznania wcześniejszej emerytury. Osoby, którym odmówiono wcześniej ustalenia prawa do tego świadczenia z powodu nieuwzględnienia takiej pracy, mogą zatem ponownie wnioskować o przyznanie wcześniejszej emerytury.