Inwestor może ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego

Inwestor może ustanowić na budowie inspektora nadzoru inwestorskiego, a także zobowiązać projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego. W przypadku skomplikowanej budowy lub znacznego jej wpływu na środowisko ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego oraz zapewnienia nadzoru autorskiego może być obowiązkowe, jeśli zażąda tego organ wydający pozwolenie na budowę.

W przypadku powołania inspektora nadzoru inwestorskiego staje się on reprezentantem inwestora na budowie. Do jego obowiązków należy m.in. kontrolowanie zgodności robót z projektem i pozwoleniem na budowę, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, sprawdzanie jakości robót i wyrobów budowlanych stosowanych na budowie, sprawdzanie i odbiór robót ulegających zakryciu, uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych, przygotowanie i udział w odbiorze gotowych obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania, potwierdzanie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia ewentualnych wad. Ponadto, na żądanie inwestora, inspektor nadzoru inwestorskiego może być zobowiązany do kontrolowania rozliczeń budowy.

Aby inspektor nadzoru inwestorskiego mógł skutecznie realizować swoje zadania, prawo budowlane wyposażyło go w kompetencje do wydawania kierownikowi budowy poleceń dotyczących: usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń, wykonania prób, badań oraz przedstawienia ekspertyz dotyczących prowadzonych robót budowlanych i dowodów dopuszczenia do stosowania w budownictwie wyrobów budowlanych oraz urządzeń technicznych. Polecenia inspektora nadzoru inwestorskiego w tym zakresie powinny być potwierdzone wpisem do dziennika budowy. Ponadto inspektor nadzoru inwestorskiego ma prawo żądać od kierownika budowy lub kierownika robót dokonania poprawek bądź ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót, a także wstrzymania dalszych robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie bądź spowodować niezgodność z projektem lub pozwoleniem na budowę.

Przy budowie bardziej skomplikowanych obiektów budowlanych może być wymagane ustanowienie inspektorów nadzoru inwestorskiego w poszczególnych specjalnościach. W takim przypadku inwestor powinien wyznaczyć jednego z inspektorów jako koordynatora pozostałych. Ponieważ zadaniem inspektora nadzoru inwestorskiego jest przede wszystkim kontrolowanie działalności kierownika budowy lub robót, prawo budowlane wprowadza zakaz jednoczesnego wykonywania tych funkcji przez te samą osobę.

Nieco odmiennie kształtuje się instytucja nadzoru autorskiego stanowiąca niejako rozszerzenie standardowych obowiązków projektanta, które na typowej budowie polegają m.in. na opracowaniu projektu (i zapewnieniu jego sprawdzenia), sporządzeniu informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, uzyskaniu wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń oraz wyjaśnianiu wątpliwości dotyczących projektu. W przypadku jeśli inwestor z własnej inicjatywy lub wykonując obowiązek zawarty w pozwoleniu na budowę zobowiąże projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego, obowiązki projektanta ulegają rozszerzeniu o stwierdzanie zgodności realizacji wykonywanych robót z projektem oraz uzgadnianie możliwości wprowadzania rozwiązań zamiennych w stosunku do rozwiązań przewidzianych w projekcie, zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego.

Uprawnienia przysługujące projektantowi na budowie są takie same bez względu na fakt, czy pełni on nadzór autorski, czy nie. W obu tych sytuacjach projektant ma prawo wstępu na teren budowy i dokonywania zapisów w dzienniku budowy dotyczących jej realizacji, a także może on żądać (wpisując żądanie do dziennika budowy) wstrzymania robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia lub w razie wykonywania robót niezgodnie z projektem.

Przyjęta 23 kwietnia 2009 r. przez Sejm nowelizacja prawa budowlanego nie wprowadza praktycznie żadnych zmian dotyczących nadzoru inwestorskiego i autorskiego na budowie.