Usługi kolejowe również dla unijnych przewoźników

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego ma obowiązek do 4 grudnia 2010 r. sporządzić listę firm i osób uprawnionych do szkolenia i egzaminowania osób ubiegających się o licencję maszynisty. Zatem już obecnie taką listę należy kompletować, tak aby za rok bez przeszkód mogła bez problemu funkcjonować ustawa otwierająca rynek transportu kolejowego. Dopuszcza ona świadczenie usług przez unijnych przewoźników, a także dopuszczenie innych firm niż PKP na ten rynek.

Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 3 grudnia 2009 r. podkreślił, że podstawowym wymogiem w tym zakresie, niezmienionym przez ustawę nowelizującą, jest posiadanie przez przewoźnika mającego siedzibę w innym państwie UE tzw. krajowego certyfikatu bezpieczeństwa (certyfikatu w części B). Regulacja nie wprowadza zatem zróżnicowania maszynistów na posiadających licencje i działających bez właściwych dokumentów (sygn. akt Kp 8/09). Umożliwia więc polskim firmom świadczenie usług kolejowych na terenie innych państw Unii, i odwrotnie - unijnym przewoźnikom - pozwala działać na polskich torach.

Przedsiębiorca kolejowy ubiegający się o wpis na listę podmiotów prowadzących szkolenia osób ubiegających się o licencję ma obowiązek złożenia oświadczenia pisemnego. Powinien w nim potwierdzić, że dane zawarte we wniosku są zgodne z prawdą i kompletne. A poza tym osoba taka potwierdza, że spełnia warunki wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia szkoleń i egzaminów. Podobne warunki obowiązują wobec osób i firm, które sprawdzają stan zdrowia przyszłych maszynistów.

Wysokość opłaty potwierdzającej nabyte kwalifikacje nie może przekroczyć równowartości w złotych 30 euro (przy zastosowaniu kursu średniego w NBP), czyli około 120 zł.

Minister infrastruktury będzie sprawdzał system uzyskiwania licencji co pięć lat.

Ustawa określa też sytuacje, w których lokomotywę może prowadzić osoba bez licencji. Ma to miejsce w sytuacji, gdy podczas jazdy obok niej znajduje się inny maszynista posiadający świadectwo ważne na tej części infrastruktury kolejowej. Są to przypadki, gdy pociąg musi objechać roboty na torach albo jednorazowo uruchamia się zabytkową lokomotywę. Dopuszczone są sytuacje prowadzenia bez dokumentów w wypadku jednorazowych przewozów towarowych za zgodą zarządcy infrastruktury kolejowej albo w przypadku prezentacji i dostawy nowego pociągu. Szkolenie lub egzaminy maszynistów także usprawiedliwiają brak licencji. Bez wymaganego świadectwa można prowadzić pociąg wyjątkowo, w razie wypadku na liniach do najbliższej stacji węzłowej, przy czym prędkość pojazdu nie może być większa niż 40 km/godzinę.

O takich wyjątkowych sytuacjach przewoźnik musi poinformować zarządcę danego odcinka ruchu.

Do czasu wejścia w życie przepisów nowelizacji z 5 listopada 2009 r. obowiązuje rozporządzenie unijne nr 1371/2007, które dotyczy praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Jest to bardzo korzystne rozporządzenie dla obywateli, gdyż za opóźnienie pociągu pasażer może domagać się zwrotu 25 proc. ceny biletu. Połowa ceny biletu należy się, gdy opóźnienie sięgnie ponad dwóch godzin. W sytuacji gdy cena biletu wyniesie mniej niż 4 euro, PKP może odmówić uwzględnienia reklamacji pasażera.

Za licencję trzeba wnieść opłatę stanowiącą równowartość w złotych 1750 euro według średniego kursu NBP z daty jej udzielenia. Za licencję tymczasową płaci się równowartość 175 euro. Opłata może być podzielona na wniosek przedsiębiorcy na raty - połowę płaci się wówczas po doręczeniu zawiadomienia o udzieleniu licencji i połowę w ciągu 6 miesięcy od udzielenia licencji. Zasady te obowiązywać będą do 4 grudnia 2010 r., gdy wejdzie w życie znowelizowana ustawa.

Katarzyna Żaczkiewicz

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 10 i 12 ustawy z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym. Czeka na podpis prezydenta.

Rozporządzenie 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dziennik UE z 3 grudnia 2007 r., nr L315/14).