Zasady finansowania przydomowych oczyszczalni nadzoruje RIO

Wojewoda nie może stwierdzić nieważności uchwały rady określającej warunki przyznania dofinansowania oraz zasady finansowania programu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Rozdysponowanie środków z funduszu celowego spełnia kryteria sprawy finansowej i podlega nadzorowi regionalnej izby obrachunkowej.

W czerwcu 2009 r. rada miejska podjęła uchwałę w sprawie programu budowy i finansowania przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy. Podstawą uchwały był art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 18 ust. 2 pkt 6 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 406 ust. 1 pkt 4 i 12 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 z późn. zm.).

Wojewoda stwierdził jednak nieważność dwóch rozdziałów załącznika do uchwały. Organ nadzoru zarzucił, że rada w załączniku określiła warunki przyznania dofinansowania oraz zasady finansowania. Ponadto bezprawnie określono beneficjentów programu, zasady rozliczenia dofinansowania, warunki techniczne wykonania i odbioru przydomowych oczyszczalni ścieków. Wojewoda podkreślił, że fundusze gminne są funduszami celowymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. W związku z tym podstawą ich gospodarki finansowej są roczne plany finansowe. Organy uchwałodawcze gmin mogą wskazywać jedynie cele, na które można dodatkowo wydatkować środki gminnego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Gmina nie ma jednak prawa do ustalania zasady ich wydatkowania, bo to określają przepisy odrębne. Gmina zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę gminy. Sąd zgodził się z gminą, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Wojewoda orzekł bowiem w sprawie z zakresu finansowego, w której kompetencje nadzorcze przysługiwały regionalnej izbie obrachunkowej.

W ocenie WSA z przepisów jasno wynika, że nadzór sprawowany przez wojewodów obejmuje wszelkie sprawy związane z działalnością jednostek samorządu terytorialnego, poza sprawami finansowymi. W tym przypadku nadzór przysługuje wyłącznie regionalnej izbie obrachunkowej. Dlatego jedynym wyznacznikiem zakresu przedmiotowego nadzoru sprawowanego przez regionalne izby obrachunkowe jest konstytucyjne pojęcie spraw finansowych. Co prawda nie ma ustawowej definicji pojęcia sprawy finansowej. Jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że o uprawnieniach nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych nie rozstrzygają tylko przepisy ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Nie można też domniemywać kompetencji wojewody w sprawach finansowych.

Zdaniem WSA głównym wyznacznikiem rozgraniczającym kompetencje nadzorcze wojewody i regionalnej izby obrachunkowej jest pojęcie sprawy finansowej. Rozdysponowanie środków z funduszu celowego spełnia kryteria sprawy finansowej i podlega kompetencji izby.

Aleksandra Tarka