Fundusze otrzyma rolnik, który faktycznie włada stadem

Przesłankami przyznania płatności zwierzęcej są: posiadanie przez przedsiębiorcę rolnego w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. bydła lub owiec, lub kóz, lub koni oraz wymóg, by posiadane zwierzęta były wpisane w powyższym okresie do rejestru zwierząt oznakowanych, przy czym z uwagi na brak definicji w samym rozporządzeniu pojęcie posiadacza winno być rozumiane w ujęciu cywilistycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę producenta rolnego i uchylił decyzję dyrektora wojewódzkiego oddziału ARiMR.

Producent złożył w maju 2007 r. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, kóz, koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Przeprowadzona przez ARiMR analiza ruchu zwierząt w stadzie potwierdziła, że przemieszczeń w stadzie w trakcie okresu referencyjnego dokonywał ojciec skarżącego, a zatem to on faktycznie władał inwentarzem. Zdaniem organu, skarżący powinien był zarejestrować siedzibę stada, aby wykazać w ten sposób posiadanie.

WSA uznał jednak, że przesłankami przyznania płatności zwierzęcej są: posiadanie przez rolnika w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. bydła lub owiec, lub kóz, lub koni oraz wymóg, by posiadane zwierzęta były wpisane w powyższym okresie do rejestru zwierząt oznakowanych, przy czym z uwagi na brak definicji w samym rozporządzeniu pojęcie posiadacza winno być rozumiane na gruncie przepisów prawa cywilnego. Zdaniem sądu posiadaczem w świetle par. 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 13 marca 2007 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz.U. nr 46, poz. 309) jest osoba faktycznie sprawująca w okresie referencyjnym władztwo nad zwierzętami, a nie osoba ujawniona w rejestrze zwierząt oznakowanych jako posiadacz zwierząt, która w tym okresie nie była ich faktycznym posiadaczem.

NSA oddalił skargę kasacyjną. Podzielił stanowisko sądu I instancji, zgodnie z którym wobec braku definicji pojęcia posiadania w aktach prawnych określających zasady przyznawania płatności należy je rozumieć w ujęciu prawa cywilnego. W świetle art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zdaniem NSA, w tym kontekście należy badać spełnienie przesłanki określonej w par. 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Nie jest natomiast uprawnione stanowisko, z którego wynika domniemanie, że posiadaczem zwierząt jest osoba wpisana jako posiadacz w ewidencji. Brak jest bowiem podstaw prawnych umożliwiających przyjęcie, że organ odmawia przyznania płatności osobie, która nie widnieje w rejestrze, bez zbadania rzeczywistego stanu posiadania. NSA wyjaśnił, że wpis w rejestrze jest jednym z elementów, który można wziąć pod uwagę przy ustalaniu stanu posiadania. Proces ustalania tytułu prawnego w zakresie gospodarowania stadem nie może się ograniczać jedynie do tej kwestii.

Dodatkowo sąd wskazał, że płatność przysługuje posiadaczowi zwierząt zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestru w okresie referencyjnym przez rolnika. Oznacza to, że w przypadku zwierząt zgłoszonych wcześniej do rejestru, rolnik wnioskujący o przyznanie płatności nie musi ich ponownie zgłaszać. Co prawda w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych należy ujawnić dane dotyczące aktualnego posiadacza zwierząt, to jednak fakt ten nie miał wpływu na możliwość przyznania dopłaty zwierzęcej rolnikowi, który jest faktycznym posiadaczem tychże zwierząt, ale nie figuruje w rejestrze.

asystent sędziego NSA

Przepisy wykonawcze mające zastosowanie w przedstawionym wyroku NSA obecnie zastąpiono rozporządzeniem ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2009 r. nr 40, poz. 326). Zgodnie z aktualnym unormowaniem przewidzianym w par. 6 pkt 1 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik lub jego małżonek w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie.

Należy zwrócić uwagę, że zaprezentowane orzeczenie NSA jest istotne z punktu widzenia wszystkich tych producentów rolnych, których sprawy dotyczące tzw. płatności zwierzęcych znajdują się aktualnie na etapie postępowania administracyjnego lub przed sądem administracyjnym.