Za szkody przysługuje odszkodowanie

Zasady przeprowadzania kontroli w firmach zmieniły się na korzyść przedsiębiorców. Odpowiednie regulacje nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązujące od miesiąca, przewidują m.in., że przedsiębiorcy, który poniósł szkodę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa, należy się odszkodowanie. GP uzyskała szczegółowe wyjaśnienia co do praktycznego korzystania z tego prawa.

Jak wynika z wyjaśnień przygotowanych dla Gazety Prawnej przez Departament Regulacji Gospodarczych Ministerstwa Gospodarki, ustawa o swobodzie działalności gospodarczej - także w zakresie wykonywania kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy - zawiera wyłącznie przepisy o charakterze ogólnym.

Zgodnie z art. 77 ust. 4 tej ustawy przedsiębiorcy, który poniósł szkodę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej, przysługuje odszkodowanie. Do tej normy odpowiednie zastosowanie znajdą właściwe przepisy kodeksu cywilnego w zakresie odpowiedzialności za szkodę. Natomiast dochodzenie roszczeń będzie następowało na zasadach i w trybie określonym dla postępowania cywilnego. Ciężar dowodowy będzie spoczywał na przedsiębiorcy, natomiast ocena dowodów należeć będzie do sądu - podkreślono w wyjaśnieniach Ministerstwa Gospodarki.

Zdaniem ekspertów, wykazując powstanie szkody, można wykorzystać przede wszystkim art. 417 (i następne) kodeksu cywilnego. W praktyce przedsiębiorca będzie mógł ubiegać się o odszkodowanie, m.in. wtedy gdy czynności kontrolne dokonane będą podczas jego nieobecności lub osoby przez niego upoważnionej (z wyłączeniem szczególnych sytuacji wymienionych w ustawie) albo gdy podjęto u niego kontrolę, kiedy jest już prowadzona inna.

Warto podkreślić, że nowelizacja uporządkowała wiele kwestii związanych z przeprowadzaniem kontroli w firmach. Zgodnie z nowymi przepisami czas kontroli w ciągu roku nie może przekraczać u mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych, u małych przedsiębiorców - 18, u średnich przedsiębiorców - 24, a u pozostałych przedsiębiorców - 48. Wprowadzono zakaz jednoczesnego prowadzenia więcej niż jednej kontroli w tym samym zakładzie.

Znowelizowane regulacje wprowadziły obowiązek powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie siedmiu dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia.

Na wniosek przedsiębiorcy kontrola może być wszczęta przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.

Nowe unormowania jednak przewidują, że w pewnych przypadkach przedsiębiorca nie będzie zawiadamiany o zamiarze wszczęcia kontroli. Tak będzie np. wtedy, gdy przeprowadzenie kontroli okaże się niezbędne dla przeciwdziałania przestępstwom lub wykroczeniom lub zabezpieczenia dowodów ich popełnienia. Zawiadomienie o kontroli nie będzie dostarczane również wtedy, gdy jej przeprowadzenie jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.

Nowelizacją wprowadzono również możliwość wniesienia przez przedsiębiorcę sprzeciwu wobec miejsca, czasu, trybu i sposobu kontrolowania jego firmy. Sprzeciw będzie wstrzymywał kontrolę od chwili doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu.

Zgodnie z nowymi regulacjami dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.