Dwie bazy ekspertów

Instytucje zarządzające realizacją programu operacyjnego - czyli minister w przypadku programu krajowego albo zarząd województwa w przypadku programu regionalnego - nie muszą już określać typów projektów, przy wyborze których niezbędne jest zasięgnięcie opinii ekspertów. Ten wymóg skreślono z ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. nr 227, poz. 1658 z późn. zm.), a przestał on obowiązywać w miniony piątek 6 marca. Jednocześnie zniesiono praktykę, że minister rozwoju regionalnego ustala w rozporządzeniu reguły powoływania i odwoływania ekspertów, a także warunki, jakie muszą oni spełniać. Te zasady wprowadzono do wspomnianej ustawy aktem nowelizującym niejedną ustawę związaną z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

Do tej pory eksperci powoływani na podstawie rozporządzeń byli wpisywani na listę prowadzoną przez ministra rozwoju regionalnego Obecnie baza ekspertów może być tworzona i prowadzona przez instytucję zarządzającą. Baza stworzona przez zarządzającego programem powinna być udostępniana na jego stronie internetowej, a zawarte w niej dane, w tym także dokonywane w bazie zmiany, muszą być przekazane ministrowi rozwoju regionalnego. Na tej podstawie szef tego resortu ma tworzyć i prowadzić centralną bazę ekspertów. On również ma obowiązek udostępniania tego wykazu na swoich stronach internetowych.

Na umieszczenie danych eksperta w obu bazach (instytucji zarządzającej oraz centralnej ministerialnej) trzeba będzie uzyskać jego zgodę i to na piśmie, łącznie ze zgodą na przetwarzanie jego danych osobowych. Taka zgoda będzie musiała być dołączona do danych eksperta przekazywanych ministrowi do zamieszczenia w jego wykazie.

Zgodnie z ustawą instytucja zarządzająca będzie mogła przekazać swoje kompetencje w tworzeniu i prowadzeniu bazy ekspertów instytucjom uczestniczącym we wdrażaniu programu operacyjnego.

Sięganie po opinie ekspertów nie jest obowiązkowe, ale zalecane przez ustawę dla zapewnienia rzetelnej i bezstronnej oceny projektów w trakcie ich wyboru do dofinansowania. W tym etapie mogą uczestniczyć eksperci posiadający specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programami operacyjnymi, jeżeli odpowiadają ustawowym wymaganiom (patrz ramka). Przed przystąpieniem do oceny projektu ekspert musi złożyć instytucji korzystającej z jego usługi oświadczenie, że nie zachodzi żadna z okoliczności powodujących wyłączenie go z udziału w ocenie projektu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu. Ponadto musi oświadczyć, że nie zachodzą żadne okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności względem podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie lub podmiotu, który złożył wniosek będący przedmiotem oceny. Oświadczenie ma być składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o czym składający ten dokument powinien być pouczony przed jego złożeniem.

Eksperci, których powołano do oceny projektów na podstawie dotychczasowych regulacji, zachowają swój status do czasu utworzenia baz ekspertów w nowym trybie, ale jeszcze tylko przez trzy miesiące.

Ustawodawca liczy, że wprowadzenie zasady fakultatywnego prowadzenia baz ekspertów przez poszczególne instytucje zarządzające powinno usprawnić realizację programów operacyjnych, a zatem lepiej wykorzystać fundusze unijne, sprzyjając rozwojowi regionalnemu.