Inspektorzy utracili pozycję dominującą

Od kilku dni obowiązują nowe zasady prowadzenia kontroli w firmach, wynikające z grudniowej nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wprowadzonymi do niej przepisami, które weszły w życie w minioną sobotę 7 marca, przede wszystkim ograniczono znacznie liczbę przypadków, w których inspektorzy będą mogli wszcząć swoje czynności w firmie, nie uprzedzając o tym wcześniej jej właściciela. Zmian tych od dawna domagali się przedsiębiorcy.

Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli inspektorzy nie dokonują wtedy, gdy:

● przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (również skarbowego) lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia,

● kontrolowana jest jakość paliw,

● kontrola prowadzona jest w toku postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

● uzasadnione jest to bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego,

● przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub siedziby bądź doręczanie pism na podane przez niego adresy okazało się bezskuteczne albo utrudnione.

Ponadto inspektorzy nie zawiadamiają przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli także w pewnych przypadkach wyszczególnionych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Zawiadomienie przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli nie jest potrzebne tylko w wyjątkowych przypadkach. Zasada jest taka, że trzeba go o tym zawiadomić co najmniej na siedem dni przed wszczęciem kontroli. Nie można też kontroli wszcząć później niż po upływie 30 dni, bo w takim przypadku będzie konieczne ponowne zawiadomienie przedsiębiorcy o zamiarze jej wszczęcia. Uprzedzony przedsiębiorca ma prawo przygotować się do kontroli, zgromadzić dokumenty, zapewnić inspektorom lokal, w którym będą wykonywali swoje czynności, dostęp do faksu, telefonów itd. Może również wystąpić z wnioskiem, aby kontrolę rozpoczęto wcześniej, czyli przed upływem siedmiu dni. W zawiadomieniu określa się m.in. zakres przedmiotowy kontroli. Zakres ten wiąże inspektorów przy wykonywaniu czynności i nie mogą go przekroczyć. Po przyjściu do firmy pracownik organu kontroli powinien okazać przedsiębiorcy lub upoważnionej przez niego osobie legitymację służbową upoważniającą do wykonywania takich czynności oraz upoważnienie do wszczęcia kontroli.

Przedsiębiorca może się skutecznie bronić przed prowadzeniem inspekcji z naruszeniem przepisów - na przykład przed kontrolowaniem w tym samym czasie jego firmy przez dwie inspekcje, przedłużeniem kontroli z winy inspektorów poza przewidziany czas, bo na przykład nie zdążyli skontrolować wszystkiego, co zamierzali, albo przekroczenia dopuszczalnego limitu w tym samym roku kalendarzowym. Gdy udowodni, że poniósł z tego powodu szkodę, wówczas może zażądać odszkodowania.

Dowody, które zostaną uzyskane przez inspektorów w toku kontroli prowadzonej z naruszeniem przepisów, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym prowadzonym w sprawie kontrolowanego przedsiębiorcy.