Rozstrzygnięcie o uprawnieniach do działki

Organy ewidencji gruntów i budynków nie mają rozstrzygać o kwestii uprawnień do gruntów, budynków lub lokali albowiem w ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające.

Starosta augustowski wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ujawnienia w ewidencji gruntów, zmiany polegającej na wpisaniu w niej Leokadii K. jako współwłaścicielki działek. Wniosek podparła ona prawomocnym postanowieniem sądu rejonowego o stwierdzeniu spadku po rodzicach. Organ odmówił wnioskowi stwierdzając brak podstaw do ujawnienia praw Leokadii K. do spornego gospodarstwa po rodzicach, z uwagi na to, że nie figurowali oni w ewidencji gruntów jako jego właściciele.

Ostatecznie do białostockiego WSA wpłynęła skarga, w której sformułowano zarzuty odnoszące się do decyzji z 16 sierpnia 1976 r. zwanej aktem własności ziemi oraz postanowień sądów o stwierdzeniu nabycia spadku.

Rozpoznający ją sąd zdecydował, iż jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Podkreślił przy tym, że podniesione w niej zarzuty nie są odnoszone do treści skarżonej decyzji, lecz kwestionują inne zdarzenia prawne. Powyższe orzeczenia nie mogło być oceniane przez sąd administracyjny. Również nie mogły być też weryfikowane przez organy ewidencji gruntów w toku postępowania. W obecnym stanie prawnym w ogóle nie istnieją podstawy prawne do wzruszenia ostatecznej decyzji w postaci aktu własności ziemi wydanego w oparciu o przepisy ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw wprowadził zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydawane były akty własności ziemi. Sąd Najwyższy stwierdził natomiast, iż wejście w życie tej regulacji oznacza, że pozostaje również zamknięta droga sądowa do żądania stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r.

Dodatkowo podkreślono, że organy ewidencji gruntów i budynków w ogóle nie mogą rozstrzygać o kwestii uprawnień do gruntów, budynków lub lokali albowiem w ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. Ujawniony w ewidencji stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach: prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności. Prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wydane w sprawie cywilnej wiąże - z mocy art. 365 par. 1 k.p.c. - nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. W efekcie ani organ ewidencji gruntów, ani skarżąca, ani sąd administracyjny, nie może negować faktu istnienia prawomocnych postanowień sądu rejonowego w Augustowie stwierdzających nabycie spadku oraz ich treści.

Na zakończenie sąd zauważył, że skoro w ewidencji gruntów nie były ujawnione prawa osób, po których skarżąca dziedziczy, to w konsekwencji nie mogą być też ujawnione prawa skarżącej z tytułu dziedziczenia po tych osobach.