Dotacja ma wyrównać utracone przychody

Wydanie nowego rozporządzenia w sprawie dotacji przedmiotowej do krajowych przewozów pasażerskich spowodowane jest wejściem w życie z początkiem 2010 roku ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Jej przepisy nakładają na ministra finansów obowiązek ustalenia w rozporządzeniu stawek dotacji przedmiotowych dla przedsiębiorców świadczących określone rodzaje usług, w ramach kwoty określonej każdego roku w ustawie budżetowej.

Rozporządzenie określa stawkę dotacji przedmiotowej do krajowych przewozów pasażerskich, wyrównującej przewoźnikom kolejowym utracone przychody z tytułu honorowania ustawowych uprawnień do ulgowych przejazdów.

Zakres dotowania kolejowych przewozów pasażerskich wyznaczają przepisy art. 39 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

W myśl tej regulacji przewoźnicy kolejowi wykonujący przewozy pasażerskie na obszarze kraju otrzymują z budżetu państwa dotację przedmiotową na wyrównanie utraconych przychodów z tytułu obowiązujących ustawowych ulg przejazdowych w krajowych przewozach pasażerskich w wysokości określonej w ustawie budżetowej.

W par. 2 rozporządzenia wymieniono ustawy zawierające przepisy uprawniające do ulgowych przejazdów koleją.

Według wspomnianego paragrafu dotowaniem objęte są przejazdy osób uprawnionych do ulgowych przejazdów na podstawie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego.

Zgodnie natomiast z par. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia do podstawy obliczenia należnej dotacji dla zrealizowanej sprzedaży biletów jednorazowych z ulgą 37 proc., 49 proc., 78 proc., 95 proc. i 100 proc. oraz biletów miesięcznych imiennych z ulgą 37 proc., 49 proc. i 78 proc. przyjęto wartość utraconych wpływów taryfowych z tytułu stosowania ulg przejazdowych, skorygowaną o zwroty niewykorzystanych i anulowanych biletów.

Ponadto przepis ten nakłada obowiązek udokumentowania i ewidencjonowania tak określonej wartości.

W uzasadnieniu do nowych przepisów zwrócono uwagę na regulacje zawarte w par. 11 rozporządzenia ministra infrastruktury z 28 grudnia 2001 r. w sprawie trybu korzystania przez posłów i senatorów z bezpłatnych przejazdów i przelotów na terenie kraju.

Z regulacji tej wynika, że koszty bezpłatnych przejazdów posłów i senatorów finansowane są ze środków budżetu państwa odpowiednio przez Kancelarię Sejmu lub Kancelarię Senatu. Z uwagi na to, regulacją nowego rozporządzenia nie są objęte bezpłatne przejazdy posłów i senatorów.

Przewidziana ogólna kwota dotacji jest kwotą brutto - zawiera ona podatek od towarów i usług, który beneficjenci dotacji będą musieli zapłacić na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Przepis zawarty w par. 4 rozporządzenia ministra finansów ustala 100 proc. stawkę dotacji przedmiotowej do wartości utraconych przychodów taryfowych.

Ustalono, że kwota dotacji możliwej do wyasygnowania na ten cel nie może przekroczyć limitu wydatku określanego corocznie w ustawie budżetowej, co znalazło wyraz w przepisie par. 5 rozporządzenia.

Jak podkreślono w uzasadnieniu, określona w rozporządzenia stawka dotacji przedmiotowej gwarantuje przewoźnikom kolejowym pełne wyrównanie utraconych przychodów taryfowych za zrealizowanie przejazdów przez osoby ustawowo uprawnione do ulg biletowych (dotyczy biletów jednorazowych i miesięcznych imiennych).

Realizacja nałożonych przepisami ustawowymi na przedsiębiorców obowiązków dotyczących honorowania przez przewoźników kolejowych obowiązujących ustawowych uprawnień do ulg taryfowych w krajowych przewozach pasażerskich jest niezależna od tego, czy w budżecie państwa zostały zarezerwowane odpowiednie środki z przeznaczeniem na ten cel.

W sytuacji złożenia przez przedsiębiorców wniosków o dotację na kwotę przekraczającą wysokość środków zarezerwowanych na ten cel w ustawie budżetowej, w trakcie roku budżetowego istnieje możliwość zwiększenia limitu wydatków z przeznaczeniem na ten cel - na ogólnych zasadach wynikających z ustawy o finansach publicznych.

Ponadto brakujące kwoty rekompensaty mają charakter wymagalny i mogą być dochodzone na drodze sądowej (tj. zobowiązania do wypłaty przedsiębiorcom rekompensat są traktowane jako zobowiązania wymagalne Skarbu Państwa). Kwestie te wynikają bezpośrednio z kodeksu cywilnego.

Regulacja zawarta w par. 6 wprowadza obowiązek rozliczania przez przewoźników kolejowych dotacji przedmiotowej na formularzu, którego wzór określa załącznik do rozporządzenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie 1 stycznia 2011 r. Zatem określona w rozporządzeniu stawka dotacji przedmiotowej ma zastosowanie do rozliczeń dotacji od tego dnia.

Przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych zachowują moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie nowej ustawy, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2010 r.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 130 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240).

Art. 119 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1241).

Art. 39 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. nr 16, poz. 96 z późn. zm.).

Par. 2 - 8 rozporządzenia ministra finansów z 17 września 2010 r. w sprawie dotacji przedmiotowej do krajowych przewozów pasażerskich (Dz.U. nr 188, poz. 1261).