Budowa elektrowni wiatrowej nie jest inwestycją celu publicznego

Okoliczność, że strona złożyła wniosek o wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego w sytuacji, gdy nie ma do czynienia z taką inwestycją, stanowi o bezzasadności jej żądania, a nie o bezprzedmiotowości postępowania, a w konsekwencji jest podstawą do odmowy wydania decyzji o żądanej treści, a nie do umorzenia postępowania.

Burmistrz gminy, działając z wniosku spółki, wydał decyzję ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego polegającego na budowie elektrowni wiatrowych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł jeden z właścicieli sąsiednich działek. Wskazał on, że budowa urządzeń służących do wytwarzania energii elektrycznej, w tym również elektrowni wiatrowych, nie może zostać uznana za inwestycję celu publicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO)uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że obowiązujące przepisy ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie dają podstawy do przyjęcia, że istnieje podstawa prawna do uznania elektrowni wiatrowej jako urządzenia do wytwarzania energii elektrycznej za inwestycję celu publicznego. Motywując rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie to było bezprzedmiotowe ponieważ wniosek inwestora formalnie nie dotyczył inwestycji celu publicznego. Od decyzji tej skargę do sądu administracyjnego wniosła spółka.

Wojewódzki sąd administracyjny uwzględnił skargę. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem budowa elektrowni wiatrowej nie jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Obecnie tylko budowa i utrzymanie przewodów oraz urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej stanowią w tym zakresie cel publiczny, a pozostałe zamierzenia inwestycyjne z tej sfery gospodarki energetycznej do uzyskania takiej kwalifikacji potrzebują wykazania się dodatkową cechą ("niezbędnością do korzystania"). Jednak sam fakt wytwarzania i przetwarzania energii w elektrowni wiatrowej nie powinien być interpretowany jako wskazujący na tę niezbędność, a więc planowane przez stronę skarżącą przedsięwzięcie nie jest inwestycją celu publicznego. Tym niemniej w ocenie sądu I instancji okoliczność, że strona złożyła wniosek o wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, w sytuacji gdy nie ma do czynienia z taką inwestycją, stanowi o bezzasadności jej żądania, a nie o bezprzedmiotowości postępowania, a w konsekwencji stanowi to podstawę do odmowy wydania decyzji o żądanej treści, a nie do umorzenia postępowania. Od wyroku skargę kasacyjną wniosło SKO.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna organu nie ma usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutów kasatora, stwierdził, że spór dotyczy wskazania różnicy pomiędzy bezzasadnością żądania a bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego. Zdaniem NSA bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Stąd też art. 105 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiący podstawę prawną wydania kontrolowanej przez WSA decyzji, przewiduje tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego i nie może być interpretowany oczywiście rozszerzająco ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją. Jeśli zaś chodzi o bezzasadność żądania strony, to mamy z nią do czynienia, w sytuacji gdy brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. NSA podkreśla, że ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. W ocenie NSA w sytuacji, gdy wnioskodawca wyraźnie domagał się wydania decyzji merytorycznej o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, obowiązkiem organów administracji obu instancji było merytoryczne odniesienie się do treści tego żądania pod kątem jego zasadności w granicach zakreślonych normą określoną w art. 50 i nast. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

z 21 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1393/09

asystent sędziego NSA

Orzeczenie dotyka głównie kwestii procesowych związanych z formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji braku przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku zainteresowanej osoby. Rozróżnienie bezprzedmiotowości postępowania, która prowadzi do umorzenia, a bezzasadności żądania, która z kolei powoduje wydanie decyzji odmawiającej, ma wbrew pozorom istotne znaczenie. Co prawda w obu przypadkach, z punktu widzenia petenta, sprawa jest negatywnie załatwiona, jednak umorzenie postępowania oznacza, że organ w ogóle nie badał i nie mógł badać materialnych przesłanek umożliwiających przyznanie określonego uprawnienia. Umorzenie jest rozstrzygnięciem procesowym. W powyższej sprawie został ponadto wypowiedziany pogląd dotyczący charakteru inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej. Jak stwierdził wojewódzki sąd administracyjny, tego typu inwestycje nie są co do zasady inwestycjami celu publicznego, a zatem nie jest możliwe (w przypadku braku planu miejscowego) wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Brak możliwości zakwalifikowania inwestycji do powyższej kategorii skutkuje koniecznością uzyskania w normalnym trybie decyzji o warunkach zabudowy na zasadach określonych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.