Ustalając staż emerytalny, uwzględnia się także okresy uważane za składkowe

Przy ustalaniu tzw. szczególnego stażu ubezpieczeniowego uwzględnia się także okresy pracy, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli występujący o emeryturę wykonywał niewątpliwie określoną w przepisach pracę w szczególnych warunkach.

Włodzimierz B. (urodzony 14 stycznia 1948 r.) był zatrudniony jako marynarz u zagranicznych armatorów. W 2007 r. wystąpił o przyznanie emerytury. W związku ze spełnieniem warunków określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Organ rentowy decyzją z 10 grudnia 2007 r. odmówił przyznania mu tego prawa.

Włodzimierz B. odwołał się do sądu.

Sąd okręgowy stwierdził, że Włodzimierz B. legitymuje się wymaganym ogólnym stażem ubezpieczeniowym, a spór sprowadzał się do oceny spełnienia warunku 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych. Organ rentowy, ustalając okres zatrudnienia w warunkach szczególnych, uwzględnił jedynie 13 lat. Nie uznał zatrudnienia wykonywanego w okresach od 1981 r. do 1985 r. na podstawie umowy zawartej za pośrednictwem morskiej agencji u zagranicznych armatorów. Sąd uznał za nieuzasadnione pominięcie wskazanych wyżej okresów, jako pracy w szczególnych warunkach.

Sąd okręgowy przyznał Włodzimierzowi B. emeryturę.

Apelację złożył organ rentowy.

Sąd apelacyjny ją oddalił.

Podstawą prawną skierowania Włodzimierza B. do pracy za granicą w powoływanych okresach była obowiązująca wówczas uchwała nr 113 Rady Ministrów z 4 czerwca 1976 r. w sprawie zasad kierowania specjalistów do pracy za granicą w ramach współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej (niepublikowana), uchylona następnie przez uchwałę Rady Ministrów nr 123 z 3 września 1984 r. (nieobowiązująca w obecnym stanie prawnym). Z uchwały tej wynika, że w odniesieniu do spornych okresów zatrudnienia Włodzimierza B. u pracodawcy zagranicznego brak było obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z powyższym wskazane wyżej okresy zatrudnienia powinny być kwalifikowane jako okresy, o których mowa w art. 6 ust. 2 i ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mimo że składka nie została opłacona, są to okresy uważane za składkowe, podlegające w związku z tym uwzględnieniu w stażu ubezpieczeniowym.

Skargę kasacyjną złożył pełnomocnik organu rentowego.

Zdaniem SN sąd apelacyjny wskazał, że w rozpatrywanej sprawie składki na ubezpieczenie społeczne opłacane były od 1 stycznia 1985 r. na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 123 z 3 września 1984 r. - tym samym za okresy sporne składka taka nie została opłacona, bowiem uchwała Rady Ministrów z 3 września 1984 r. weszła w życie 1 stycznia 1985 r. i nie mogła dotyczyć kontraktów zawartych przed tą datą. Ostatni (sporny) kontrakt zawarty został na okres od marca 1984 r. do marca 1985 r. Jednak w ocenie sądu apelacyjnego, którą Sąd Najwyższy w pełni aprobuje, podstawą prawną skierowania wnioskodawcy do pracy za granicą u pracodawcy zagranicznego w powoływanych spornych okresach była obowiązująca wówczas uchwała nr 113 Rady Ministrów z 4 czerwca 1976 r. w sprawie zasad kierowania specjalistów do pracy za granicą w ramach współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej (niepublikowana) i uchylona następnie przez powoływaną wyżej uchwałę Rady Ministrów nr 123 z 3 września 1984 r. Z treści tej uchwały wynika, że w odniesieniu do spornych okresów zatrudnienia wnioskodawcy u pracodawcy zagranicznego brak było obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Mimo że składka za te okresy nie została opłacona, to są to okresy uważane za składkowe i podlegają uwzględnieniu w stażu ubezpieczeniowym wnioskodawcy.

Przepis art. 32 ust. 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów obowiązujących w danym momencie.

opracował Maciej Kasperowicz