Kiedy nowy dokument tożsamości zastąpi własnoręczny podpis użytkownika

Warstwa elektroniczna nowych dowodów osobistych będzie zawierała dane pozwalające na składanie podpisów elektronicznych i jeszcze doskonalszą weryfikację posiadacza dokumentu. Służyły będą temu znajdujące się w dowodzie certyfikat dowodu osobistego, certyfikat podpisu osobistego oraz certyfikat ograniczonej identyfikacji.

Podstawowym przeznaczeniem certyfikatu dowodu osobistego (czyli elektronicznego zaświadczenia przyporządkowującego dane do weryfikacji informacji uwierzytelniającej do dowodu osobistego) będzie zabezpieczenie dowodu przed sfałszowaniem. Ważne będą bowiem tylko te dokumenty, które będą w stanie przyporządkować informację uwierzytelniającą potwierdzoną ważnym certyfikatem dowodu osobistego. Do złożenia informacji uwierzytelniającej nie będzie wymagana ingerencja posiadacza dowodu, tzn. dowód będzie składał informację uwierzytelniającą na każde żądanie, po połączeniu z czytnikiem. Drugą istotną funkcją certyfikatu dowodu osobistego będzie potwierdzanie prawdziwości danych udostępnianych z warstwy elektronicznej dowodu. Do takiego udostępnienia danych konieczne jednak będzie posiadanie uprawnień do legitymowania obywateli (określonych w innych przepisach prawa) lub świadome działanie posiadacza dowodu, tzn. podanie danych znanych tylko posiadaczowi.

Aktywacja certyfikatu dowodu osobistego będzie obowiązkowa. Dokona jej organ gminy podczas odbioru dowodu osobistego. Ważność certyfikatu dowodu osobistego będzie co do zasady tożsama z ważnością dowodu osobistego i nie będzie można jej zawiesić w czasie (np. z powodu wyjazdu za granicę).

Kolejnym certyfikatem w dowodzie osobistym będzie certyfikat podpisu osobistego, czyli elektroniczne zaświadczenie przyporządkowujące dane do weryfikacji podpisu osobistego do posiadacza dowodu osobistego.

Zgodnie z nowymi przepisami opatrzenie podpisem osobistym weryfikowanym za pomocą certyfikatu podpisu osobistego dokumentu w postaci elektronicznej będzie wywoływało dla podmiotu publicznego skutek prawny równoznaczny ze złożeniem własnoręcznego podpisu pod dokumentem w postaci papierowej. Tego rodzaju podpis będzie mógł być wykorzystywany w obrocie z podmiotami innymi niż publiczne, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę.

Aktywacja certyfikatu podpisu osobistego będzie dobrowolna i będzie następować na wniosek posiadacza dowodu osobistego. Osoby ubezwłasnowolnione częściowo lub całkowicie oraz małoletni nieposiadający zdolności do czynności prawnych nie będą korzystali z podpisu osobistego. Certyfikat podpisu osobistego będzie można zawiesić, a następnie wznowić. Ze względu na charakter dowodu osobistego jako dokumentu tożsamości termin ważności certyfikatu podpisu osobistego będzie taki sam jak termin ważności całego dokumentu.

Certyfikat podpisu osobistego pełnić będzie dwie podstawowe funkcje: uwierzytelnienie obywatela w systemach teleinformatycznych (tzn. zapewnienie systemów - np. rejestrów, że uzyskały kontakt z konkretną osobą) oraz zapewnienie, że dokumenty przesyłane drogą elektroniczną zostały sporządzone (podpisane) przez konkretną osobę. W przeciwieństwie do informacji uwierzytelniającej dowód do złożenia podpisu osobistego wymagana będzie aktywność jego właściciela: podpisu osobistego nie można będzie złożyć bez podania informacji znanych tylko jego posiadaczowi.

Ostatnim z certyfikatów, jaki znajdzie się w elektronicznym dowodzie osobistym, będzie certyfikat ograniczonej identyfikacji, czyli zgodnie z definicją ustawową - elektroniczne zaświadczenie nieujawniające tożsamości posiadacza dowodu osobistego, ale gwarantujące, że uwierzytelnienia dokonano za pomocą dowodu osobistego.

Certyfikat ograniczonej identyfikacji nie posiada obecnie przewidzianych prawem zastosowań i stanowi narzędzie, którego wykorzystanie będzie możliwe w przyszłości. Jego funkcjonowanie będzie analogiczne do funkcjonowania podpisu osobistego z tą różnicą, że nie będzie identyfikował żadnej konkretnej osoby, a jedynie potwierdzał, że podpis został świadomie złożony przez posiadacza dowodu osobistego (dlatego do jego złożenia konieczne będzie podanie informacji znanych tylko jego posiadaczowi).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Ustawa z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych. Czeka na publikację w Dzienniku Ustaw