Potrzebny projekt ustawy o zasadach ogólnych prawa administracyjnego

doradca podatkowy w Kancelarii Parulski & Wspólnicy

@RY1@i02/2010/138/i02.2010.138.086.002b.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Wojciech Krok, doradca podatkowy w Kancelarii Parulski & Wspólnicy

Ten akt prawny miał w zamyśle uzupełniać przepisy materialnego prawa administracyjnego oraz procedury administracyjnej przez określenie pewnych wytycznych, w jaki sposób należy załatwiać sprawy administracyjne i w jaki sposób wykładać przepisy prawa administracyjnego.

Intencją projektu było pewne ucywilizowanie działalności orzeczniczej organów administracyjnych i nadanie konkretnej treści (wyrażonej ogólnie w kodeksie postępowania administracyjnego i w Ordynacji podatkowej) zasadzie zaufania do organów państwa. Wydaje się, że jeżeli chodzi o sprawy podatkowe, to takie działanie byłoby bardzo przydatne. Istnieje naturalna sprzeczność między interesami podatników a interesem organów podatkowych. To powoduje, że z natury działania organów podatkowych są bardziej restrykcyjne niż innych organów administracji. Jednak wprowadzenie pewnych wspólnych dla wszystkich dziedzin prawa administracyjnego zasad pozwoliłoby wyeliminować część uciążliwych praktyk organów podatkowych.

Przykładowo, jedną z zasad, które przewiduje projekt, jest zakaz stosowania przepisów z mocą wsteczną. Ten oczywisty na pierwszy rzut oka przepis pomógłby wyeliminować nagminną praktykę łatania istniejących w przepisach podatkowych obszarów optymalizacji i maskowania takich zmian jako "doprecyzowanie" przepisów.

Drugim bardzo ważnym przepisem jest zakaz wywodzenia negatywnych konsekwencji w sytuacjach, w których organy władzy publicznej nie dopełniły ciążących na nich obowiązków. W sprawach podatkowych sytuacje, w których tak się właśnie dzieje, są niestety bardzo częste.

W projekcie zawarto również wiele wskazówek odnośnie do sposobu interpretacji przepisów przez organy podatkowe. Wskazano na konieczność uwzględniania utrwalonej praktyki załatwiania spraw i brania pod uwagę uzasadnionych oczekiwań adresatów działań władczych. Wprowadzono również zakaz nakładania obciążeń na adresatów w sposób sprzeczny z celem regulacji prawnej i obowiązek respektowania zasady proporcjonalności.

Projekt zawiera również wiele przepisów, mających na celu usprawnienie działalności administracji, np. sankcjonuje możliwość uwzględniania przez organy administracji utrwalonego zwyczaju. Rozwiązaniem długo oczekiwanym jest przewidziana w projekcie możliwość zawierania porozumień administracyjnych.

Należy podkreślić, że proponowane w projekcie rozwiązania nie są żadną nowością, stanowią raczej odzwierciedlenie pewnych zasad wypracowanych w orzecznictwie sądów, a także wynikających z Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, również wykorzystywanego pomocniczo w orzekaniu przez sądy. Jednak nadanie tym zasadom rangi normatywnej może ułatwić ich stosowanie przez organy podatkowe i znacznie - chociaż może w mało spektakularny sposób - poprawić pozycję podatników w naszym kraju.

Z ostatnich dostępnych informacji wynika, że projekt ustawy o zasadach ogólnych prawa administracyjnego został przekazany do prac sejmowych. Miejmy nadzieję, że będą one postępowały sprawnie i że ustawa zostanie uchwalona.

em