Doradca podatkowy nie zastąpi radcy prawnego i adwokata

Doradca podatkowy nie jest uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej wyniku kontroli dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie prawidłowości wykorzystania środków publicznych oraz środków pochodzących z Unii Europejskiej.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w Nadleśnictwie w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej oraz wywiązywania się z warunków finansowania pomocy w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego, dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził naruszenie przepisów ustawy z 29 stycznia 1994 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. nr 19, poz. 177 ze zm.). Nadleśnictwo wniosło skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. WSA uznał, że zaskarżony akt nie podlega kognicji sądów administracyjnych i odrzucił skargę. Postanowienie WSA zaskarżyło Nadleśnictwo reprezentowane przez doradcę podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na okoliczność, że została ona sporządzona przez nieuprawniony podmiot. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 175 par. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skargę kasacyjną, poza adwokatem bądź radcą prawnym, może sporządzić także doradca podatkowy w sprawach obowiązków podatkowych. Definicję ustawowego pojęcia obowiązku podatkowego zawiera art. 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.). Z treści tego przepisu wynika, że obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Oznacza to, że obowiązek podatkowy uzależniony jest od zaistnienia prawnopodatkowego stanu faktycznego, na który składają się: element podmiotowy (kto musi zapłacić) oraz element przedmiotowy (od czego musi zapłacić). Istotne znaczenie mają też okoliczności dotyczące stawek podatkowych i sytuacji wpływających na obniżenie ciężaru podatkowego. Jeśli więc ustawowo określony podmiot znajdzie się w określonej ustawowo sytuacji, powstanie w stosunku do niego obowiązek podatkowy. NSA podkreślił, iż wskazany w art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązek podatkowy musi wynikać wyłącznie z ustaw podatkowych. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia do WSA był wynik kontroli w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej oraz wywiązywania się z warunków finansowania pomocy w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego. Wskazany wyżej wynik kontroli nie obejmuje swym zakresem obowiązku podatkowego wynikającego z ustaw podatkowych. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że na skutek wydania wyniku kontroli doszło do powstania prawnopodatkowego stanu faktycznego uzasadniającego objęcie go mianem obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W myśl art. 24 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z 28 września 1991 roku o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 65) jedną z form zakończenia postępowania kontrolnego jest wynik kontroli, który jest sporządzany w sytuacjach, gdy ustalenia dotyczą nieprawidłowości w zakresie kontroli celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej i międzynarodowych instytucji finansowych, podlegającymi zwrotowi. Doradca podatkowy nie był więc uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej, bowiem sprawa nie może zostać zaliczona do kategorii spraw dotyczących obowiązków podatkowych wynikających z ustaw podatkowych, o których mowa w art. 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 3 pkt 1 tej ustawy.

asystent sędziego NSA

Nie każdy może sporządzić skargę kasacyjną od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga kasacyjna do NSA objęta jest tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Oznacza to, że może ją sporządzić adwokat lub radca prawny we wszystkich sprawach, ale także rzecznik patentowy w sprawach własności przemysłowej oraz doradca podatkowy w sprawach obowiązków podatkowych. Ponieważ ustawodawca - zarówno doradców podatkowych, jak i rzeczników patentowych upoważnił do reprezentowania stron przed sądami administracyjnymi jedynie w określonych kategoriach spraw, nie można tych uprawnień rozszerzać także na inne kategorie spraw, które jedynie pośrednio związane są z szeroko pojętą fiskalną działalnością organów państwa.