Będą zmiany w wydatkowaniu środków zakładowego funduszu rehabilitacji

Nowy rok to przede wszystkim nowe możliwości wydatkowania środków ZFRON w ramach pomocy de minimis. Część pracodawców w 2009 roku wyczerpała limit pomocy, z której mogła skorzystać. Wejście w nowy rok kalendarzowy pozwala na jego przeliczenie.

Do wydatkowania środków ZFRON w ramach pomocy de minimis stosuje się rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006. Ma ono zastosowanie do wydatków stanowiących przysporzenie korzyści dla pracodawcy, poniesionych z poakcesyjnych środków publicznych (np. pochodzących ze zwolnień podatkowych), zgromadzonych na ZFRON.

Łączna kwota pomocy de minimis przyznana danemu podmiotowi w okresie trzech lat nie może przekroczyć 200 000 euro, a jeżeli działa on w sektorze transportu drogowego - 100 000 euro. Trzyletni okres porównawczy to dwa pełne lata kalendarzowe poprzedzające rok udzielenia pomocy i część roku udzielenia pomocy obejmująca okres od 1 stycznia do dnia udzielenia pomocy włącznie.

Z dniem 1 stycznia 2010 r. okresem referencyjnym jest więc okres liczony od 1 stycznia 2008 r., a nie od 1 stycznia 2007 r. (jak miało to miejsce w zeszłym roku). Oznacza to uwzględnianie przy obliczaniu kwoty pomocy de minimis kwot uzyskanych w latach 2008-2009 oraz w okresie od 1 stycznia 2010 r.

Projektowana zmiana rozporządzenia w sprawie ZFRON wprowadza zmianę finansowania wydatków ponoszonych z tego funduszu na poszerzanie umiejętności i kwalifikacji osób niepełnosprawnych.

Obecnie wydatki w tym zakresie mogą być dokonywane:

● z części ogólnej - z której, na podstawie par. 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, można finansować z ZFRON koszty szkolenia i przekwalifikowania w celu nabycia lub podnoszenia kwalifikacji zawodowych,

● z puli na indywidualne programy rehabilitacji (IPR) - z której, zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 12 lit. c), pokrywa się koszty szkolenia, przekwalifikowania oraz dokształcania w celu nabycia lub podnoszenia kwalifikacji zawodowych,

● z puli na pomoc indywidualną - z której, zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 11 lit. p), można opłacać kursy i szkolenia rozwijające pozazawodowe zainteresowania osób niepełnosprawnych.

Projektowana zmiana przewiduje zakaz łączenia szkoleń finansowanych z puli na pomoc indywidualną ze szkoleniami finansowanymi z części ogólnej lub z puli na IPR.

Dotychczas niektórzy pracodawcy łączyli wyjazdowe szkolenia z zakresu stosowania prawa, w których uczestniczyli specjaliści prowadzący obsługę kadrową lub księgową zakładu pracy chronionej, ze szkoleniami rozwijającymi pozazawodowe zainteresowania tych osób, a następnie finansowali cały wydatek związany z tymi wyjazdami ze środków przeznaczonych na pomoc indywidualną. Podobnie było w przypadku szkoleń, które formalnie miały rozwijać pozazawodowe zainteresowania, a zawierały także elementy szkoleń podnoszących kwalifikacje zawodowe.

Praktyki takie nie tylko groziły niezasadnym pomniejszaniem puli na pomoc indywidualną dla osób niepełnosprawnych, ale także w znacznej części stanowiły naruszenie przepisów o pomocy publicznej.

Szkolenia finansowane z puli na IPR i z części ogólnej mogą stanowić pomoc publiczną, a więc ich dokonanie jest obwarowane dodatkowymi warunkami związanymi z udzielaniem pomocy de minimis (ograniczenia w tym zakresie dotyczą np. wielkości pomocy lub wyłączenia pomocy dla pracodawcy w trudnej sytuacji finansowej). Ponadto niezbędne jest uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego charakter pomocy de minimis dokonanego wydatku. Finansowanie całości wydatku z puli na pomoc indywidualną stanowiło obejście tych przepisów. Projektowane zmiany mają ograniczyć występowanie takich sytuacji.

Projektowana zmiana przewiduje także, że wykorzystanie środków ZFRON będzie możliwe tylko w razie dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów. Wydatki niespełniające tego warunku nie będą uznawane za zgodne z rozporządzeniem.

Zmiana ta wynika z konieczności ograniczenia pojawiających się nadużyć oraz zapewnienia odpowiedniego wykorzystania środków ZFRON. Umożliwi ona pracodawcom wyeliminowanie większości nieprawidłowości na etapie dokonywania wydatku, co pozwoli uniknąć dokonywania analizy w tym zakresie dopiero na etapie postępowania odwoławczego lub sądowego. Na konieczność stosowania analogicznych kryteriów oceny wydatkowania środków ZFRON wskazywano bowiem w orzecznictwie administracyjnym, traktując naruszenie tych warunków jako przesłankę uzasadniającą odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

W ramach pomocy de minimis pracodawca dokonywał miesięcznych wydatków z ZFRON w kwocie 6000 euro na spłatę rat kredytu na zakup maszyny stanowiącej wyposażenie stanowiska pracy osób niepełnosprawnych. Okres spłaty obejmował cztery lata, licząc od stycznia 2007 r. Była to jedyna pomoc de minimis, z jakiej korzystał pracodawca.

Dokonując tych wydatków, co miesiąc należało ustalać m.in., czy nie przekroczono limitu pomocy de minimis. W 2009 roku pracodawca analizował okres od 1 stycznia 2007 r. do dnia spłaty bieżącej raty włącznie. Limit pomocy de minimis został przekroczony w październiku 2009 r. (sfinansowanie raty oznaczałoby wtedy wykorzystanie 204 000 euro, a więc przekroczenie limitu pomocy). Pracodawca pokrył zatem z ZFRON raty w okresie do września 2009 r. włącznie (tj. za lata 2007-2008 kwotę 2 x 12 x 6000 euro i za 2009 rok kwotę 9 x 6000 euro). Za następne okresy nie mógł już uzyskać pomocy de minimis. Od stycznia 2010 r. możliwość ta istnieje w związku z przesunięciem okresu referencyjnego. Kwota wykorzystanej pomocy de minimis na 1 stycznia 2010 r. to 126 000 euro (tj. 12 x 6000 euro z 2008 r. i 9 x 6000 euro z 2009 r.). Zatem w 2010 roku zostało do wykorzystania 74 000 euro pomocy de minimis (co wystarczy na pokrycie 12 rat kredytu).

Koszty szkolenia z rachunkowości są połączone z kursem wyrobu ceramiki. Obecnie sfinansowanie ich z ZFRON jest możliwe w razie podziału kosztu na odpowiednie części oraz wystąpienie o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na część dotyczącą szkolenia ze stosowania ustawy i sfinansowania kursu wyrobu ceramiki z puli pomocy indywidualnej. Natomiast po wejściu w życie zmian nie będzie można łączyć kursu ze szkoleniem w jednym projekcie.

specjalista do spraw pomocy publicznej Lege Artis Konsulting

Par. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz. UEL 379 z 28 grudnia 2006 r., str. 5).

Par. 2 ust. 1 pkt 6, 11 i 12 oraz ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 245, poz. 1810 z późn. zm.).