Należy uwzględnić pracę w dawnej Czechosłowacji

ZUS ustalił kapitał początkowy dla wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999 r. Do ustalenia wartości tego kapitału nie został uwzględniony okres ubezpieczenia w Czechosłowacji (obecnie w Czechach). Organ rentowy argumentował to tym, że w przyszłości odwołująca będzie mogła ubiegać się o świadczenie emerytalno-rentowe za okres ubezpieczenia w Czechach.

Ubezpieczona odwołała się od decyzji ZUS do sądu I instancji.

Sąd stwierdził, że spór nie dotyczył pracy osoby ubezpieczonej w byłej Czechosłowacji, ale zagadnienia, czy okres tego zatrudnienia podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wartości kapitału początkowego zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi on, że kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1999 r., opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których opłacali je ich płatnicy. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się, stosownie do art. 174 ust. 2 pkt 1 ustawy przebyte przed dniem jej wejścia w życie okresy składkowe, o których mowa w art. 6 tej ustawy.

Z kolei art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy, stanowi, że za okresy składkowe należy uważać też okresy przypadające przed 15 listopada 1991 r., za które została opłacona składka lub za które nie było obowiązku ich opłacania na ubezpieczenie społeczne. Dotyczy on zatrudnienia obywateli polskich za granicą, po ukończeniu przez nich 15 roku życia, pracy w organizacjach międzynarodowych, zagranicznych instytucjach i w zakładach, do których zostali skierowani w ramach współpracy międzynarodowej. Zdaniem sądu, jeśli odwołująca się miała ukończone 15 lat w dacie podjęcia zatrudnienia w Czechosłowacji i została skierowana do pracy na podstawie umowy, to sporny okres zatrudnienia trzeba uwzględnić przy ustalaniu kapitału początkowego. Sąd zmienił więc zaskarżoną decyzję i zaliczył wnioskodawczyni okres pracy za granicą i nakazał przeliczyć wartość kapitału początkowego.

ZUS odwołał się od tego wyroku do sądu II instancji. Ten podzielił stanowisko sądu I instancji i oddalił apelację organu rentowego, który następnie wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. W ocenie SN nie można zgodzić się z ZUS, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 48 rozporządzenia Rady Europy (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. Zdaniem SN wspomniane rozporządzenie dotyczy nabywania, zachowania lub odzyskania prawa do świadczenia emerytalnego, jak również zasad ustalania jego wysokości w sytuacji, w której uwzględniono okres stażowy zagraniczny w celu ustalenia, nabycia, zachowania lub odzyskania prawa. Sąd wskazał, że sprawy o ustalenie kapitału początkowego nie są objęte zakresem regulacji rozporządzenia 1408/71. Według SN w celu ustalenia kapitału początkowego trzeba zastosować wyłącznie przepisy polskie. Zgodnie z nimi nie ma wątpliwości, że okres zatrudnienia w Czechosłowacji po skierowaniu do pracy na podstawie umowy o współpracy podlega uwzględnieniu przy ustalaniu kapitału początkowego. SN oddalił więc skargę kasacyjną organu rentowego.

Artur Radwan

Podstawa

Wyrok Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. (sygn. akt II UK 30/09).