Ustalenia studium nie mogą bezpośrednio naruszać prawa własności

Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia właściciela nieruchomości postanowieniami studium może mieć miejsce jedynie w sytuacji, kiedy przy uchwalaniu studium zostałyby naruszone zasady sporządzania studium, tryb sporządzenia lub właściwości organów w tym zakresie.

Rada Miasta Poznania w 2008 roku podjęła uchwałę w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta. Spółka X wniosła do rady wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Legitymowała się tym, że jest właścicielem nieruchomości gruntowej, która w studium z 1999 roku była przeznaczona pod tereny budowlane i przewidziane do zabudowy. W nowym dokumencie z 2008 roku nieruchomość będąca własnością spółki została przeznaczona pod teren parków.

Następnie spółka wniosła skargę na uchwałę rady miasta do wojewódzkiego sądu administracyjnego i zarzuciła jej naruszenie poprzez ograniczenie prawa własności nieruchomości. Po przegranej sprawie spółka złożyła skargę kasacyjną do NSA.

Skarga w tej sprawie została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Skargę w tym trybie do sądu administracyjnego może wnieść tylko podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone skarżoną uchwałą lub zarządzeniem organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Spółka powinna wykazać, że został naruszony jej interes prawny lub uprawnienie. Przy tym naruszenie to musi mieć charakter bezpośredni i realny. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera dopiero drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Niemożność wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia prowadzi zaś do wniosku, że wnoszący skargę nie ma legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały (wyrok NSA z 14 marca 2002 r., II SA 2503/01). Uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jakkolwiek mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 u.s.g., jednak jak podkreśla się w orzecznictwie, prawdopodobieństwo uwzględnienia takiej skargi jest niewielkie. Studium nie jest bowiem aktem prawa miejscowego, jest aktem wewnętrznie obowiązującym organy gminy. Zatem jedynie pośrednio może wpływać na prawa i obowiązki podmiotów spoza systemu organów administracji publiczej (wyrok NSA z 3 sierpnia 2007 r., II OSK 614/07). Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u. s.g., postanowieniami studium może mieć miejsce jedynie w sytuacji, kiedy przy uchwalaniu studium zostałyby naruszone zasady sporządzania studium, tryb sporządzania lub właściwość organów w tym zakresie.

z 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1027/11.

@RY1@i02/2011/203/i02.2011.203.08800080b.802.jpg@RY2@

Łukasz Kuśmierczak, Urząd Miasta Łuków

Wydany przez NSA wyrok to kolejna cenna lekcja dla właścicieli nieruchomości gruntowych położonych na obszarach, gdzie ma zacząć obowiązywać nowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wielu z nich uznaje taki dokument jako wiążące źródło prawa. W ich opinii umożliwia ono (lub uniemożliwia) realizację zamierzonych wcześniej inwestycji czy wykorzystanie działek w aktualnie dozwolony prawem sposób. Tymczasem studium określa jedynie kierunek rozwoju zagospodarowania przestrzennego, który w opinii rady gminy (miasta) jest dla niej najbardziej pożądany. Jest aktem wewnętrznie obowiązującym tylko organy gminy. To, że w studium zaprojektowano na rolnej działce tereny leśne, nie oznacza, że właściciel musi posadzić tam drzewa. Studium nie jest aktem prawa miejscowego i wiąże jedynie organy przy sporządzaniu planów miejscowych. Tak jak słusznie wskazał NSA, brak zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium może stanowić następnie dla właścicieli nieruchomości gruntowych podstawę do zaskarżenia planu.