Gdy prezydent miasta odmawia wpisu do rejestru, jego decyzja podlega kontroli sądu rejonowego

Rejestr wyborców obejmuje osoby stale zamieszkałe na obszarze gminy, którym przysługuje prawo wybierania. Jest on na bieżąco prowadzony przez gminy jako ich zadanie zlecone. Rejestr służy do sporządzania spisów wyborców dla wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej, dla wyborów do Sejmu i do Senatu, wyborów do Parlamentu Europejskiego, dla wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, dla wyboru wójta, burmistrza i prezydenta miasta, a także do sporządzania spisów osób uprawnionych do udziału w referendum ogólnokrajowym czy lokalnym.

Wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały wpisywani są do rejestru wyborców, jeżeli złożą w tej sprawie w urzędzie gminy pisemny wniosek. Wniosek powinien zawierać nazwisko, imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia oraz numer ewidencyjny PESEL wnioskodawcy. Do wniosku dołącza się:

● kserokopię ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość wnioskodawcy,

● pisemną deklarację, w której wnioskodawca podaje swoje obywatelstwo i adres stałego zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Indentyczne zasady mają zastosowanie odpowiednio do wyborcy nigdzie niezamieszkałego, przebywającego stale na obszarze gminy. Z kolei wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy pod innym adresem aniżeli adres ich zameldowania na pobyt stały mogą być wpisani do rejestru wyborców pod adresem stałego zamieszkania, jeżeli złożą w tej sprawie w urzędzie gminy odpowiedni wniosek wraz ze wskazaniem adresu ostatniego zameldowania na pobyt stały na obszarze gminy.

Decyzję o wpisaniu lub o odmowie wpisania do rejestru osoby wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) w terminie trzech dni od dnia wniesienia wniosku, zapewniając niezwłoczne jej doręczenie wnioskodawcy. Szef gminy przed wydaniem omawianej decyzji musi jednak sprawdzić, czy osoba wnosząca wniosek o wpisanie do rejestru wyborców spełnia warunki stałego zamieszkania na obszarze danej gminy. Po zweryfikowaniu tych informacji i wydaniu stosownej decyzji wójt niezwłocznie zawiadamia urząd gminy właściwy ze względu na ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały w celu skreślenia go z rejestru wyborców w tej gminie.

Od decyzji w sprawie odmowy wpisania do rejestru wyborców zainteresowanemu przysługuje prawo wniesienia skargi do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Skargę wnosi się za pośrednictwem wójta w terminie trzech dni od dnia doręczenia decyzji. Wójt przekazuje sądowi niezwłocznie skargę wraz z decyzją i aktami sprawy. Wójt może też niezwłocznie zmienić albo uchylić swoją decyzję, jeżeli uzna skargę w całości za zasadną. Sąd rozpoznaje skargę w postępowaniu nieprocesowym w terminie trzech dni od dnia jej doręczenia. Odpis postanowienia sądu doręcza się osobie, która wniosła skargę, oraz wójtowi. Od postanowienia sądu nie przysługuje środek prawny.

Każdy mieszkaniec gminy może wnieść do wójta, (burmistrza lub prezydenta miasta) reklamację na nieprawidłowości w rejestrze wyborców. Wnosi się ją w szczególności w sprawie:

● pominięcia wyborcy w rejestrze,

● wpisania do rejestru osoby, która nie ma prawa wybierania (np. ubezwłasnowolnionej prawomocnym orzeczeniem sądu),

● niewłaściwych danych o osobach wpisanych do rejestru,

● ujęcia w rejestrze osoby, która nie zamieszkuje stale na obszarze gminy.

Reklamację składa się pisemnie lub ustnie do protokołu. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) obowiązany jest rozpatrzyć reklamację w terminie trzech dni od dnia jej wniesienia i wydać decyzję. Decyzję wraz z uzasadnieniem doręcza się niezwłocznie wnoszącemu reklamację, a gdy dotyczy ona innych osób - również tym osobom. Na decyzję nieuwzględniającą reklamacji lub powodującą skreślenie z rejestru wnoszący reklamację bądź osoba skreślona z rejestru może wnieść w terminie trzech dni od dnia doręczenia decyzji skargę za pośrednictwem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Następnie wójt (burmistrz, prezydent miasta) przekazuje sądowi niezwłocznie skargę wraz z decyzją i aktami sprawy. Jeżeli wójt uzna reklamację w całości za zasadną, może swoją decyzję niezwłocznie zmienić lub uchylić. Sąd rozpoznaje skargę w terminie trzech dni od dnia jej doręczenia. Odpis postanowienia sądu doręcza się osobie, która wniosła skargę, oraz wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Od postanowienia sądu nie przysługuje środek prawny.

Spis wyborców służy do przeprowadzania głosowania w wyborach, które zostały zarządzone. Dokument ten sporządza się w urzędzie gminy w dwóch egzemplarzach na podstawie stałego rejestru wyborców w gminie. Składa się on z:

● części A - w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do rad powiatów i sejmików województw;

● części A i części B - w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach do rad gmin oraz w wyborach wójta.

W pierwszym przypadku obejmuje on obywateli polskich, w drugim obywateli Unii Europejskiej, którym również przysługuje prawo do wybierania samorządowych radnych czy przedstawicieli w Parlamencie Europejskim. Podobnie jak w przypadku rejestru wyborców wyborca może być wpisany tylko do jednego spisu. W spisie wyborczym wymienia się nazwisko i imiona, imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL i adres zamieszkania wyborcy.

Spis wyborców sporządza się w dwóch egzemplarzach, oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, według miejsca zamieszkania wyborców, najpóźniej w 21. dniu przed dniem wyborów. Oznacza to, że w tegorocznych wyborach parlamentarnych termin na jego sporządzenie upływa 18 września. Jeden egzemplarz spisu wyborców przekazuje się na dzień przed wyborami przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej.

Kodeks wyborczy przewiduje pewne ułatwienia dla wyborcy niepełnosprawnego. Wyborca taki może złożyć wniosek do urzędu gminy, na podstawie którego będzie mógł głosować w wybranym przez siebie lokalu dostosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych. Aby było to możliwe, stosowne pism musi trafić do urzędu najpóźniej w 14. dniu przed dniem wyborów. Dodatkowo lokal taki powinien znajdować się na obszarze gminy właściwej ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania. Przepisy zawierają również specjalną procedurę w stosunku osób czasowo przebywających na obszarze gminy w okresie obejmującym dzień wyborów. Zgodnie z kodeksem wyborczym taki wyborca może być dopisywany do spisu wyborców na swój wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w piątym dniu przed dniem wyborów. W tegorocznych wyborach termin ten upływa 4 października. W tym samym terminie i trybie wnioski o dopisanie do spisu wyborców składają wyborcy niemający stałego miejsca zamieszkania (wyborcy nigdzie niezamieszkali). Inaczej wygląda również przygotowywanie spisu wyborców w szpitalach czy zakładach karnych. Dokument ten sporządza się na podstawie wykazów osób, które będą w nich przebywać w dniu wyborów. Wykazy tych osób dyrektorzy właściwej jednostki przekazują do urzędu gminy najpóźniej w piątym dniu przed dniem wyborów. W przypadku osób przebywających w zakładzie karnym w wykazie nie umieszcza się skazanych pozbawionych praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu.

O dopisaniu lub wpisaniu do spisu wyborców niezwłocznie zawiadamia się właściwy urząd gminy wyborcy ze względu na miejsce stałego zamieszkania lub ostatniego zameldowania na pobyt stały. Wyborca zmieniający miejsce pobytu przed dniem wyborów otrzymuje na swoje żądanie zaświadczenie o prawie do głosowania w miejscu pobytu w dniu wyborów. Gdy sytuacja taka ma miejsce przed sporządzeniem spisu wyborców, podstawą do wydania zaświadczenia jest rejestr wyborców, natomiast po jego sporządzeniu podstawą jest spis wyborców. Zaświadczenie to wydaje urząd gminy.

@RY1@i02/2011/173/i02.2011.173.207.003a.001.jpg@RY2@

Wybory 2011

● które zostały skreślone z rejestru wyborców w związku ze zmianami dokonanymi w trybie przepisów o aktach stanu cywilnego lub ewidencji ludności,

● wobec których wójt (buristrz, prezydent miasta) wydał decyzję albo właściwy sąd rejonowy postanowienie o skreśleniu z rejestru wyborców lub ze spisu wyborców w wyniku reklamacji,

● które zostały umieszczone w spisie wyborców w wyniku oczywistej omyłki,

● które nie mają prawa wybierania po otrzymaniu zawiadomienia właściwego sądu albo Trybunału Stanu w trybie określonym odrębnymi przepisami,

● w odniesieniu do których otrzymano urzędowe zawiadomienie o wpisaniu do rejestru wyborców lub o wpisaniu do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania,

● którym wydano zaświadczenie o prawie do głosowania.

Hanna Wesołowska

dgp@infor.pl

Ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr.21, poz. 112 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie rejestru wyborców oraz trybu przekazywania przez Rzeczpospolitą Polską innym państwom członkowskim Unii Europejskiej danych zawartych w tym rejestrze (Dz.U. nr 158, poz. 941 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie spisu wyborców (Dz.U. nr 158, poz. 941 z późn.zm.).