Brak opłaty skarbowej nie wstrzymuje biegu sprawy

Obowiązek uciszania opłat od pełnomocnictwa nałożony został na strony postępowania na podstawie ustawy z opłacie skarbowej (dalej ustawa). Zgodnie z nią opłacie nie podlega samo udzielenie pełnomocnictwa, lecz złożenie dokumentu stwierdzającego jego udzielenie. Opłacie skarbowej podlega ponadto złożenie dokumentu potwierdzającego udzielenie prokury, a także odpisów, wypisów lub kopii wskazanych dokumentów. Zgodnie z załącznikiem do ustawy wynosi ona 17 zł.

Ustawa przewiduje wiele spraw, w których dokument może zostać złożony bez uiszczenia opłaty skarbowej. Wskazane one zostały w art. 2 ust. 1 pkt 1 (m.in. dokumenty stwierdzające udzielenie pełnomocnictwa w sprawach alimentacyjnych, ubezpieczenia społecznego, świadczeń socjalnych), w art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 3 (w sprawach czynności urzędowych, wydania zaświadczeń i zezwoleń przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa albo Agencję Rynku Rolnego w sprawach z zakresu wykonywania przez te agencje zadań w ramach realizacji Wspólnej Polityki Rolnej), w art. 7 pkt 5 (przedstawienie zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa) oraz w załączniku do ustawy (przy poświadczeniu zgodności odpisu, kopii lub wyciągu z pełnomocnictwa niepodlegającego opłacie skarbowej lub od niej zwolnionego (część II pkt 4).

Znaczenie ma ponadto, co oczywiste, cel złożenia pełnomocnictwa. Jak orzekł WSA w Rzeszowie w wyroku z 3 lipca 2008 r. (I SA/Rz 341/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), opłacie skarbowej podlega bowiem jedynie takie złożenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, którego celem jest wykazanie umocowania do działania. Nie podlega jej natomiast złożenie odpisu "w celu wykazania np. podmiotowości prawnej mocodawcy czy sposobu jego reprezentacji, mimo że w tym samym odpisie będą ujawnione jednocześnie udzielone prokury (pełnomocnictwa)". W sytuacji gdy opłata skarbowa musi zostać uiszczona, jej brak oznacza dla organu obowiązek wezwania strony, na podstawie art. 261 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), do wniesienia należności, z wyznaczeniem na to terminu od siedmiu do czternastu dni. Nieuiszczenie opłaty skarbowej skutkuje zwrotem podania lub zaniechaniem przez organ czynności uzależnionej od opłaty. Istnieją jednak pewne sytuacj, w których organ jest zobowiązany załatwić podanie mimo braku wymaganej opłaty skarbowej.

Sytuacja taka nastąpi przede wszystkim w przypadkach wskazanych w art. 261 par. 4 k.p.a. Wskazuje on na konieczność załatwienia podania mimo nieuiszczenia należności jeżeli:

● za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny interes strony,

● jeżeli wniesienie podania stanowi czynność, dla której jest ustanowiony termin zawity,

● jeżeli podanie wniosła osoba zamieszkała za granicą.

Wątpliwości budzić może kwestia załatwienia przez organ sprawy pomimo braku opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Podnoszone są bowiem głosy, iż zastosowanie w takiej sytuacji znajduje art. 261 k.p.a. nakazujący wezwanie strony do uzupełnienia braku. Nie zawsze zaś zaistnieją przy tym przesłanki wskazane w art. 261 par. 4 k.p.a. Zwrócić należy przy tym uwagę, że opłatę skarbową należy uiszczać z chwilą złożenia dokumentu pełnomocnictwa w organie. Zgodnie z par. 3 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej (Dz.U. nr 187, poz. 1330) dowód zapłaty albo jego uwierzytelnioną kopię należy dostarczyć nie później niż w ciągu 3 dni od chwili powstania obowiązku jej zapłaty.

Przychylić należałoby się jednak do opinii, że brak opłaty skarbowej od pełnomocnictwa nie stanowi przeszkody dla załatwienia sprawy. Warto powołać się w tym zakresie na wyrok WSA w Opolu z 18 sierpnia 2009 r. (II SA/Op 196/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nieuiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa nie oznacza, że zostało ono udzielone nieskutecznie. Co więcej, stanowisko takie znajduje potwierdzenie także w piśmie Ministerstwa Finansów - departamentu podatków i opłat lokalnych z 17 stycznia 2007 r., znak PL-835-17/LM/EO/07-86 (LEX nr 13012), zgodnie z którym "brak jest podstaw do uzależnienia dokonania czynności od uiszczenia należnej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa".

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej organy administracji rządowej i samorządowej przekazują organowi podatkowemu właściwemu w sprawie opłaty skarbowej zbiorczą informację o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od złożonych do nich dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów lub kopii. Informacja ta przekazywana jest co miesiąc, do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nie uiszczono należnej opłaty skarbowej i zawiera:

● imię i nazwisko (nazwę lub firmę), adres podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty skarbowej;

● przedmiot, od którego nie uiszczono należnej opłaty skarbowej, w tym dane jednoznacznie identyfikujące ten przedmiot.

Organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Nieuiszczona opłata uznawana jest za zaległość podatkową i egzekwowana w trybie określonym w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/154/i02.2011.154.207.006a.001.jpg@RY2@

dr Jacek Murzydło specjalista ds. prawnych w Okręgowym Urzędzie Górniczym w Poznaniu

dr Jacek Murzydło

specjalista ds. prawnych w Okręgowym Urzędzie Górniczym w Poznaniu

Ustawa z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.)